Ice Cream History: આઈસ્ક્રીમ આજે બાળકોથી લઈને મોટાઓ સુધી સૌની પસંદગીની મીઠાઈ છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તેની શોધ કેવી રીતે થઈ હશે? શું તે કોઈ એક વ્યક્તિની શોધ હતી કે સદીઓથી ધીમે-ધીમે બનેલી એક વાનગી? રસપ્રદ વાત એ છે કે આઈસ્ક્રીમની વાર્તા હજારો વર્ષ જૂની છે અને તેમાં ચીનથી લઈને ઈરાન, યુરોપ અને ભારત સુધી ઘણી સભ્યતાઓનું યોગદાન રહ્યું છે. આજે જે સ્વાદ આપણે ચાખીએ છીએ, તે લાંબા ઈતિહાસ અને પ્રયોગોનું પરિણામ છે. ચાલો જાણીએ આઈસ્ક્રીમની મીઠી અને ઠંડી યાત્રાની પૂરી વાર્તા.
આઈસ્ક્રીમની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
આઈસ્ક્રીમનો ઈતિહાસ હજારો વર્ષ જૂનો માનવામાં આવે છે અને તેનો શ્રેય કોઈ એક વ્યક્તિને આપવામાં આવતો નથી. ઇતિહાસકારોના મતે, લગભગ 3000 વર્ષ પહેલાં પ્રાચીન ચીનમાં લોકો દૂધ અને ચોખાને મિક્સ કરીને કુદરતી બરફની મદદથી જમાવતા હતા. આજના આઈસ્ક્રીમ જેવું મલાઈદાર નહોતું, પરંતુ આ જ ફ્રોઝન ડેઝર્ટની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. ત્યાર પછી અલગ-અલગ સંસ્કૃતિઓએ તેમાં પોતાની રીતે ફેરફાર કર્યા અને તેને વધુ સારી બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ધીમે-ધીમે આ એક સામાન્ય ઠંડી મીઠાઈમાંથી દુનિયાની સૌથી લોકપ્રિય ડેઝર્ટ બની ગઈ.
ઈરાન અને યુરોપમાં કેવી રીતે બદલાયો સ્વાદ?
લગભગ 500 ઈસા પૂર્વે ઈરાનમાં લોકોએ આઈસ્ક્રીમનું વધુ ઉન્નત સ્વરૂપ તૈયાર કર્યું. તેઓ બરફને યાખચાલ નામની ખાસ જગ્યાએ જમા કરતા હતા અને તેમાં દ્રાક્ષનો રસ, કેસર અને ગુલાબ જળ ભેળવતા હતા. આ સ્વાદ આજના ફાલુદા જેવો લાગતો હતો. બાદમાં પ્રખ્યાત પ્રવાસી માર્કો પોલોને આ આઈડિયા ચીનથી યુરોપ લાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે. યુરોપમાં તે ધીમે-ધીમે વિકસિત થઈ અને અલગ-અલગ રીતે બનાવવામાં આવવા લાગી. 1843માં નેન્સી જોન્સને હાથથી ચાલતી આઈસ્ક્રીમ મશીન બનાવીને તેને વધુ સરળ અને લોકપ્રિય બનાવી દીધી.
ભારતમાં પહેલી આઈસ્ક્રીમ કઈ હતી?
ભારતમાં આઈસ્ક્રીમ આવ્યા પહેલા જ અહીં એક ખાસ ફ્રોઝન ડેઝર્ટ હાજર હતું, જેને કુલ્ફી કહેવામાં આવે છે. આ 16મી સદીમાં મુગલ કાળ દરમિયાન ઘણું લોકપ્રિય થયું હતું. સમ્રાટ અકબરના સમયમાં હિમાલય વિસ્તારમાંથી બરફ મંગાવવામાં આવતો હતો અને તેમાં ઘટ્ટ દૂધ, સૂકા મેવા અને મસાલા ભેળવીને જમાવવામાં આવતું હતું. આ જ કુલ્ફીનું શરૂઆતી સ્વરૂપ હતું. આ બતાવે છે કે ભારતમાં ઠંડી મીઠાઈની પરંપરા ઘણી જૂની છે અને આધુનિક આઈસ્ક્રીમ પહેલા જ અહીં તેનો સ્વાદ માણવામાં આવતો હતો.
આધુનિક આઈસ્ક્રીમ ભારતમાં કેવી રીતે આવી?
ભારતમાં આધુનિક આઈસ્ક્રીમ 1940ના દાયકામાં આવી, જ્યારે સતીશ સોનાએ ‘ક્વોલિટી’ બ્રાન્ડની શરૂઆત કરી. આ દેશમાં પહેલી વ્યવસાયિક આઈસ્ક્રીમ કંપનીઓમાંથી એક હતી. આમાં વેનીલા અને સ્ટ્રોબેરી જેવા પશ્ચિમી ફ્લેવર્સ સામેલ કરવામાં આવ્યા, જે લોકોને ખૂબ ગમ્યા. ત્યાર પછી રઘુનાથન કામથે કુદરતી ફળોમાંથી બનેલી આઈસ્ક્રીમનો કોન્સેપ્ટ શરૂ કર્યો અને ‘નેચરલ આઈસ્ક્રીમ’ બ્રાન્ડ બનાવી. તેમણે આર્ટિફિશિયલ ફ્લેવરને બદલે તાજા ફળોનો ઉપયોગ કર્યો, જેનાથી આઈસ્ક્રીમ ઉદ્યોગમાં એક નવી ક્રાંતિ આવી ગઈ અને તેનો સ્વાદ વધુ કુદરતી બની ગયો.
