Iran US Conflict Update: પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા ચાર મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં હવે એક નવો અને ખતરનાક વળાંક સામે આવ્યો છે. સમજૂતી હેઠળ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલું 60 દિવસનું યુદ્ધવિરામ માત્ર બે અઠવાડિયામાં જ તૂટી ગયું છે. આ પછીથી પશ્ચિમ એશિયા ફરી એકવાર દારૂગોળાના ઢગલા પર ઊભું હોય તેવું દેખાઈ રહ્યું છે.
આખી વાતને એ રીતે સમજો કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે 60 દિવસ માટે યુદ્ધવિરામ થયો હતો, જે હેઠળ અમેરિકાએ ઈરાનને ખુલ્લા બજારમાં તેલ વેચવાની છૂટ આપી હતી. પરંતુ જહાજો પર હુમલા બાદ અમેરિકાએ આ છૂટ પાછી ખેંચી લીધી છે, જેનાથી ઈરાન હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલરમાં તેલ વેચી શકશે નહીં.
ફરી શરૂ થયો હુમલાઓનો દોર
હોર્મુઝમાં જહાજો પર ઈરાનના હુમલા બાદ અમેરિકાએ ફરી એકવાર આક્રમક વલણ અપનાવતા તેહરાન પર બોમ્બમારા કરવાનું શરૂ કરી દીધું. બીજી તરફ હવે ઈરાને પણ જવાબ આપવા માટે ખાડી દેશોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
ઈરાનના નિશાન પર કુવૈત, દાગી મિસાઈલો
મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર અમેરિકી હુમલા બાદ ઈરાને કુવૈત પર બોમ્બમારા કરવાનું શરૂ પણ કરી દીધું છે. કુવૈતી સેનાએ સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું છે કે દેશ પર દુશ્મન તરફથી મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કરવામાં આવ્યા છે, જેનો સેના મુસ્તૈદીથી જવાબ આપી રહી છે.
આ વચ્ચે, સુરક્ષાને જોતા આખા કુવૈતમાં એર રેડ સાયરન (હવાઈ હુમલાની ચેતવણી આપનારા સાયરન) વગાડી દેવામાં આવ્યા છે. સરકારી સમાચાર એજન્સી ‘કુના’ (KUNA) એ પણ દેશવ્યાપી સાયરન વગાડવામાં આવ્યા હોવાની પુષ્ટિ કરી છે.
ધડાકાના અવાજ પર સેનાની સફાઈ
એટલું જ નહીં કુવૈતના અલગ-અલગ હિસ્સાઓમાં ધડાકાના અવાજો સંભળાયા છે, જેનાથી નાગરિકોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ છે. જોકે, કુવૈતી સેનાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગભરાવાની કોઈ વાત નથી. સેના મુજબ, આ ધડાકા આકાશમાં જ દુશ્મનની મિસાઈલો અને ડ્રોનને સફળતાપૂર્વક તોડી પાડવાને કારણે થયા છે.
આ ઉપરાંત કુવૈત મિલિટ્રીએ આમ જનતાને અપીલ કરી છે કે તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની અફવાઓ પર ધ્યાન ન આપે અને પ્રશાસન તથા સુરક્ષા દળો દ્વારા જારી કરવામાં આવી રહેલા સુરક્ષા નિર્દેશોનું સંપૂર્ણ પાલન કરે. બધાને સુરક્ષિત સ્થાનો પર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ક્યાં તૂટી સમજૂતી, વિવાદનું અસલી મૂળ શું છે?
જણાવી દઈએ કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ગત મહિને 18 જૂનના રોજ એક સમજૂતી (ઈસ્લામાબાદ સમજૂતી) થઈ હતી, જે હેઠળ 60 દિવસ સુધી લડાઈ રોકવા અને વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત રસ્તો આપવા પર સહમતી બની હતી. પરંતુ મંગળવારે ઈરાનની ‘ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ’ (IRGC) એ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ત્રણ મોટા કોમર્શિયલ તેલ ટેન્કરો પર મિસાઈલ અને ડ્રોનથી હુમલો કરી દીધો.
આ હુમલાઓમાં સાઉદી અરેબિયા અને કતારના જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. ઓમાનના તટ પાસે એક LNG ટેન્કરમાં આગ પણ લાગી ગઈ. જોકે ઈરાને દાવો કર્યો કે આ જહાજોએ તેની ચેતવણીઓને નજરઅંદાજ કરી હતી.
અમેરિકાનો વળતો પ્રહાર- સૈન્ય કાર્યવાહીથી ધ્રૂજી ઉઠ્યું તેહરાન
ઈરાનના આ પગલા બાદ અમેરિકાએ તાત્કાલિક અને અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું. અમેરિકી સેનાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન કરવાના આરોપમાં ઈરાનની અંદર ઘણા ઠેકાણાઓ પર તોડફોડ કરતા હવાઈ હુમલા કર્યા.
આ ઉપરાંત અમેરિકાએ ઈરાનને આપેલી સૌથી મોટી રાહત છીનવી લીધી છે. બે અઠવાડિયા પહેલા અમેરિકાએ ‘જનરલ લાઈસન્સ X’ હેઠળ ઈરાનને તેલ વેચવાની છૂટ આપી હતી. જોકે હવે ટ્રમ્પ પ્રશાસને તેને રદ કરી દીધું છે.
અમેરિકી હુમલામાં શું-શું થયું તબાહ?
અમેરિકી સેનાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડએ જણાવ્યું કે તેમણે ઈરાન પર સચોટ નિશાન લગાવતા હથિયારોથી ઈરાનના 80 થી વધારે ઠેકાણાઓને ધ્વસ્ત કરી દીધા છે. નષ્ટ કરાયેલા ઠેકાણાઓમાં ઈરાનનું હવાઈ રક્ષા સિસ્ટમ, સેનાનું કમાન્ડ અને કંટ્રોલ નેટવર્ક, તટીય રાડાર અને જહાજ-રોધી મિસાઈલ ઠેકાણાઓની સાથે-સાથે ઈરાની સેના (IRGC) ની 60 થી વધારે નાની હોડીઓ સામેલ છે.
અમેરિકાએ લાગુ કર્યા નવા અને કડક નિયમો
આ સિવાય અમેરિકાએ હવે ‘જનરલ લાઈસન્સ X1’ લાગુ કર્યું છે, જે હેઠળ મંગળવાર પછી ઈરાન કોઈ પણ દેશને નવું તેલ વેચી શકશે નહીં. જે જૂના સોદા પ્રોસેસમાં છે, તેમના માટે 17 જુલાઈ સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે અને તે પૈસા પણ એક ફ્રીઝ એકાઉન્ટમાં રહેશે.
નથી માની રહ્યું ઈરાન, આપી ગંભીર ચેતવણી
બીજી તરફ અમેરિકાના આ પગલાથી ઈરાન ખરાબ રીતે ભડકી ગયું છે. ઈરાનના ઉપ-વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ગારીબાબાદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે અમેરિકાએ આ સમજૂતીને તોડીને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.
ઈરાન પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને સુરક્ષાની રક્ષા માટે કડક વળતો પ્રહાર કરશે અને અમેરિકાએ આ ઉલ્લંઘનના ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેણે આ પગલું ઈઝરાયેલ દ્વારા લેબનોનમાં કરવામાં આવી રહેલી કાર્યવાહી અને અમેરિકાની ધમકીઓના જવાબમાં ઉઠાવ્યું છે.
હવે દુનિયા પર શું થશે આની અસર?
નોંધનીય છે કે આ સમાચાર આવતાની સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો તરત વધી ગઈ. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 75 ડોલર પ્રતિ બેરલ અને અમેરિકી વેસ્ટ ટેક્સસ ઈન્ટરમીડિયેટ (WTI) 71 ડોલર પર પહોંચી ગયું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો તણાવ આવો જ રહ્યો, તો આવનારા દિવસોમાં તેલની કિંમતો હજુ ઝડપથી વધશે.
આ ઉપરાંત દુનિયાનું 20% તેલ આ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ ના રસ્તેથી પસાર થાય છે. યુદ્ધને કારણે આ રસ્તો અસુરક્ષિત થઈ ગયો છે, જેનાથી આવનારા સમયમાં દુનિયાભરમાં ઈંધણનું સંકટ ઘેરી બની શકે છે.
