India Myanmar Rare Earth: રેર અર્થને નવા યુગની ટેક્નોલોજીની કરોડરજ્જુ માનવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઓટોમેશન અને ડિફેન્સમાં થાય છે. હાલમાં તેની સપ્લાય ચેઇન પર ચીનનું પ્રભુત્વ છે અને તે તેનો ઉપયોગ સ્ટ્રેટેજિક ટૂલ તરીકે કરી રહ્યું છે. પરંતુ હવે ભારતે તેનો વિકલ્પ શોધી કાઢ્યો છે. ભારત લાંબા સમયથી ચીનનો વિકલ્પ શોધી રહ્યું હતું અને મ્યાનમારના રૂપમાં તેની આ શોધ પૂર્ણ થઈ શકે છે. બંને દેશો રેર અર્થ ક્ષેત્રમાં સહકાર વધારવા માટે કામ કરી રહ્યા છે.
રોઇટર્સના એક અહેવાલ મુજબ ભારતીય ટીમોએ તાજેતરમાં મ્યાનમારની મુલાકાત લીધી છે. મ્યાનમારમાં ભારતના રાજદૂત અભય ઠાકુરે બુધવારે માંડલેમાં એક માઇનિંગ ફોરમના પ્રારંભ પ્રસંગે રેર અર્થના મામલે બંને દેશો વચ્ચે વધી રહેલા પરસ્પર સહકાર વિશે માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે છેલ્લા બે વર્ષમાં માઇનિંગ સેક્ટરમાં સહકારને નોંધપાત્ર ગતિ મળી છે. રેર અર્થ અને જરૂરી ખનિજો અંગે ચર્ચા કરવા માટે બે ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળોએ ડિસેમ્બર 2024 અને ફેબ્રુઆરી 2026 વચ્ચે મ્યાનમારની મુલાકાત લીધી હતી.
ચીનની ભૂમિકા
ઠાકુરે જણાવ્યું કે મે-જૂન દરમિયાન મ્યાનમારના રાષ્ટ્રપતિ મિન આંગ હ્લાઇંગની ભારતની સત્તાવાર મુલાકાત દરમિયાન પણ આ મુદ્દે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચા થઈ હતી. દુનિયાના લગભગ અડધા હેવી રેર અર્થનો સપ્લાય મ્યાનમારના કાચિન પ્રાંતની ખાણોમાંથી મળે છે. ત્યારબાદ તેને ચીન મોકલવામાં આવે છે, જ્યાં તેમાંથી મેગ્નેટ બનાવવામાં આવે છે. આ મેગ્નેટનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ અને વિન્ડ ટર્બાઇન ચલાવવા માટે થાય છે.
ચીને ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં રેર અર્થ મેગ્નેટ્સની એક્સપોર્ટ બંધ કરી દીધી હતી. જેના કારણે ભારત અને અમેરિકા સહિત દુનિયાના અનેક દેશોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેનો ઉપયોગ ઓટો અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સહિત અનેક સેક્ટર્સમાં થાય છે. ચીન રેર અર્થનો ક્રિટિકલ સપ્લાયર છે. યુએસ જિયોલોજિકલ સર્વેના જણાવ્યા અનુસાર તેનું રેર અર્થ પ્રોડક્શન વર્ષ 2014થી ત્રણ ગણું વધી ગયું છે.
મ્યાનમારનું પ્રોડક્શન
ચીને વર્ષ 2024માં 270,000 મેટ્રિક ટન રેર અર્થનું ઉત્પાદન કર્યું હતું, જે ગ્લોબલ પ્રોડક્શનનું 69% છે. તેની સરખામણીએ અમેરિકાનું ઉત્પાદન 45,000 ટન અને મ્યાનમારનું પ્રોડક્શન 31,000 ટન રહ્યું હતું. ગ્લોબલ પ્રોડક્શનમાં અમેરિકાની ભાગીદારી 11 ટકા જ્યારે મ્યાનમારની ભાગીદારી 8 ટકા છે.
