Rolls Royce India Fighter Jet Engine: બ્રિટનની દિગ્ગજ એરો એન્જિન કંપની Rolls-Royce એ ભારતને પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાનના એન્જિનને લઈને એક મોટો પ્રસ્તાવ આપ્યો છે. તેણે ભારતમાં એક મોટો એરો ગેસ ટર્બાઇન કોમ્પ્લેક્સ સ્થાપિત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. Rolls-Royce ની ઓફરમાં ભારતના Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન કાર્યક્રમ પણ સામેલ છે જે એક પાંચમી પેઢીનું લડાકુ વિમાન હશે. ભારત આના માટે સ્વદેશી એન્જિન Develop કરવા માંગે છે. રિપોર્ટ મુજબ Rolls-Royce ભારતમાં પોતાની વધતી હાજરીના ભાગરૂપે અહીં એક જાળવણી, સમારકામ અને ઓવરહોલ (MRO) સુવિધા સ્થાપિત કરવાની સંભાવનાઓ પણ શોધી રહી છે.
Rolls-Royce ના એક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ (ટ્રાન્સફોર્મેશન ઇન્ડિયા) શશિ મુકુંદને જણાવ્યું છે કે તેના પ્રસ્તાવને UK સરકારનું સમર્થન મળેલું છે અને પ્રસ્તાવમાં ભારતને પૂરી રીતે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની સાથે એક એરો ગેસ ટર્બાઇન કોમ્પ્લેક્સ સ્થાપિત કરવાની ઓફર કરી છે. જે સર્વિસ સેન્ટર બનાવવાનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો છે તેમાં પહેલા લડાકુ વિમાનોના એન્જિન પર ફોકસ કરવામાં આવશે અને આ અંતર્ગત સ્વદેશી લડાકુ વિમાનોના એન્જિન Development માં સહાયતા કરવાની છે. પરંતુ સમયની સાથે આનો બેવડો ઉપયોગ નાગરિક વિમાનોના એન્જિનો માટે પણ કરવામાં આવશે.
AMCA માટે પાંચમી પેઢીનું એન્જિન શોધી રહ્યું છે ભારત
આ પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારત AMCA કાર્યક્રમ માટે એક શક્તિશાળી સ્વદેશી એન્જિન વિકસિત કરવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે જે દેશના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી રક્ષા પ્રોજેક્ટ્સમાંથી એક છે. Rolls-Royce ના જણાવ્યા અનુસાર આ સ્ટેલ્થ લડાકુ વિમાન માટે એન્જિન ભારતમાં જ વિકસિત કરી શકાય છે જેનું ગ્રાઉન્ડ ટેસ્ટિંગ સંભવતઃ 2032 સુધી શરૂ થઈ જશે અને પહેલી ઉડાન લગભગ 2034 માં થશે. આ વિકાસ એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે સ્વદેશી હાઇ-થ્રસ્ટ એન્જિનની ઉપલબ્ધતાને ભારતના આગામી પેઢીના લડાકુ વિમાનોની મહત્વાકાંક્ષાઓ સામે રહેલા મુખ્ય ટેકનિકલ પડકારોમાંથી એક માનવામાં આવે છે.
Rolls-Royce નો લડાકુ વિમાન એન્જિનને લઈને શું છે પ્રસ્તાવ?
Rolls-Royce અને ભારતના સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થા (DRDO) મળીને 120 કિલોન્યૂટન થ્રસ્ટ વાળું નવું ફાઇટર જેટ એન્જિન વિકસિત કરશે. આ ડીલની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે Rolls-Royce ભારતને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની સાથે પૂર્ણ બૌદ્ધિક સંપદા (IP) અધિકાર આપવા તૈયાર છે. આનો અર્થ એ થશે કે ભારત ભવિષ્યમાં પોતાની જરૂરિયાત મુજબ એન્જિનોમાં અપગ્રેડ કરી શકશે અને તેની નિકાસ પણ કરી શકશે. આ પ્રસ્તાવિત એન્જિનનો ઉપયોગ ભારતના સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ AMCA માટે કરવામાં આવશે. કંપનીનું લક્ષ્ય 2032 સુધી આનું ગ્રાઉન્ડ ટેસ્ટિંગ અને 2034 સુધી પહેલી ઉડાનનું છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ભારતમાં જ એક મોટો ‘એરો ગેસ ટર્બાઇન કોમ્પ્લેક્સ’ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ સિવાય ભારતને આ એન્જિનો માટે એક ‘મેઇન્ટેનન્સ, રિપેર અને ઓવરહોલ’ (MRO) હબ પણ બનાવવામાં આવશે.
આ ડીલ માટે Rolls-Royce નો મુકાબલો અમેરિકાની GE Aerospace અને ફ્રાન્સની Safran જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ સાથે છે. જો કે પૂરી IP આપવાનો વાયદો કરીને Rolls-Royce એ આ રેસને ઘણી રસપ્રદ બનાવી દીધી છે. Rolls-Royce ની ભારતમાં પહેલાથી જ લાંબા સમયથી હાજરી છે અને Hindustan Aeronautics Limited (HAL) સહિત ઘણી કંપનીઓ સાથે તેના સંયુક્ત સાહસો છે. કંપની ભારતના સૈન્ય એરોસ્પેસ ઇકોસિસ્ટમમાં પોતાની ભૂમિકાને વધુ વધારવા માંગે છે, કારણ કે સરકાર મહત્વપૂર્ણ રક્ષા ટેકનોલોજીમાં આત્મનિર્ભરતા પર જોર આપી રહી છે.
એરો-એન્જિન નિર્માણ સિવાયની વિગતો
એરો-એન્જિન નિર્માણ સિવાય મુકુંદને કહ્યું કે Rolls-Royce ભારતમાં નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMRs) લગાવવાની તકો પર પણ ‘ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે’ જે એરોસ્પેસ ક્ષેત્ર બહાર પણ સહયોગ વધારવામાં કંપનીનો રસ દર્શાવે છે. વર્તમાનમાં ભારતના તેજસ ફાઇટર જેટમાં ઉપયોગમાં લેવાતા GE F404 એન્જિનનું થ્રસ્ટ લગભગ 84 kN (આફ્ટરબર્નરની સાથે) છે. નવું એન્જિન આની સરખામણીએ ઘણું વધારે શક્તિશાળી છે. આ એન્જિન AMCA ને ‘આફ્ટરબર્નર’ નો ઉપયોગ કર્યા વગર પણ અવાજની ગતિથી ઝડપી એટલે કે સુપરસોનિક સ્પીડમાં ઉડવાની તાકાત આપશે. આનાથી વિમાનનું બળતણ બચશે અને તેની રેન્જ ઘણી વધી જશે.
