Liquor License Process: ભારતમાં દારૂ માત્ર એક પ્રોડક્ટ નથી, પરંતુ સરકારની આવકનું મોટું સાધન છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દારૂના વેચાણમાંથી દર વર્ષે કરોડો રૂપિયા કમાય છે, જેને એક્સાઇઝ ડ્યુટી કહેવામાં આવે છે. બીજી તરફ, દારૂ પીનારાઓની સંખ્યા પણ સતત વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં દારૂનો ઠેકો કે દુકાન ખોલવી એ નફાકારક વ્યવસાય માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ વ્યવસાયમાં ઉતરતા પહેલા તેના નિયમો અને ખર્ચને સમજવો ખૂબ જ જરૂરી છે.
કોણ ખોલી શકે છે દારૂનો ઠેકો?
દારૂનો ઠેકો દરેક વ્યક્તિ લઈ શકતી નથી. આ માટે કેટલીક જરૂરી શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે. જેમ કે-
અરજદાર ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ.
તેની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 21 વર્ષ હોવી જોઈએ. કેટલાક રાજ્યોમાં, જેમ કે દિલ્હીમાં વય મર્યાદા 25 વર્ષ રાખવામાં આવી છે.
અરજદારનો ગુનાહિત રેકોર્ડ સાફ હોવો જોઈએ અને તેના પર કોઈ ગંભીર કેસ નોંધાયેલો ન હોવો જોઈએ.
આ ઉપરાંત, સરકારી કર્મચારી, બેંક લોન ડિફોલ્ટર, વકીલ, ડોક્ટર અને અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા લોકો દારૂનો ઠેકો લઈ શકતા નથી.
દુકાન માટે નક્કી કરેલા ધોરણો અનુસાર જગ્યા કે જમીન હોવી પણ જરૂરી છે.
લાયસન્સ માટે કયા-કયા ડોક્યુમેન્ટ જોઈએ?
દારૂનો ઠેકો લેવા માટે એક્સાઇઝ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા અરજી કરવાની હોય છે. આ માટે નીચે મુજબના ડોક્યુમેન્ટ જરૂરી છે:
આધાર કાર્ડ
પાન કાર્ડ
ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ની વિગતો
કેરેક્ટર સર્ટિફિકેટ (ચારિત્ર્યનું પ્રમાણપત્ર)
GST રજીસ્ટ્રેશન
રહેઠાણનો પુરાવો
બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને
પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટો. તમામ ડોક્યુમેન્ટ સાચા અને અપડેટેડ હોવા જોઈએ, અન્યથા અરજી રદ થઈ શકે છે.
દારૂનું લાયસન્સ કેવી રીતે મળે છે?
દારૂની દુકાનનું લાયસન્સ ખૂબ જ સખત પ્રક્રિયા હેઠળ આપવામાં આવે છે. મોટાભાગના રાજ્યોમાં આ કામ ઈ-લોટરી સિસ્ટમ દ્વારા થાય છે. એક્સાઇઝ ડિપાર્ટમેન્ટ દર વર્ષે દારૂની દુકાનો માટે નોટિફિકેશન બહાર પાડે છે. રસ ધરાવતા લોકો વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને ઓનલાઇન અરજી કરે છે. કેટલાક રાજ્યોમાં દુકાનોની ફાળવણી હરાજી (Auction) દ્વારા પણ થાય છે. આમાં જે વ્યક્તિ સૌથી વધુ બોલી લગાવે છે, તેને ઠેકો મળી જાય છે.
નક્કી હોય છે દુકાન ખોલવાનો અને બંધ કરવાનો સમય
દારૂની દુકાન હોવાનો અર્થ એ નથી કે તમે જ્યારે ઈચ્છો ત્યારે દુકાન ખોલી કે બંધ કરી શકો છો. પ્રશાસન દુકાન ખુલવાનો અને બંધ કરવાનો સમય નક્કી કરે છે. આ ઉપરાંત, સરકાર દારૂની કિંમતો અંગે પણ કડક હોય છે. નક્કી કરેલ MRP કરતા વધુ કિંમત લેવા પર લાયસન્સ રદ થઈ શકે છે.
દર વર્ષે કરાવવું પડશે લાયસન્સ રિન્યુ
દારૂનું લાયસન્સ એક વર્ષ માટે માન્ય હોય છે. દુકાન ચલાવવા માટે દર વર્ષે તેને રિન્યુ કરાવવું જરૂરી છે. જો સમયસર ફી જમા કરવામાં ન આવે અથવા નિયમોનું પાલન ન થાય, તો લાયસન્સ કેન્સલ થઈ શકે છે. લાયસન્સ રદ થયા પછી ફરીથી ઠેકો મેળવવો મુશ્કેલ બની જાય છે.
કેટલો ખર્ચ અને કેટલી કમાણી?
દારૂનો ઠેકો ખોલવાનો ખર્ચ રાજ્ય અને શહેર મુજબ અલગ-અલગ હોય છે. મોટા શહેરોમાં આમાં મોટું રોકાણ લાગે છે, પરંતુ કમાણી પણ તે મુજબ થાય છે. ટીયર-1 શહેરોમાં સારી લોકેશન પરની દારૂની દુકાન વાર્ષિક 9 થી 15 કરોડ રૂપિયા સુધીનું રેવન્યુ કરી શકે છે. જેમાંથી લગભગ 60 થી 75 લાખ રૂપિયા સુધીનો ચોખ્ખો નફો નીકળી શકે છે.
