Rafale Fighter Jet Source Code: ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે 114 રાફેલ લડાકુ વિમાનના સોદાને લઈને વાતચીત ચાલી રહી છે. આ સોદા પર આવતા વર્ષ સુધીમાં મહોર લાગવાની આશા છે. પરંતુ તે પહેલા સોર્સ કોડ અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરને લઈને વાત બની રહી નથી. ફ્રાન્સ સોર્સ કોડ શેર કરવા માંગતું નથી. અંદાજિત રીતે ભારત આશરે 35-40 અબજ ડોલરમાં 114 રાફેલ લડાકુ વિમાન ખરીદી શકે છે અને આ સોદાથી ફ્રાન્સના જીડીપીમાં પણ ઉછાળો આવશે. તેમ છતાં સોર્સ કોડ પર સહમતિ બની રહી નથી. ફ્રાન્સ રાફેલનો સોર્સ કોડ ભારતને સોંપવા માટે તૈયાર નથી.
ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે થનારી આ વિશાળ રાફેલ લડાકુ વિમાન ડીલ પર આખી દુનિયાની નજર છે. આ દરમિયાન યુક્રેની અખબાર ‘ડિફેન્સ એક્સપ્રેસ’ એ ફ્રાન્સના અડિયલ વલણ પાછળ રશિયાનો ડર બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેણે જણાવ્યું છે કે ફ્રાન્સ માટે આ નેશનલ સિક્યુરિટીનો મામલો લાગે છે. માર્ચની શરૂઆતમાં જ ડસોલ્ટ એવિએશનના CEO એરિક ટ્રેપિયરે કહ્યું હતું કે તેઓ એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે આ કરાર (રાફેલ સોદા) પર આ જ વર્ષે હસ્તાક્ષર થઈ જાય. પરંતુ એપ્રિલની શરૂઆત સુધી આ મામલામાં કોઈ પણ પ્રકારની પ્રગતિ વિશે કોઈ સમાચાર નથી.
રાફેલ સોર્સ પર રશિયાથી કેમ ડરે છે ફ્રાન્સ?
ઘણા રિપોર્ટ્સમાં અલગ-અલગ સૂત્રોને ટાંકીને દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર ટળવાનું મુખ્ય કારણ સોર્સ કોડ પર સહમતિ બનવી તે નથી. પૂરી સંભાવના છે કે પેરિસ અને દિલ્હીની સામે ‘સોર્સ કોડ’ થી જોડાયેલો મુદ્દો આવી ગયો છે જે રાફેલના ઓનબોર્ડ સિસ્ટમ સોફ્ટવેરને અપડેટ કરવા માટે ભારતીય પક્ષને મળનારી સંપૂર્ણ પહોંચ સાથે સંબંધિત છે. ડિફેન્સ એક્સપ્રેસે લખ્યું છે કે સોર્સ કોડનો મુદ્દો એક વર્ષ પહેલા પણ ઉઠ્યો હતો અને ફ્રાન્સનો ડર એ દાવા પછી વધી ગયો છે કે નેધરલેન્ડના સંરક્ષણ રાજ્ય સચિવે F-35 ના સોર્સ કોડને હેક કરવાની વાત કહી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે F-35 લડાકુ વિમાનના સોર્સ કોડને હેક કરવો અને અમેરિકાની મદદ વગર કામ ચલાવવું શક્ય છે.
યુક્રેની અખબારે ફ્રાન્સના ડરને આની સાથે જોડ્યો છે અને દાવો કર્યો છે કે ફ્રાન્સને ડર હોઈ શકે છે કે ભારતમાં પણ રાફેલનો સોર્સ કોડ હેક થઈ જાય. જોકે દિલ્હી દેખીતી રીતે પોતાના વલણ પર પૂરી રીતે કાયમ છે. ભલે ફ્રાન્સે ભારતમાં રાફેલ લડાકુ વિમાનોના ઉત્પાદનને સ્થાનિક બનાવવા પર સહમતિ દર્શાવી હોય જેથી ઓછામાં ઓછી 50% ‘એડેડ વેલ્યુ’ દેશની અંદર જ રહે. 114 લડાકુ વિમાનોમાંથી 96 વિમાનોને ભારતમાં જ એસેમ્બલ કરવામાં આવશે જેમાં શરૂઆતમાં 30% ભારતીય સ્પેરપાર્ટ્સનો ઉપયોગ થશે અને થોડા વર્ષોમાં તેને વધારીને 60 ટકા સુધી લઈ જવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
રાફેલ ફાઇટર જેટ ડીલમાં અનેક પેંચ ફસાયા છે
દિલ્હી જો અબજો ડોલરની આ ડીલ કરશે તો તેને ઘણી વસ્તુઓ જોઈએ. તે વિમાનમાં પોતાની મરજી મુજબના ફેરફાર ઈચ્છે છે. જેમ કે પોતાના હથિયારો સ્વતંત્ર રીતે જોડવા, EW સૂટને અપડેટ કરવો, પોતાની સસ્પેન્શન સિસ્ટમને ઇન્ટિગ્રેટ કરવી વગેરે. પૂર્વ ફાઇટર જેટ પાયલટ વિજયેન્દ્ર કે. ઠાકુરે કહ્યું છે કે ભારત જેગુઆર ફાઇટર જેટના સમયે જે ભૂલ કરી હતી તે ફરીથી ન કરે.
તેમણે કહ્યું, ‘ભારત પૂરી રીતે કોન્ટ્રાક્ટમાં લખાવે કે ભવિષ્યમાં તે ન માત્ર પોતાની મરજીથી સોર્સ કોડમાં એક્સેસ ઈચ્છશે પરંતુ જ્યારે પણ સોફ્ટવેરને અપડેટ કરવામાં આવે તો તેમાં ભારતને ઓછામાં ઓછા પૈસા આપવા પડે.’ તેમણે કહ્યું, ‘સોફ્ટવેરની કિંમત વિમાનની કિંમતના 40 થી 50 ટકા હિસ્સો હોય છે અને ભવિષ્યમાં ફાઇટર જેટ કંપનીઓ સોફ્ટવેર પર ઘણી આસાનીથી બહાના બનાવી શકે છે.’
યુક્રેની અખબારે લખ્યું છે, ‘જો પેરિસ નવી દિલ્હીની માંગણીઓ નથી માનતું તો હથિયારો, સ્પેરપાર્ટ્સ, વિમાનોની મરમ્મત અને આધુનિકીકરણના સતત વેચાણથી તેમને મળનારો એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ આવકનો સ્ત્રોત છીનવાઈ જશે.’ અખબારે આગળ લખ્યું છે, ‘જેમ જ ભારતને રાફેલને સ્વતંત્ર રીતે અપડેટ કરવાની ક્ષમતા મળી જશે, ઉદાહરણ તરીકે, Meteor મિસાઇલોની જગ્યાએ તેમની પોતાની Gandiva મિસાઇલો લગાવવામાં આવશે. આ સિવાય માત્ર ફ્રેન્ચ SCALP ક્રૂઝ મિસાઇલો, અથવા Damocles ઓપ્ટિકલ સાઇટિંગ સ્ટેશન ખરીદવાની પણ જરૂર નહીં રહે. આની જગ્યાએ ભારતીય વિકલ્પો પણ સામે આવી શકે છે.’
યુક્રેની અખબારે કેમ બતાવ્યો રશિયાનો ડર?
તેણે આગળ લખ્યું છે, ‘એ સમજવું જરૂરી છે કે ફ્રાન્સનું વલણ માત્ર પોતાના ફાયદાની ચાહતથી જ નક્કી નથી થતું. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં ભારતના રશિયા સાથે ખૂબ જ નજીકના સંબંધો છે. જો આપણે તે હથિયારોની યાદી પર નજર નાખીએ જે ભારતીય રાફેલ પર લગાવવા ઈચ્છશે તો તેમાંથી સૌથી પહેલા ચોક્કસપણે બ્રહ્મોસ મિસાઇલ હશે જે ભારતે રશિયા સાથે મળીને બનાવી છે. આનો અર્થ છે કે રશિયનોને પહેલેથી જ રાફેલના પ્રોગ્રામ કોડ સુધી પહોંચ મળી જશે.’
પરંતુ યુક્રેની અખબારનો આ દાવો હાલ માટે બિલકુલ ખોટો છે. વિજયેન્દ્ર કે. ઠાકુરે કહ્યું કે બ્રહ્મોસ મિસાઇલનું વજન એટલું વધારે છે કે રાફેલ પરથી હાલમાં તેને ફાયર કરવી મુશ્કેલ કામ છે. એટલા માટે તેને Su-30MKI સાથે ઇન્ટિગ્રેટ કરવામાં આવી છે. જ્યારે યુક્રેની અખબારે દાવો કર્યો છે કે ‘ફ્રાન્સે પહેલા જ એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેઓ ભારતીય રાફેલ વિમાનોમાં ભારતીય હથિયારોને સામેલ કરવાના વિરોધમાં નથી પરંતુ આ પૂરી પ્રક્રિયા પર ડસોલ્ટ એવિએશનનું જ પૂરૂં નિયંત્રણ રહેશે. કારણ કે આ આખરે ફ્રાન્સની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો જ મામલો છે.’
