Analog Paneer Ban: ગુજરાત સરકારે નકલી એનાલોગ ડેરી ઉત્પાદનો પર લગાવી સંપૂર્ણ રોક, આરોગ્ય સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા
Analog Paneer Ban: ગુજરાત સરકારે એક મોટા અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં સમગ્ર રાજ્યમાં નોન-સ્ટાન્ડર્ડ એનાલોગ પનીર, બટર અને ચીઝ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. બુધવારે રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાએ સરકારના નિર્ણયની જાહેરાત કરી હતી. પાનસેરિયાએ જણાવ્યું કે રાજ્યમાં સરકારના નિર્ણય બાદ તેના ઉત્પાદન, સંગ્રહ અને વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે આ નિર્ણય લોકોના આરોગ્યની સુરક્ષા, ખાદ્યપદાર્થોની સલામતી અને ગ્રાહકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને લીધો છે. સરકારે નીચી ગુણવત્તાવાળા એનાલોગ પનીર, ચીઝ અને બટર પર સમગ્ર રાજ્યમાં સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની જાહેરાત કરી છે.
‘ગ્રાહકોને કરવામાં આવી રહ્યા છે ગેરમાર્ગે દોરવાના પ્રયાસ’
ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયાએ આ નિર્ણય રાજ્યના FDCA દ્વારા મોટા પાયે સેમ્પલિંગ અને લેબ ટેસ્ટિંગ બાદ લીધો છે. આ તપાસમાં બજારમાં નીચી ગુણવત્તાવાળા, સિન્થેટિક ડેરી સબ્સ્ટિટ્યૂટ (ડેરી ઉત્પાદનોના નકલી વિકલ્પો)ના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા હતા. મંત્રી પાનસેરિયાએ જણાવ્યું કે ગુજરાત દેશનું અગ્રણી ડેરી રાજ્ય છે, જ્યાં લાખો દૂધ ઉત્પાદક ખેડૂતો સારી ગુણવત્તાના ડેરી ઉત્પાદનો પહોંચાડવા માટે દિવસ-રાત મહેનત કરે છે. જ્યારે ગ્રાહકો પનીર ખરીદે છે, ત્યારે તેઓ શુદ્ધ દૂધમાંથી બનેલું અસલી પનીર મળવાની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ પનીરના નામે વેચાતા ઉત્પાદનો, જે વેજિટેબલ ઓઇલ અને ડેરી સિવાયની વસ્તુઓમાંથી બનાવવામાં આવે છે, તે ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા છે, અસલી ડેરી ખેડૂતોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે અને ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરી રહ્યા છે.
રાજ્ય સરકારે કરી અપીલ
પાનસેરિયાએ જણાવ્યું કે FSSA, 2006 હેઠળ મળેલી સત્તાનો ઉપયોગ કરતાં રાજ્ય સરકારે સમગ્ર ગુજરાતમાં નીચી ગુણવત્તાવાળા એનાલોગ પનીર, બટર અને ચીઝના ઉત્પાદન, સ્ટોરેજ, ટ્રાન્સપોર્ટેશન, ડિસ્ટ્રિબ્યુશન અને વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. જે કોઈ વ્યક્તિ અથવા FBO આ પ્રતિબંધનું ઉલ્લંઘન કરતાં ઝડપાશે, તેને FSSA, 2006 હેઠળ કડક કાનૂની સજાનો સામનો કરવો પડશે. રાજ્ય સરકારે ગુજરાતના તમામ મેન્યુફેક્ચરર્સ, વેપારીઓ, હોટલો, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરર્સ અને ફૂડ ઓપરેટર્સને અપીલ કરી છે કે તેઓ કાયદાનું કડક પાલન કરે અને માત્ર અસલી, સ્ટાન્ડર્ડ મુજબના ડેરી ઉત્પાદનોનો જ ઉપયોગ કરે.
શું છે એનાલોગ પનીર, સમજો
એનાલોગ પનીર અસલી દૂધમાંથી નહીં પરંતુ પાણી, સસ્તા મિલ્ક પાઉડર, સ્ટાર્ચ અને પામ ઓઇલ જેવા વનસ્પતિ તેલને ભેળવીને બનાવવામાં આવે છે. તેલ અને પાણીને જોડવા માટે તેમાં ઇમલ્સિફાયર રસાયણો ઉમેરવામાં આવે છે. આ નકલી મિશ્રણને ગરમ કરીને એસિડથી ફાડવામાં આવે છે, જેના કારણે તે દેખાવમાં બિલકુલ અસલી પનીર જેવું ઘન અને સફેદ દેખાય છે.
તેલ અને પાણી સામાન્ય રીતે એકબીજા સાથે ભળતા નથી, તેથી તેમને જોડવા અને ચીકણાશ લાવવા માટે ઇમલ્સિફાયર રસાયણો ઉમેરવામાં આવે છે.
પ્રાકૃતિક રીતે શુદ્ધ દૂધને લીંબુ અથવા સિરકાથી ફાડીને પનીર બનાવવામાં આવે છે. તેમાં પ્રાકૃતિક પ્રોટીન અને પોષક તત્ત્વો હોય છે.
એનાલોગ પનીર વનસ્પતિ ચરબી, સ્ટાર્ચ અને કેમિકલથી બનાવવામાં આવે છે. તે ખૂબ સસ્તુ હોય છે અને તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર હોટલો અને ઢાબાઓમાં ખર્ચ બચાવવા માટે કરવામાં આવે છે. તેમાં જરૂરી પોષક તત્ત્વોની અછત હોય છે અને સતત સેવનથી આરોગ્યને નુકસાન પહોંચી શકે છે.
સારી ગુણવત્તાવાળો ખોરાક પ્રથમ પ્રાથમિકતા
સરકારનો આ નિર્દેશ ગુજરાતના શુદ્ધ ભોજન, સુરક્ષિત ગ્રાહક અને ‘સ્વસ્થ ગુજરાત’ના મોટા સંકલ્પને સમર્થન આપે છે. આરોગ્ય મંત્રીએ ફરી ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે રાજ્યના ડેરી ઉદ્યોગની સુરક્ષા સાથે દરેક નાગરિકને સુરક્ષિત, સારી ગુણવત્તાવાળો અને અસલી ખોરાક ઉપલબ્ધ કરાવવો સરકારની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાતની ડેરી બ્રાન્ડ અમૂલની ધાક માત્ર દેશમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના અનેક દેશોમાં પણ છે.
