Henley Passport Index 2026: પાસપોર્ટ જ નક્કી કરે છે કે તમે દુનિયાના કેટલા ભાગો સુધી પહોંચી શકો છો. તમારો પાસપોર્ટ નક્કી કરે છે કે તમને કયા દેશોમાં વિઝા ફ્રી એન્ટ્રી મળી શકે છે અથવા તમારે અન્ય કોઈ દેશમાં પહોંચવા માટે કેટલી મથામણનો સામનો કરવો પડે છે. હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ અલગ-અલગ ડેટાના આધારે વિશ્વભરના પાસપોર્ટની તાકાતને રેન્ક કરે છે. આ રેન્કિંગ આ આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે કે કોઈ દેશના નાગરિકો વિઝા વગર કેટલા દેશોમાં જઈ શકે છે. હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ-2026 નો રિપોર્ટ આવી ગયો છે જેમાં ભારતના પાસપોર્ટે છલાંગ લગાવી છે જ્યારે અમીર દેશો આ લિસ્ટમાં લપસતા જોવા મળી રહ્યા છે.
સિંગાપોરના લોકો પોતાના પાસપોર્ટથી 192 દેશોમાં પહોંચી શકે છે તેથી આ લિસ્ટમાં તેને સૌથી ઉપર રાખવામાં આવ્યું છે. પાસપોર્ટની રેન્કિંગ જીઓ-પોલિટિક્સ, અર્થતંત્ર, ભૌગોલિક સ્થિતિ, રાજકીય સ્થિરતા સહિત અનેક પરિબળો પર નિર્ભર કરે છે. હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સથી જાણવા મળે છે કે ભારતીય પાસપોર્ટની સ્થિતિ મજબૂત થઈ છે. ભારત હવે 85મા સ્થાનથી લાંબી છલાંગ લગાવીને 75મા સ્થાને પહોંચી ગયું છે.
એશિયા અને યુરોપના સૌથી ‘તાકાતવર’ પાસપોર્ટ
સિંગાપોર પહેલા નંબર પર છે અને ત્યારબાદ બીજા સૌથી મજબૂત પાસપોર્ટ માટે ત્રણ દેશો વચ્ચે બરાબરી છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત. આ ત્રણેય દેશોના લોકો વિઝા વગર 187 દેશોની યાત્રા કરી શકે છે. પૂર્વી અથવા દક્ષિણ-પૂર્વી એશિયાની બહાર UAE નો પાસપોર્ટ સૌથી મજબૂત છે. જોકે આમાં એક ખાસ વાત ધ્યાન રાખવા જેવી છે. સિંગાપોર, જાપાન કે દક્ષિણ કોરિયાના લોકોથી વિપરીત UAE ના નાગરિકોને અમેરિકામાં વિઝા વગર જવાની સુવિધા મળતી નથી.
ટોપ-10 શક્તિશાળી પાસપોર્ટ ધરાવતા દેશો
1- સિંગાપોર
2- જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત
5- નોર્વે, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ
7- યુરોપિયન યુનિયન, મલેશિયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ
10- ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, ન્યુઝીલેન્ડ
ત્યારબાદ વિઝા-મુક્ત પહોંચના મામલે યુરોપિયનો પાસે ઘણા સૌથી મજબૂત પાસપોર્ટ છે જેમાં નોર્વે અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ (બંને 185) જેવા ઉત્તરી અને પશ્ચિમી યુરોપિયન દેશો સૌથી આગળ છે. જોકે 27-સભ્ય યુરોપિયન યુનિયન (EU) માં એકીકૃત પાસપોર્ટ પ્રણાલી છે છતાં અલગ-અલગ સભ્ય દેશોની વિઝા-મુક્ત પહોંચમાં તફાવત છે. આ બલ્ગેરિયા અને રોમાનિયા માટે 177 સ્થળોથી લઈને સ્વીડન માટે 186 સ્થળો સુધી છે.
પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં ભારત અને પાકિસ્તાન
2026 ના તાજા હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ રિપોર્ટ મુજબ ભારત અને પાકિસ્તાન બંને દેશોની રેન્કિંગમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે પરંતુ ભારતે આ વર્ષે એક મોટી છલાંગ લગાવી છે જ્યારે પાકિસ્તાનની સ્થિતિમાં પણ મામૂલી સુધારો થયો છે. ભારતને આ રેન્કિંગ લિસ્ટમાં 75મા નંબર પર રાખવામાં આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાનને 98મા નંબર પર રાખવામાં આવ્યું છે. ભારત ગયા વર્ષે 85મા નંબર પર હતું જ્યારે પાકિસ્તાન ગયા વર્ષે 103 નંબર પર હતું. ભારતીય લોકો 56 દેશોની વિઝા ફ્રી યાત્રા કરી શકે છે જ્યારે પાકિસ્તાનના લોકો 31 દેશોની વિઝા ફ્રી યાત્રા કરી શકે છે.
જો ગ્લોબલ સ્ટેટસની વાત કરવામાં આવે તો ભારતને મધ્યમ શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાનને નીચલી શ્રેણીમાં યમન, ઇરાક અને અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશો સાથે રાખવામાં આવ્યું છે. ભારતની રેન્કિંગમાં સુધારાનું કારણ અલગ-અલગ દેશો સાથે થયેલા નવા દ્વિપક્ષીય કરારો છે.
અમીર દેશોના પાસપોર્ટની રેન્કિંગ ઘટી
અમેરિકા ક્યારેક આ ઇન્ડેક્સમાં નંબર 1 પર રહેતું હતું પરંતુ 2026 માં તે લપસીને 10મા સ્થાને આવી ગયું છે. 2014 માં તેને પ્રથમ સ્થાને રાખવામાં આવ્યું હતું. અમેરિકાની વિઝા નીતિઓમાં કડકાઈ અને અન્ય દેશો સાથે ‘રેસિપ્રોસિટી’ એટલે કે પરસ્પર કરારોની ઉણપને તેનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. બ્રિટન પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોની સરખામણીમાં નીચે આવ્યું છે. જોકે ભારતની સરખામણીમાં તે ઘણું ઉપર છે પરંતુ ટોપ 3 માંથી તે બહાર થઈ ચૂક્યું છે. હવે બ્રિટન 6ઠ્ઠા સ્થાને છે. કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા પણ પહેલા ટોપ-5 માં રહેતા હતા પરંતુ હવે તેઓ બહાર થઈને 7મા અને આઠમા સ્થાને આવી ગયા છે. ઘણા અમીર દેશોએ સુરક્ષા કારણો અને સ્થળાંતરને નિયંત્રિત કરવા માટે પોતાની વિઝા નીતિઓ કડક કરી છે જેનાથી તેમની પાસપોર્ટ રેન્કિંગ પર અસર થઈ છે.
દુનિયાના સૌથી નબળા પાસપોર્ટ ધરાવતા દેશો
અફઘાનિસ્તાન (23), સીરિયા (26), ઇરાક (29), પાકિસ્તાન (31), યમન (31), સોમાલિયા (32), નેપાળ (35), ઉત્તર કોરિયા (35), બાંગ્લાદેશ (36) અને ઈરાન (38 દેશો). આ એવા દેશો છે જેમના પાસપોર્ટ ઘણા નબળા છે અને તેમને આ લિસ્ટમાં નીચે રાખવામાં આવ્યા છે.
