Colorectal Cancer Diet: આજના સમયમાં કોલોરેક્ટલ કેન્સર માત્ર વિકસિત દેશો સુધી મર્યાદિત રહ્યું નથી. ભારત સહિત અનેક દેશોમાં તેના કેસોમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ખાવા-પીવાની આદતો અને જીવનશૈલીમાં આવેલા ફેરફારો આ વધતા જોખમના મુખ્ય કારણો છે. સારી વાત એ છે કે અનેક વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે ફળો અને શાકભાજીથી ભરપૂર સંતુલિત આહાર કોલોરેક્ટલ કેન્સરના જોખમને ઘટાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. જો દરરોજ ફળો અને શાકભાજીનું સેવન કરવામાં આવે તો અનેક પ્રકારના નોન કમ્યુનિકેબલ ડિસીઝ અને કોલોરેક્ટલ જેવા કેન્સરથી બચાવ થઈ શકે છે.
કોલોરેક્ટલ કેન્સરના મુખ્ય કારણો શું હોય છે?
અમેરિકન કેન્સર સોસાયટી અનુસાર કોલોરેક્ટલ કેન્સરના કારણોમાં ડાયેટને એક મુખ્ય મુદ્દો માનવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત અન્ય પરિબળો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે. આગળ તેના કારણો જાણીએ.
ઓછું ફાઇબર અને અસ્વસ્થ ખાવા-પીવાની આદતો
ફળો, શાકભાજી અને સાબુત અનાજનું ઓછું સેવન તથા રેડ મીટ (બીફ, પોર્ક, મટન) અને પ્રોસેસ્ડ મીટ (સોસેજ, બેકન, સલામી)નું વધુ સેવન કોલોરેક્ટલ કેન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે.
ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ
ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ અને ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ ધરાવતા લોકોમાં પણ કોલોરેક્ટલ કેન્સરનું જોખમ વધેલું જોવા મળ્યું છે.
વધતી ઉંમર
50 વર્ષ બાદ તેનું જોખમ વધારે હોય છે, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં 50 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોમાં પણ તેના કેસોમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
પારિવારિક ઇતિહાસ
જો પરિવારમાં માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન અથવા અન્ય નજીકના સંબંધીઓને કોલોરેક્ટલ કેન્સર થયું હોય, તો જોખમ વધી શકે છે. કેટલાક આનુવંશિક સિન્ડ્રોમ જેવા કે લિંચ સિન્ડ્રોમ અને ફેમિલિયલ એડિનોમેટસ પોલિપોસિસ પણ તેના માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે.
મોટાપો અને શારીરિક નિષ્ક્રિયતા
વધુ વજન, મોટાપો અને નિયમિત કસરતનો અભાવ કેન્સરના જોખમને વધારી શકે છે.
ધૂમ્રપાન અને દારૂ
લાંબા સમય સુધી ધૂમ્રપાન અને વધુ પડતા દારૂનું સેવન કોલોરેક્ટલ કેન્સર સહિત અનેક પ્રકારના કેન્સરના જોખમને વધારે છે.
કોલોરેક્ટલ કેન્સરથી બચાવ કરવો હોય તો ડાયેટમાં ફળો અને શાકભાજી સામેલ કરો
NCBI અનુસાર ફળો અને શાકભાજી ફાઇબર, એન્ટીઓક્સિડન્ટ, વિટામિન અને અનેક પ્રકારના ફાઇટોકેમિકલ્સથી ભરપૂર હોય છે. તેમાં રહેલું ફાઇબર મળનું પ્રમાણ વધારે છે અને હાનિકારક પદાર્થોનો કોલનની દિવાલ સાથે સંપર્કમાં રહેવાનો સમય ઘટાડે છે. આ ઉપરાંત ફાઇબર આંતરડામાં સારા બેક્ટેરિયા બનાવવામાં મદદ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં કહી શકાય કે અલગ-અલગ રંગોના ફળો અને શાકભાજીમાં રહેલા એન્ટીઓક્સિડન્ટ ફ્રી રેડિકલ્સથી થતા DNA નુકસાનને ઘટાડી શકે છે, જેનાથી કોલોરેક્ટલ સહિત અન્ય કેન્સર થવાની સંભાવના ઘટી શકે છે.
કોલોરેક્ટલ કેન્સરથી બચવા માટે ડાયેટમાં કઈ વસ્તુઓ સામેલ કરવી?
અભ્યાસ અનુસાર કોલોરેક્ટલ કેન્સરથી બચવા માટે ડાયેટમાં કઈ વસ્તુઓ સામેલ કરવી જોઈએ, તે આગળ જણાવવામાં આવ્યું છે.
કીવી
ફાઇબર અને વિટામિન C બંને પ્રદાન કરે છે અને પાચન સુધારવામાં મદદ કરે છે.
સફરજન
સફરજન ઘુલનશીલ ફાઇબર (Pectin)નો સારો સ્ત્રોત છે, જે આંતરડાના સારા બેક્ટેરિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સંતરા અને મોસંબી
સંતરા અને મોસંબી વિટામિન C અને ફ્લેવોનોઇડ્સથી ભરપૂર હોય છે.
બેરીઝ
બ્લૂબેરી, સ્ટ્રોબેરી અને રાસ્પબેરીમાં એન્થોસાયનિન અને પોલિફેનોલ ભરપૂર પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
દાડમ
પોલિફેનોલ્સ અને એન્ટીઓક્સિડન્ટથી ભરપૂર, જે સોજો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
જામફળ
જામફળ ફાઇબર અને વિટામિન C બંનેનો ઉત્તમ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.
ફળો અને શાકભાજી માત્ર વિટામિન અને મિનરલ્સના સ્ત્રોત નથી, પરંતુ તે ફાઇબર, એન્ટીઓક્સિડન્ટ અને અનેક બાયોએક્ટિવ કમ્પાઉન્ડથી ભરપૂર હોય છે, જે આંતરડાના સ્વાસ્થ્યને સુધારીને કોલોરેક્ટલ કેન્સરના જોખમને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે માત્ર એક ખાદ્ય પદાર્થ કેન્સરથી સંપૂર્ણપણે બચાવ કરી શકતો નથી, પરંતુ સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત, સ્વસ્થ વજન, ધૂમ્રપાન અને દારૂથી અંતર તથા સમયસર સ્ક્રીનિંગ જેવી આદતો સાથે પૂરતા પ્રમાણમાં ફળો અને શાકભાજીનું સેવન લાંબા ગાળાના કોલન સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહરચના બની શકે છે.
