નવી દિલ્હી | નેશનલ પોલિટિકલ ડેસ્ક | 25 મે 2026
One Nation One Election India: સંસદના ચોમાસુ સત્ર 2026 માં મોદી સરકાર ‘વન નેશન વન ઇલેક્શન’ બિલ લાવવા જઈ રહી છે. લોકસભા અને બધી રાજ્યોની વિધાનસભાની ચૂંટણી એક સાથે કરાવવાનો પ્લાન. દેશનું રાજકારણ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયું છે – NDA કહે છે ‘દેશનો ખર્ચ બચશે’, INDIA ગઠબંધન કહે છે ‘લોકશાહી ખતમ થઈ જશે’.
1. વન નેશન વન ઇલેક્શન છે શું?
*સીધો મતલબ*: 2029 થી લોકસભા અને 28 રાજ્ય + 8 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની વિધાનસભાની ચૂંટણી એક જ દિવસે અથવા એક જ મહિનામાં.
*અત્યારે શું થાય છે*: 5 વર્ષમાં સરેરાશ 6-7 રાજ્યમાં ચૂંટણી. આચારસંહિતા લાગુ રહે એટલે સરકારના કામ અટકે. ખર્ચ અલગ.
*ઇતિહાસ*: 1952, 1957, 1962 અને 1967 માં લોકસભા-વિધાનસભા એક સાથે થઈ હતી. 1968-69 માં કેટલીક રાજ્ય સરકાર તૂટતા આ સાયકલ તૂટી.
2. મોદી સરકારનો તર્ક: 3 મોટા ફાયદા
*ફાયદો 1: ખર્ચ બચત*
2019 લોકસભામાં ₹60,000 કરોડ ખર્ચ થયા. 2024 માં ₹1.35 લાખ કરોડ. રાજ્યોની ચૂંટણી અલગથી. રામનાથ કોવિંદ કમિટીનો રિપોર્ટ કહે છે – એક સાથે ચૂંટણી થાય તો 5 વર્ષમાં ₹4.5 લાખ કરોડ બચે.
*ફાયદો 2: વિકાસની ગાડી નહીં અટકે*
અત્યારે વર્ષમાં 200+ દિવસ આચારસંહિતા લાગુ રહે છે. નવી યોજના જાહેર ન થાય, ભરતી ન થાય, ઉદ્ઘાટન ન થાય. એક ચૂંટણીથી સરકાર 4.5 વર્ષ શાંતિથી કામ કરે.
*ફાયદો 3: વોટર ફટીગ ઓછો*
એક જ વાર લાઈનમાં ઉભા રહેવાનું. પોલીસ-ટીચર-સરકારી કર્મચારી વારંવાર ચૂંટણી ડ્યુટીમાંથી મુક્ત.
3. વિપક્ષનો વિરોધ: 3 મોટા ખતરા
*ખતરો 1: સંઘવાદ ખતમ થશે*
કોંગ્રેસ, TMC, DMK નો આરોપ – ‘રાજ્યોના મુદ્દા દબાઈ જશે’. લોકસભામાં ‘મોદી vs રાહુલ’ ના નામે વોટ પડે, તો રાજ્યમાં પાણી, રસ્તા, ખેડૂતના મુદ્દા કોણ ઉઠાવશે? બધા રાજ્યો ‘દિલ્હીની કોલોની’ બની જશે.
*ખતરો 2: પ્રાદેશિક પક્ષો સાફ*
જો લોકસભા અને વિધાનસભા એક સાથે હોય તો વોટર ‘રાષ્ટ્રીય પાર્ટી’ ને જ વોટ આપશે. BJD, YSRCP, DMK, TMC જેવા પ્રાદેશિક પક્ષોનું અસ્તિત્વ જોખમમાં. ભારત ‘બે પક્ષની સિસ્ટમ’ બની જશે – ભાજપ vs કોંગ્રેસ.
*ખતરો 3: સરકાર પડે તો શું?*
કોઈ રાજ્યમાં સરકાર પડે અને મધ્યસત્ર ચૂંટણી કરાવવી પડે તો? બિલ કહે છે – બાકી રહેલા સમય માટે ચૂંટણી થશે. એટલે 2 વર્ષ માટે CM બને. કોણ 2 વર્ષ માટે ચૂંટણી લડશે? રાષ્ટ્રપતિ શાસન વધી જશે.
4. કાયદાકીય લોચા: બિલ પાસ કરવું અઘરું
*બંધારણ સુધારા જોઈએ*: 5 આર્ટિકલ બદલવા પડે – 83, 85, 172, 174, 356.
*રાજ્યની મંજૂરી*: 50% રાજ્ય વિધાનસભા મંજૂર કરે તો જ કાયદો બને.
*ગણિત*: લોકસભામાં NDA પાસે 293 સીટ, 362 જોઈએ. રાજ્યસભામાં 164 જોઈએ, NDA પાસે 125. એટલે BJD, YSRCP, AIADMK ના સપોર્ટ વગર બિલ પાસ ન થાય.
*રાજ્યોનું સ્ટેન્ડ*: 12 ભાજપ શાસિત રાજ્ય હા પાડશે. 16 વિપક્ષ શાસિત રાજ્ય ના પાડશે. બિલ અટકી શકે.
5. 2029 ની તસવીર: જો બિલ પાસ થઈ જાય તો?
*સિનારિયો 1: ભાજપને ફાયદો*
‘મોદી મેજિક’ લોકસભા સાથે વિધાનસભામાં પણ ચાલે. 2014, 2019 માં જે રાજ્યોમાં લોકસભા-વિધાનસભા સાથે હતી, ત્યાં ભાજપે 90% બેઠક જીતી. ઓડિશા, આંધ્ર, અરુણાચલમાં આ જ થયું.
*સિનારિયો 2: વિપક્ષનું કમબેક*
જો મોંઘવારી, બેરોજગારી મુદ્દો હોય તો વોટર એક સાથે બંને સરકાર બદલી નાખે. 1977 માં ઇન્દિરા ગાંધી સાથે 9 રાજ્યમાં કોંગ્રેસ હારી હતી.
*સિનારિયો 3: ખિચડી સરકાર*
રાજ્યમાં લોકલ મુદ્દે પ્રાદેશિક પક્ષ જીતે, લોકસભામાં રાષ્ટ્રીય પાર્ટી જીતે. વોટર ‘સમજદારી’ થી વોટ વહેંચી દે. પણ ભારતીય વોટર આવું કરે છે? ડેટા ના પાડે છે.
*કિકર*: વન નેશન વન ઇલેક્શન ‘ખર્ચ બચાવો યોજના’ ઓછી, ‘સત્તા બચાવો યોજના’ વધુ લાગે છે. વિચાર સારો છે – અમેરિકા, દક્ષિણ આફ્રિકામાં ચાલે છે. પણ ભારત ‘વિવિધતામાં એકતા’ વાળો દેશ છે.
બિહારનો મતદાર મણિપુરના મુદ્દે વોટ ન આપે. કેરળનો વોટર ગુજરાતના મોડલથી પ્રભાવિત ન થાય. એક ચૂંટણીથી ‘રાષ્ટ્રીય નેરેટિવ’ બધા રાજ્યો પર હાવી થઈ જશે.
2026 ચોમાસુ સત્રમાં બિલ આવશે, પણ કાયદો બનતા 2034 થઈ જશે. ત્યાં સુધીમાં 3 લોકસભા, 20 રાજ્યની ચૂંટણી થઈ જશે.
*છેલ્લો સવાલ*: દેશને પૈસા બચાવવા છે કે લોકશાહી બચાવવી છે? જવાબ 140 કરોડ લોકો 2029 માં આપશે.
