Kidney Disease Symptoms: આપણા શરીરમાં કિડની બે ખૂબ જ જરૂરી અંગો હોય છે, જે સતત અટક્યા વગર કામ કરતા રહે છે. તેમનું મુખ્ય કામ લોહીને સાફ કરવું, શરીરમાંથી ટોક્સિન્સ (ઝેરી તત્વો) ને બહાર કાઢવું, પાણી અને મિનરલ્સનું સંતુલન જાળવી રાખવું અને બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરવાનું હોય છે, પરંતુ સમસ્યા એ છે કે કિડનીની બીમારી ધીમે-ધીમે વધે છે અને શરૂઆતમાં તેના લક્ષણો ખૂબ જ હળવા હોય છે અથવા બિલકુલ સમજાતા નથી. અવારનવાર લોકો આ સંકેતોને સામાન્ય નબળાઈ અથવા બીજી નાની સમસ્યાઓ સમજીને અવગણી દે છે. જ્યારે બીમારીની ખબર પડે છે, ત્યાં સુધી કિડની ઘણી હદ સુધી પ્રભાવિત થઈ ચૂકી હોય છે. તેથી જરૂરી છે કે શરીરમાં દેખાતા પ્રારંભિક સંકેતોને સમય રહેતા ઓળખી લેવામાં આવે. તો ચાલો જાણીએ કે શરીરમાં કયા લક્ષણો દેખાય તો સાવધાન થઈ જવું જોઈએ.
કિડની બીમારી શું હોય છે?
ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ (CKD) એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં કિડની ધીમે-ધીમે પોતાની કામ કરવાની ક્ષમતા ગુમાવવા લાગે છે. આ અચાનક નથી થતી, પરંતુ મહિનાઓ અથવા વર્ષોમાં ધીમે-ધીમે વધે છે. જ્યારે કિડની સાચી રીતે કામ નથી કરતી, ત્યારે શરીરમાં ગંદકી અને ટોક્સિન્સ જમા થવા લાગે છે, જેનાથી ઘણી પ્રકારની સમસ્યાઓ પેદા થાય છે.
શરીરમાં કયા લક્ષણો દેખાય તો સાવધાન થઈ જવું?
૧. સતત થાક અને નબળાઈ: જો તમને વધુ કામ કર્યા વગર પણ સતત થાક અનુભવાય છે, તો આ કિડનીની સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. કિડની જ્યારે સાચી રીતે કામ નથી કરતી, ત્યારે શરીરમાં લોહીની ઉણપ (એનિમિયા) થઈ જાય છે. આનાથી શરીરમાં ઓક્સિજન ઓછું પહોંચે છે અને વ્યક્તિ હંમેશા થાકેલો-થાકેલો અનુભવ કરે છે.
૨. ઊંઘ ન આવવી અથવા ઊંઘમાં પરેશાની: કિડની ખરાબ થવા પર શરીરમાં ટોક્સિન્સ જમા થવા લાગે છે, જેનાથી ઊંઘ પ્રભાવિત થાય છે. ઘણા લોકોને રાત્રે વારંવાર ઊંઘ ઉડવાની અથવા બેચેનીની સમસ્યા થાય છે.
૩. સ્કીનનું શુષ્ક અને ખંજવાળવાળું થવું: જ્યારે કિડની શરીરમાંથી ગંદકીને સાચી રીતે બહાર નથી કાઢી શકતી, ત્યારે લોહીમાં મિનરલ્સનું સંતુલન બગડી જાય છે. આનાથી સ્કીન ડ્રાય થઈ જાય છે અને સતત ખંજવાળ આવે છે.
૪. વારંવાર પેશાબ આવવો અથવા પેશાબમાં ફેરફાર: જો તમને વારંવાર પેશાબ આવવા લાગે, ખાસ કરીને રાત્રે, તો આ કિડનીની ખરાબીનો સંકેત હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત ફીણવાળો પેશાબ, ખૂબ ઓછો કે વધારે પેશાબ, રંગમાં ફેરફાર પણ હોઈ શકે છે.
૫. પેશાબમાં લોહી આવવું: જો પેશાબમાં લોહી દેખાય અથવા તેનો રંગ ગુલાબી/ભૂરો થઈ જાય, તો આ ગંભીર સંકેત હોઈ શકે છે. આ કિડનીની ફિલ્ટરિંગ સિસ્ટમના ખરાબ થવાનો સંકેત છે.
૬. ફીણવાળો પેશાબ (Foamy Urine): જો પેશાબમાં ખૂબ વધારે ફીણ બને, તો તેનો મતલબ હોઈ શકે છે કે પેશાબમાં પ્રોટીન જઈ રહ્યું છે, જે કિડની ડેમેજનો સંકેત છે.
૭. આંખોની આસપાસ સોજા: કિડની જ્યારે પ્રોટીનને રોકી નથી શકતી, ત્યારે શરીરમાંથી પ્રોટીન બહાર નીકળવા લાગે છે, જેનાથી આંખોની નીચે સોજા આવી જાય છે.
૮. પગ અને ઘૂંટીઓમાં સોજા: જો પગ, ઘૂંટીઓ અથવા શરીરના નીચેના ભાગમાં સોજા રહે છે, તો તેનું કારણ શરીરમાં પાણી અને નમકનું જમા થવું હોઈ શકે છે, જે કિડનીની ખરાબી સાથે જોડાયેલું હોય છે.
૯. ભૂખ ઓછી લાગવી: કિડની ઠીક રીતે કામ ન કરે તો શરીરમાં ટોક્સિન્સ વધી જાય છે, જેનાથી ભૂખ ઓછી લાગે છે અને વ્યક્તિ ભૂખ ગુમાવી દે છે.
૧૦. માંસપેશીઓમાં દુખાવો અને ખેંચાણ: કિડની શરીરમાં કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસનું સંતુલન જાળવી રાખે છે. જ્યારે આ બગડે છે, ત્યારે માંસપેશીઓમાં દુખાવો અને ખેંચાણ થવા લાગે છે.
કિડનીને નુકસાન પહોંચાડતા કારણો
લાંબા સમય સુધી હાઈ બ્લડ શુગર કિડનીની બ્લડ વેસલ્સ (રક્તવાહિનીઓ) ને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ ઉપરાંત હાઈ બ્લડ પ્રેશર કિડની પર દબાણ લાવે છે અને ધીમે-ધીમે તેને નબળી પાડે છે. કેટલીક દર્દનિવારક દવાઓનો વધુ પડતો ઉપયોગ કિડનીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. લાંબા સમય સુધી શરીરમાં પાણીની ઉણપ કિડની પર ખરાબ અસર કરે છે. ખોટો ખાનપાન અને એક્સરસાઇઝની ઉણપ પણ કિડનીની બીમારીનું કારણ બની શકે છે.
કિડનીને સ્વસ્થ કેવી રીતે રાખવી?
૧. શુગર અને બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ રાખો: આ બંને કિડની ખરાબ થવાના સૌથી મોટા કારણો છે.
૨. બેલેન્સ ડાયટ લો: લીલા શાકભાજી, ફળ અને ઓછું નમકવાળો ખોરાક ખાઓ.
૩. વધારે પાણી પીવો: શરીરને હાઈડ્રેટ રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
૪. ધૂમ્રપાન અને દારૂથી બચો: આ બંને કિડની અને આખા શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે.
૫. નિયમિત તપાસ કરાવો: જો તમને ડાયાબિટીસ, BP અથવા ફેમિલી હિસ્ટ્રી છે, તો સમય-સમય પર કિડની ટેસ્ટ કરાવવો જરૂરી છે.
