Household spending habits: પ્રધાનમંત્રી આર્થિક સલાહકાર પરિષદ (EAC-PM) ના એક નવા અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ખર્ચ કરવાની રીતો બદલાઈ રહી છે. પરિવારો હવે ફક્ત રોજિંદા જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ પર ખર્ચ કરી રહ્યા નથી, પરંતુ તેમની સંપત્તિમાં વધારો કરતી વસ્તુઓ પર વધુને વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.
અહેવાલ દર્શાવે છે કે કપડાં અને જૂતા જેવી પરંપરાગત જરૂરિયાતો કરતાં વ્યક્તિગત વસ્તુઓ (જેમ કે સૌંદર્ય પ્રસાધનો, એસેસરીઝ) અને રસોઈ અને ઘરગથ્થુ ઉપકરણો (જેમ કે મિક્સર અને ટોસ્ટર) ને હવે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. આ પરિવર્તન હવે દેશના સૌથી ગરીબ 40% પરિવારોમાં પણ સ્પષ્ટ છે.
આ પરિવર્તન શા માટે?
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ઘરગથ્થુ ખર્ચ કપડાં અને જૂતા જેવી મૂળભૂત જરૂરિયાતોથી વ્યક્તિગત વસ્તુઓ અને રસોઈ અને ઘરગથ્થુ ઉપકરણો જેવા સંપત્તિ નિર્માણ ખર્ચ તરફ સ્થળાંતર કરી રહ્યો છે. આ પરિવર્તન પાછળ ઘણા કારણો છે: જાગૃતિમાં વધારો, પૈસાની સરળ પહોંચ અને સુધારેલ બજાર ઍક્સેસ. આ બધા પરિબળોએ આવકમાં વધારો અને જીવનધોરણમાં સુધારો કર્યો છે.
વધુ માંગ શું છે?
EAC-PM એ 2011-12 અને 2023-24 ના ઘરગથ્થુ વપરાશ ખર્ચ સર્વેક્ષણોના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો. આ મુજબ, વાહનો દેશમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી ટકાઉ સંપત્તિ છે, જે પ્રથમ ક્રમે છે.
વાહન વેચાણમાં આ વધારો શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારો વચ્ચેના અંતરને ઘટાડી રહ્યો છે. ખાસ કરીને, દેશના સૌથી ગરીબ 40% પરિવારો પણ હવે બાકીના પરિવારો સાથે પહોંચી રહ્યા છે. સુધારેલા રસ્તાઓ, મજબૂત બજાર જોડાણ અને વાહન લોનની સરળ ઍક્સેસ આ વધારા માટે મુખ્ય કારણો છે.
ખરીદીમાં ઘટાડો
બીજી બાજુ, ટીવી માલિકીમાં વૃદ્ધિ ખૂબ જ ધીમી રહી છે. હકીકતમાં, ઘણા શહેરી વિસ્તારોમાં, ટીવી ધરાવતા લોકોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે, પછી ભલે તે સામાન્ય વસ્તીમાં હોય કે સૌથી ગરીબ 40% પરિવારોમાં.
અહેવાલ કહે છે કે આ એટલા માટે છે કારણ કે હવે લગભગ દરેક વ્યક્તિ પાસે મોબાઇલ ફોન છે. મોબાઇલ ફોને મનોરંજન અને માહિતી મેળવવાની રીત બદલી નાખી છે. લોકો ટીવીની જગ્યાએ અથવા તેની સાથે મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ વધુને વધુ કરી રહ્યા છે.
મોબાઇલ ફોનની સ્થિતિ શું છે?
મોબાઈલ ફોન હવે સૌથી ધનિક 20% અને સૌથી ગરીબ 40% બંનેમાં લગભગ દરેક વ્યક્તિ પાસે છે. તેથી, તે ભારતમાં સૌથી સમાન રીતે વિતરિત ટકાઉ સંપત્તિ બની ગઈ છે. અહેવાલમાં એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે કોઈપણ ટકાઉ સંપત્તિ વિનાના પરિવારોની સંખ્યા હવે બધા આવક જૂથો અને પ્રદેશોમાં 5% કે તેથી ઓછી થઈ ગઈ છે. આ સંપત્તિ સંબંધિત ગરીબીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે.
