PNS Khaibar Pakistan Navy: તુર્કીની મદદથી બનાવવામાં આવેલું યુદ્ધજહાજ PNS ખૈબર (F-282) પાકિસ્તાનની નૌસેનામાં સામેલ થઈ ગયું છે. આ એક એડવાન્સ બાબુર ક્લાસની ગાઈડેડ મિસાઈલ કોરવેટ છે અને તેને 21 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ પાકિસ્તાની નૌસેનાને સોંપવામાં આવ્યું હતું. હવે તેને સત્તાવાર રીતે સેનામાં સામેલ કરી લેવામાં આવ્યું છે. પાકિસ્તાન સાથે મળીને તુર્કીએ આ યુદ્ધજહાજને ડેવલપ કર્યું છે અને તે એક મલ્ટી-મિશન પ્લેટફોર્મ છે. તેને સપાટી-વિરોધી, વાયુ-વિરોધી અને સબમરીન-વિરોધી યુદ્ધ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. તુર્કીનો દાવો છે કે તેમાં સ્ટેલ્થ ટેકનોલોજી, 31-નોટની સ્પીડ અને 3,500 નોટિકલ માઇલની મારક ક્ષમતા સામેલ છે.
આ બાબુર ક્લાસનું અત્યાધુનિક યુદ્ધજહાજ છે અને પાકિસ્તાને તેને તુર્કી સાથે મળીને ડેવલપ કર્યું છે. રિપોર્ટ મુજબ PNS ખૈબર MILGEM ફેમિલીના બાબુર-ક્લાસ વેરિઅન્ટનો ભાગ છે. આ પાકિસ્તાન માટે ખાસ રીતે તૈયાર કરવામાં આવેલી એક ડિઝાઇન છે જે મૂળ Ada-ક્લાસ કોરવેટને લગભગ 3,000 ટનના એક મલ્ટી-રોલ સરફેસ કોમ્બેટન્ટ (સપાટી પર લડતા યુદ્ધજહાજ) માં બદલી નાખે છે. આ સિવાય પાકિસ્તાન નેવીની આ MILGEM ડિઝાઇન લગભગ 108 મીટર લાંબી છે. તેમાં CODAG પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ લગાડવામાં આવી છે જે બે ડીઝલ એન્જિનો અને એક ગેસ ટર્બાઇન પર આધારિત છે.
PNS ખૈબર યુદ્ધજહાજની ક્ષમતાઓ શું છે?
હવા અને સપાટી પરના લક્ષ્યોના લાંબા અંતર સુધીના ટ્રેકિંગ માટે 3D સર્વેલન્સ રડાર.
દુશ્મનના સિગ્નલોને જામ કરવા, નકલી લક્ષ્યો (decoys) તૈનાત કરવા અને ડ્રોન તથા ગાઈડેડ હથિયારોથી બચવા માટે એક ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સૂટ.
એક ઇન્ટિગ્રેટેડ કોમ્બેટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે જે ઝડપી અને તાલમેલ સાથે પ્રતિક્રિયા આપવા માટે સેન્સર અને હથિયારોને એક નેટવર્ક સાથે જોડે છે.
બાબુર ક્લાસને જોખમોની એક વિસ્તૃત શ્રેણીનો સામનો કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
એન્ટી-શિપ હુમલો કરવા માટે સપાટીથી સપાટી પર માર કરનારી મિસાઈલો લગાવવામાં આવી છે.
આ યુદ્ધજહાજ હરબાહ એન્ટી-શિપ/લેન્ડ-એટેક મિસાઈલો, 12-સેલવાળા અલ્બાટ્રોસ NG સપાટીથી હવામાં માર કરનારી મિસાઈલ સિસ્ટમ, 76mm મુખ્ય તોપ અને 324mm ટોર્પિડો ટ્યુબથી સજ્જ છે.
તુર્કીએ તેમાં પોતાની ADVENT કોમ્બેટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ, Smart MK2 રડાર અને Aselsan HIZIR ટોર્પિડો કાઉન્ટરમેઝર્સ સામેલ કર્યા છે.
પાકિસ્તાન નૌસેનાના MILGEM કાર્યક્રમ હેઠળ PNS ખૈબરની ડિલિવરી આપવામાં આવી હતી. આ જણાવે છે કે તુર્કી કઈ રીતે પાકિસ્તાન માટે એડવાન્સ યુદ્ધજહાજ કે બીજા હથિયારો બનાવી રહ્યું છે. રિપોર્ટ્સમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તુર્કીએ પાકિસ્તાનને આ યુદ્ધજહાજને લઈને ઘણી પ્રકારની ટેકનોલોજી પણ ટ્રાન્સફર કરી છે જેમાં પ્લેટફોર્મનું વેચાણ અને કો-પ્રોડક્શન પણ સામેલ છે.
પાકિસ્તાને તુર્કીને 2018માં ચાર કોરવેટનો ઓર્ડર આપ્યો હતો અને PNS ખૈબર બીજું યુદ્ધજહાજ છે જે તુર્કીએ પાકિસ્તાનને સોંપ્યું છે. આની ડિલિવરી મે 2024માં PNS બાબુરની ડિલિવરી પછી થઈ હતી. તુર્કી પાકિસ્તાન માટે બે યુદ્ધજહાજ PNS બેદિર તથા PNS તારિક પણ બનાવી રહ્યું છે જેમાંથી એકને આ વર્ષે અને એકની ડિલિવરી આવતા વર્ષે થવાની આશા છે. એર્દોગને ગયા વર્ષે ઇસ્લામાબાદમાં આ યુદ્ધજહાજની ડિલિવરીને ‘ઇસ્લામિક ભાઈચારા’ માટે સીમાચિહ્નરૂપ ગણાવી હતી.
PNS ખૈબર ભારત માટે કેટલો મોટો પડકાર?
તુર્કીએ આ યુદ્ધજહાજમાં અત્યાધુનિક ‘અલ્પર’ (ALPER) રડાર અને LY-80 મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ લગાવી છે જેમાં ભારતીય મિસાઈલોને ટ્રેક કરવાની ક્ષમતા છે.
રડારને છેતરવા માટે યુદ્ધજહાજની ડિઝાઇનને સ્ટીલ્થ રાખવામાં આવી છે જેનાથી સમુદ્રમાં તેને શોધવું થોડું મુશ્કેલ હોઈ શકે છે.
પાકિસ્તાને આ યુદ્ધજહાજમાં તૈમૂર એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ લગાવી છે જે ભારતીય યુદ્ધજહાજ અને ભારતના તટીય વિસ્તારો માટે જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત આ યુદ્ધજહાજને સબમરીનોની શોધ કરવા અને તેમને નષ્ટ કરવા માટે એન્ટી-સબમરીન વોરફેરના દૃષ્ટિકોણથી ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આવું હિંદ મહાસાગરમાં આ જહાજને મોકલવા માટે કરવામાં આવ્યું છે, જ્યાં ભારતીય સબમરીનો હંમેશા હાજર રહે છે.
ભારત PNS ખૈબરના જોખમને કેવી રીતે ખતમ કરી શકે છે?
ઉપરી રીતે જોતા આ યુદ્ધજહાજ ઘણું ખતરનાક લાગી શકે છે અને કોઈ નબળી નૌસેના માટે આ તાકાતવર યુદ્ધજહાજ છે પણ ખરું. પરંતુ ભારતીય નૌસેના પાસે ઘણી વધારે ક્ષમતા છે.
બ્રહ્મોસ મિસાઈલ: ભારતની બ્રહ્મોસ દુનિયાની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક મિસાઈલ છે. PNS ખૈબરની ડિફેન્સ સિસ્ટમ આટલી ઝડપી મિસાઈલને રોકવા માટે સક્ષમ નથી. એક બ્રહ્મોસ આ યુદ્ધજહાજને સમુદ્રમાં ડુબાડવા માટે પૂરતું છે.
શક્તિશાળી ડિસ્ટ્રોયર્સ: ભારત પાસે PNS ખૈબરના મુકાબલે ક્યાંય વધુ શક્તિશાળી અને મોટા ડિસ્ટ્રોયર્સ (P15A અને P15B) છે જે કદ, મારક ક્ષમતા અને રડાર ટેકનોલોજીની બાબતમાં આ યુદ્ધજહાજ કરતા ઘણું આગળ છે.
P-8I પોસાઇડન એરક્રાફ્ટ: ભારતીય નૌસેના પાસે અમેરિકન P-8I પોસાઇડન એરક્રાફ્ટ છે જે આકાશમાંથી ઉડતા આવા સ્ટીલ્થ યુદ્ધજહાજને આસાનીથી ટ્રેક કરી શકે છે અને તેના પર ટોર્પિડો કે હાર્પૂન મિસાઈલોથી હુમલો કરી શકે છે.
MH-60R ‘રોમિયો’ હેલિકોપ્ટર: ભારત પાસે MH-60R ‘રોમિયો’ હેલિકોપ્ટર છે જેને દુનિયાના સૌથી શ્રેષ્ઠ સબમરીન અને શિપ હન્ટર હેલિકોપ્ટર કહેવામાં આવે છે. આ હેલિકોપ્ટર ભારતીય જહાજો પરથી ઉડીને PNS ખૈબરને નિશાન બનાવી શકે છે.
પરમાણુ સબમરીન: ભારત પાસે ‘અરિહંત’ ક્લાસ કે ‘કલવરી’ ક્લાસની પરમાણુ ઊર્જાથી ચાલતી સબમરીન પણ છે જે પાણીની નીચેથી કોઈને ખબર પડ્યા વગર આ જહાજને તબાહ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
કુલ મળીને વાત એટલી છે કે PNS ખૈબર એક અત્યાધુનિક યુદ્ધજહાજ છે અને તેમાં કોઈ શંકા પણ નથી. પરંતુ ક્ષમતાની બાબતમાં ભારત ઘણું આગળ છે અને ભારત આવા જહાજોને ખૂબ જ આસાનીથી નિશાન બનાવી શકે છે.
