Tobacco Excise Duty Hike: કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં તમાકુ નિયંત્રણ અને મહેસૂલી માળખાને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા તાજા જાહેરનામા મુજબ, સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો પર લાગતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી (ઉત્પાદ શુલ્ક) માં મહત્વના ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. આ નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા ૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ થી અમલી બનશે, જે ધૂમ્રપાન કરનારાઓના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરશે.
ઉત્પાદનની લંબાઈના આધારે નક્કી થયું શુલ્ક
સરકારે સિગારેટની લંબાઈ અને તેના પ્રકારને આધાર બનાવીને વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી નક્કી કરી છે. નવા નિયમો હેઠળ, પ્રતિ ૧,૦૦૦ સિગારેટ પર વધારાના શુલ્કની મર્યાદા ૨,૦૫૦ રૂપિયાથી લઈને ૮,૫૦૦ રૂપિયા સુધી નક્કી કરવામાં આવી છે. આ વર્ગીકરણ પ્રીમિયમ અને સાધારણ સિગારેટ વચ્ચે ટેક્સના તફાવતને સ્પષ્ટ કરે છે.
૪૦% જીએસટી ઉપરાંત લાગશે વધારાનો ટેક્સ
મહત્વની વાત એ છે કે આ નવી એક્સાઇઝ ડ્યુટી કોઈ સ્વતંત્ર ટેક્સ નથી, પરંતુ તે તમાકુ ઉત્પાદનો પર પહેલાથી જ લાગુ ૪૦ ટકા વસ્તુ અને સેવા કર (GST) ઉપરાંત ચૂકવવાની રહેશે. તાજેતરમાં સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા ‘કેન્દ્રીય ઉત્પાદ શુલ્ક (સંશોધન) વિધેયક, ૨૦૨૫’ દ્વારા આ ફેરફારને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.
આ વિધેયકનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય જીએસટી વળતર સેસ (GST Compensation Cess) ની સમય મર્યાદા પૂરી થયા પછી ઊભી થનારી મહેસૂલી ખાધને પૂરી કરવાનો અને શુલ્ક માળખાને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવાનો છે.
રાજ્યો સાથે વહેંચાશે મહેસૂલ: નાણામંત્રી
સંસદમાં આ વિષય પર ચર્ચા દરમિયાન નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ માધ્યમથી એકત્રિત કરવામાં આવેલી આવક ‘વિભાજિત કરી શકાય તેવા ભંડોળ’ નો હિસ્સો બનશે. તેમણે કહ્યું, “એક્સાઇઝ ડ્યુટી કોઈ સેસ નથી. એકત્રિત મહેસૂલને ૪૧ ટકાના નિર્ધારિત દરે રાજ્યો સાથે વહેંચવામાં આવશે.”
નાણામંત્રીએ આગળ તર્ક આપ્યો કે જીએસટી પહેલા પણ તમાકુ ઉત્પાદનો પર વાર્ષિક ધોરણે ટેક્સ વધારવામાં આવતો હતો. તેમણે કહ્યું કે દુનિયાના ઘણા દેશો મોંઘવારીની સાથે અથવા સ્વાસ્થ્ય સંબંધી ચિંતાઓને કારણે દર વર્ષે તમાકુ ટેક્સમાં વધારો કરે છે. ભારતમાં આ વધારાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોને તમાકુના વ્યસનથી દૂર રાખવાનો અને જાહેર સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવાનો છે.
