UN Security Council trust issue: “9 મેના રોજ, ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળે પાકિસ્તાન માટે બેલઆઉટ પેકેજ તરીકે એક અબજ ડોલરનો હપ્તો મંજૂર કર્યો. ઓપરેશન સિંદૂર પછી તરત જ, વિશ્વ બેંકે પાકિસ્તાનને $40 અબજ આપવાનો નિર્ણય લીધો.””ત્યારબાદ એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંકે પાકિસ્તાનને $800 મિલિયન આપ્યા. અને બે દિવસ પહેલા, 4 જૂનના રોજ, પાકિસ્તાનને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની તાલિબાન પ્રતિબંધ સમિતિના અધ્યક્ષ અને આતંકવાદ વિરોધી સમિતિના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યું.”કોંગ્રેસના નેતા પવન ખેરાએ પાકિસ્તાનના સંદર્ભમાં આ બધા વિકાસને આગળ લાવ્યા છે અને તેમને ભારતની વિદેશ નીતિના પતન સાથે જોડ્યા છે. તેમણે વૈશ્વિક સમુદાય પર પણ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
કોંગ્રેસ નેતા પવન ખેરાએ પાકિસ્તાનના સંદર્ભમાં આ તમામ બાબતને ભારતની વિદેશ નીતિના પતન સાથે જોડ્યો છે. તેમણે વૈશ્વિક સમુદાય પર પણ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.અને તે જ સમયે, કોંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ આ વિષય પર પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે પાકિસ્તાનને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની 15 સભ્યોની આતંકવાદ વિરોધી સમિતિના ઉપાધ્યક્ષ અને તાલિબાન પ્રતિબંધ સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવું દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે, ખોટી માહિતી પર આધારિત છે અને અસ્વીકાર્ય છે.
વાસ્તવમાં, પાકિસ્તાન હાલમાં બે વર્ષ માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદનું કામચલાઉ સભ્ય છે. હવે તેને તેની બે સમિતિઓમાં સ્થાન મળ્યું છે. પાકિસ્તાનને યુએનએસસીની તાલિબાન પ્રતિબંધ સમિતિના અધ્યક્ષ અને આતંકવાદ વિરોધી સમિતિના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યું છે.
શહબાઝ શરીફનું નિવેદન:પાકિસ્તાન તેને એક મોટી જીત ગણાવી રહ્યું છે.તેમજ પાકિસ્તાન આ નિમણૂકોને એક મોટી જીત તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફે કહ્યું છે કે આ તેમના દેશ માટે ખૂબ જ ગર્વની વાત છે. તેમણે X પર એક પોસ્ટમાં લખ્યું છે કે, “સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં મહત્વપૂર્ણ નિમણૂકો સાબિત કરે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને પાકિસ્તાનના આતંકવાદ વિરોધી પ્રયાસો પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. તેઓ સ્વીકારે છે કે અમે આ વૈશ્વિક ખતરાને નાબૂદ કરવા માટે તાકાત અને અતૂટ પ્રતિબદ્ધતા સાથે કામ કરી રહ્યા છીએ.”
શરીફે કહ્યું કે પાકિસ્તાન એવા દેશોમાંનો એક છે જેણે આતંકવાદથી સૌથી વધુ નુકસાન સહન કર્યું છે. અત્યાર સુધીમાં, આતંકવાદને કારણે દેશમાં 90,000 લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે, દેશને 150 અબજ ડોલરથી વધુનું આર્થિક નુકસાન થયું છે. આ કટોકટી સામે લડવામાં પાકિસ્તાનનું બલિદાન અનોખું રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનના નાયબ વડા પ્રધાન અને વિદેશ પ્રધાન ઇશાક ડાર, ભૂતપૂર્વ વિદેશ પ્રધાન હિના રબ્બાની ખાર જેવા નેતાઓ દ્વારા પણ આવી જ વાતો કહેવામાં આવી છે. પરંતુ ભારતે આનો સખત વિરોધ કર્યો છે.
વેલ, ઉલ્લેખનીય છે કે,૨૨ એપ્રિલે જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં પ્રવાસીઓ પર થયેલા હુમલા માટે ભારત પાકિસ્તાનને જવાબદાર ઠેરવે છે.
અગાઉ પણ, ૨૦૧૬માં ઉરીમાં ભારતીય સૈનિકો પર હુમલો, ૨૦૧૯માં પુલવામા વિસ્ફોટ અથવા ૨૦૦૮માં મુંબઈની હોટલો પર હુમલો જેવા વિવિધ પ્રસંગોએ, ભારતે પાકિસ્તાનને કઠેડામાં ઉભું કર્યું છે. જ્યારે પાકિસ્તાન તેનો ઇનકાર કરી રહ્યું છે.
ભારત લાંબા સમયથી પોતાને ‘આતંકવાદથી પીડિત’ દેશ ગણાવી રહ્યું છે અને પાકિસ્તાન પર ‘સીમાપાર આતંકવાદ’ ફેલાવવાનો આરોપ લગાવી રહ્યું છે.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તાજેતરના સંઘર્ષ પછી, ભારતીય સાંસદોના સાત અલગ અલગ પ્રતિનિધિમંડળોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના સભ્ય દેશોની મુલાકાત લીધી હતી.પીઆઈબી દ્વારા જારી કરાયેલી પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર, આ મુલાકાતનો હેતુ સભ્ય દેશોને ઓપરેશન સિંદૂર અને સરહદપાર આતંકવાદ સામે ભારતની સતત લડાઈથી વાકેફ કરવાનો હતો.એક તરફ ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના સભ્ય દેશો સમક્ષ સરહદપાર આતંકવાદનો મુદ્દો ઉઠાવીને પાકિસ્તાનને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાનને તે જ યુએનએસસીની આતંકવાદ વિરોધી સમિતિના ઉપપ્રમુખ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યું હતું.
વાસ્તવમાં પાકિસ્તાનને આપવામાં આવેલી જવાબદારીઓ અંગે વાત કરીયે તો,”યુએનએસસીમાં અડધો ડઝન આતંકવાદ વિરોધી સમિતિઓ છે. કાઉન્સિલના સભ્યો વારાફરતી આવી સમિતિઓની અધ્યક્ષતા કરે છે. જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સુરક્ષા પરિષદમાં છે, ત્યાં સુધી તે યુએનએસસીનો ભાગ રહેશે.”
UNSC આતંકવાદ વિરોધી સમિતિનું મહત્વ શું છે?
સુરક્ષા પરિષદ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના છ મહત્વપૂર્ણ અંગોમાંથી એક છે. આ પરિષદની પ્રાથમિક જવાબદારી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવાની છે. તેના કુલ પાંચ કાયમી અને દસ કામચલાઉ સભ્યો છે.
કાયમી દેશોની યાદીમાં અમેરિકા, રશિયા, ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને ચીનનો સમાવેશ થાય છે. બાકીના દસ કામચલાઉ સભ્યો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા ચૂંટાય છે. આ ચૂંટણી વિશ્વના વિવિધ ભાગોના પ્રતિનિધિત્વ અનુસાર નક્કી કરવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, પાંચ બેઠકો આફ્રિકન અને એશિયન દેશો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે અને એક બેઠક પૂર્વી યુરોપિયન દેશ માટે, બે બેઠકો લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે. તે જ સમયે, એક બેઠક પશ્ચિમ યુરોપિયન દેશ અને બીજા ક્ષેત્રના દેશને આપવામાં આવે છે.
આતંકવાદ વિરોધી સમિતિ વિશે વાત કરીએ તો, આ સમિતિ સીધી રીતે વૈશ્વિક આતંકવાદ, ઉગ્રવાદ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે સંબંધિત છે.
ત્યારે અહીં સવાલ તે જ છે કે,નિમણૂકો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્ય દેશો તરફથી લીલી ઝંડી મળ્યા પછી જ કરવામાં આવે છે અને લીલી ઝંડી આપવાનો અર્થ એ સ્વીકારવાનો છે કે પાકિસ્તાનનો આતંકવાદ સાથે કોઈ સંબંધ નથી.
“ભારત આખી દુનિયાને આતંકવાદ ફેલાવવામાં પાકિસ્તાનની ભૂમિકાથી વાકેફ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. પરંતુ આ નિમણૂક સૂચવે છે કે અન્ય દેશો કાં તો તેને મહત્વપૂર્ણ માનતા નથી અથવા ભારતના દાવામાં કોઈ સત્ય જોતા નથી. ઉપરાંત, પાકિસ્તાનની નિમણૂક એ સંદેશ પણ આપે છે કે પાકિસ્તાન વિશ્વ મંચ પર તેની છબી સુધારવામાં સફળ રહ્યું છે.”
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ વર્લ્ડ અફેર્સના સિનિયર ફેલો ફઝ્ઝુર રહેમાન પણ આ નિમણૂકના સમય પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
તેમના મતે, જો આ નિમણૂક પાંચ-છ મહિના પહેલા કરવામાં આવી હોત, તો કદાચ તેને અવગણી શકાયું હોત અને તેને નિયમિત અપડેટ તરીકે જોવામાં આવી શક્યું હોત. પરંતુ એવા સમયે જ્યારે બે મહિના પહેલા ભારતમાં પહેલગામ હુમલો થયો હતો, ત્યારે પાકિસ્તાન સાથે અર્ધ યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ હતી અને ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળ યુએનએસસીના અસ્થાયી સભ્ય દેશોના પ્રવાસ પર હતું, ત્યારે તેને આ રીતે અવગણી શકાય નહીં.
તેમનું માનવું છે કે આ પાકિસ્તાન માટે એક મોટી રાજદ્વારી જીત છે.
ફઝ્ઝુર રહેમાનના મતે, “આ નિમણૂકથી એવું લાગે છે કે પાકિસ્તાને વૈશ્વિક અભિપ્રાયને પોતાની તરફેણમાં ફેરવી દીધો છે. છેલ્લા વીસ વર્ષોમાં, વૈશ્વિક સ્તરે પાકિસ્તાનને અલગ પાડવા માટે ભારત દ્વારા લેવામાં આવેલું આ સૌથી મોટું પગલું હતું. સાત પ્રતિનિધિમંડળો 33 દેશોના પ્રવાસ પર હતા, પરંતુ એવું લાગે છે કે તે સંપૂર્ણપણે નિરર્થક હતું.”
