USA China India Exam System: પેપર લીકથી લઈને એગ્ઝામ સિસ્ટમ સુધી, અમેરિકા અને ચીનમાં કેવી રીતે થાય છે પરીક્ષાઓ?

USA China India Exam System: પેપર લીક સામે ભારતની લડાઈ, અમેરિકા અને ચીનની એગ્ઝામ સિસ્ટમમાં શું છે તફાવત?

USA China India Exam System: દેશમાં છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં પેપર લીકની ઘટનાઓ વધી છે. NEET UG પરીક્ષા લીક અને ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાને લઈને ગયા મહિને જંતર-મંતર પર પ્રોટેસ્ટ થયુ. આ પ્રોટેસ્ટ પૂર્ણ થયુ જ હતું કે ઝારખંડમાં ઝારખંડ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (JPSC) અને ઝારખંડ સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન (JSSC) સામે વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનનું પ્રમાણ વધ્યું. આ વિરોધ પ્રદર્શન અત્યાર સુધી ચાલી રહ્યું છે. પ્રોટેસ્ટનું કારણ પેપર લીક અને માર્કિંગ સિસ્ટમમાં ગેરરીતિઓને લઈને છે.

ભારતમાં મામલો માત્ર પેપર લીક સુધી સીમિત નથી. તાજેતરમાં યોજાયેલી UGC NETની અનેક સબ્જેક્ટની પ્રશ્નપત્રિકાઓમાં પ્રશ્નોમાં ભૂલો, પ્રશ્નોની અયોગ્ય પ્રિન્ટિંગ સહિત અનેક ગેરરીતિઓ જોવા મળી. UGCએ સોશિયોલોજી અને ઇંગ્લિશ સહિત અનેક એક્ઝામ ફરી યોજવાની જાહેરાત કરી. શું આવી ભૂલો અને પેપર લીકની સમસ્યા ચીન અને અમેરિકા જેવા મોટી વસ્તી ધરાવતા દેશોમાં પણ થાય છે? આ દેશોની એગ્ઝામ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે? એક્ઝામ યોજવાની રીત શું છે? આવો જાણીએ.

ભારત: બહુ-એજન્સી અને મોટી વસ્તીનું મોડલ

ભારતમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રવેશ અને ભરતી પરીક્ષાઓ (જેમ કે NEET, JEE, UPSC, SSC) યોજવા માટે ‘નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી’ (NTA) અને ‘યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન’ (UPSC) જેવી સંસ્થાઓ છે.

• પરીક્ષા પ્રણાલી: ભારતમાં મોટાભાગની મોટી પ્રવેશ પરીક્ષાઓ (જેમ કે NEET UG) પેન-પેપર અને OMR શીટ આધારિત હોય છે, જ્યારે JEE જેવી પરીક્ષાઓ કમ્પ્યુટર બેઝ્ડ ટેસ્ટ (CBT) દ્વારા લેવામાં આવે છે.
• સુરક્ષા અને પડકારો: વિશાળ ભૌગોલિક વિસ્તાર અને કરોડો ઉમેદવારોને કારણે ભારતમાં ઘણીવાર પેપર લીક, ડમી કેન્ડિડેટ અને ટેક્નિકલ ગેરરીતિઓના કિસ્સાઓ સામે આવતા રહે છે. પરીક્ષાની સુરક્ષા મુખ્યત્વે જિલ્લા પ્રશાસન, પોલીસ દળ અને બાયોમેટ્રિક એટેન્ડન્સ પર નિર્ભર રહે છે.

અમેરિકા: સ્ટાન્ડર્ડાઇઝ્ડ (Standardized) અને વિકેન્દ્રિત પ્રણાલી

અમેરિકામાં ભારત અથવા ચીનની જેમ સરકાર દ્વારા સંચાલિત કોઈ એક રાષ્ટ્રીય પ્રવેશ પરીક્ષા હોતી નથી. ત્યાં SAT અને ACT જેવા ટેસ્ટ પ્રાઇવેટ નોન-પ્રોફિટ સંસ્થાઓ દ્વારા યોજવામાં આવે છે.

• એગ્ઝામ સિસ્ટમ: અમેરિકામાં યુનિવર્સિટી એડમિશન માત્ર એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટના સ્કોર પર આધારિત નથી. SAT/ACTના અંકો સાથે હાઇ સ્કૂલનું GPA, એસે (Essays), અને એક્સ્ટ્રા-કરિક્યુલર પ્રવૃત્તિઓ જોવામાં આવે છે.
• સુરક્ષા વ્યવસ્થા: અમેરિકામાં આ પરીક્ષાઓ લગભગ આખા વર્ષ દરમિયાન ઘણી વખત યોજાય છે અને મોટાભાગે ડિજિટલ/ઓનલાઇન ફોર્મેટમાં હોય છે. અહીં વિકેન્દ્રિત (Decentralized) વ્યવસ્થા હોવાને કારણે ભારત અથવા ચીનની જેમ એક જ દિવસે લાખો વિદ્યાર્થીઓનું એકત્રિકરણ થતું નથી, જેના કારણે સુરક્ષા સંભાળવી પ્રમાણમાં સરળ રહે છે.

ચીન: ‘હાઇ-સિક્યુરિટી’ અને સૈન્ય સ્તરનું મોડલ

ચીનમાં ‘ગાઓકાઓ’ (Gaokao) નામની રાષ્ટ્રીય ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રવેશ પરીક્ષા હોય છે, જેને વિશ્વની સૌથી મુશ્કેલ અને કડક પરીક્ષાઓમાં ગણવામાં આવે છે. ચીન આ પરીક્ષાને એક રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઓપરેશનની જેમ સંચાલિત કરે છે.

• આઇસોલેશનમાં પેપર સેટિંગ: પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરનારા શિક્ષકોને પરીક્ષાના મહિનાઓ પહેલાં એક ગુપ્ત સ્થળે આઇસોલેટ કરી દેવામાં આવે છે, જ્યાં બહારની દુનિયા, ફોન અથવા ઇન્ટરનેટ સાથે તેમનો કોઈ સંપર્ક હોતો નથી.
• જેલોમાં પ્રિન્ટિંગ અને GPS ટ્રેકિંગ: સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પેપરની પ્રિન્ટિંગ જેલ પરિસરની અંદર કડક CCTV અને બાયોમેટ્રિક પહેરા હેઠળ કરવામાં આવે છે. પેપરનું પરિવહન સીલબંધ કન્ટેનર, GPS ટ્રેકિંગ અને પોલીસ એસ્કોર્ટ સાથે થાય છે.
• AI અને કડક કાયદો: પરીક્ષા કેન્દ્રો પર સિગ્નલ જામર, ફેસ રિકગ્નિશન અને AI મોનિટરિંગનો ઉપયોગ થાય છે. છેતરપિંડી કરવા પર ભારે દંડની સાથે જેલ સુધીની ફોજદારી સજાની જોગવાઈ છે.