Child Custody Dispute: કોઈ દંપતીના વૈવાહિક જીવનનો વિવાદ કોર્ટ પહોંચે છે ત્યારે મુકદમાબાજી ચાલે છે. જો તેમનું બાળક હોય તો તે પણ આ કોર્ટ-કચેરીની લપેટમાં પિસાય છે. ઘણા માતા-પિતા બાળકોને પોતાના આ ઝઘડામાં ખેંચે છે અને તેનું પરિણામ બાળકોએ ભોગવવું પડે છે. આવા જ કિસ્સાઓમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. હાઈકોર્ટે વૈવાહિક વિવાદોમાં પોતાના પક્ષમાં ચુકાદો મેળવવા માટે દંપતીઓ દ્વારા બાળકોની કસ્ટડીને હથિયાર અને દબાણ તરીકે ઉપયોગ કરવાની આકરી ટીકા કરી છે. બાળકની કસ્ટડી સંબંધિત એક બંધી પ્રત્યક્ષીકરણ (હેબિયસ કોર્પસ) અરજી પર સુનાવણી કરતા ન્યાયમૂર્તિ એન. એસ. સંજય ગૌડા અને ડી. એમ. વ્યાસની ખંડપીઠે દંપતીને ફટકાર પણ લગાવી હતી.
હાઈકોર્ટની બેન્ચે કહ્યું કે, આ મામલા સહિત અનેક કેસોમાં માતા કે પિતામાંથી કોઈ એક ગમે તે રીતે બાળકની કસ્ટડી મેળવવાની કોશિશ કરે છે અને આ રીતે બીજા જીવનસાથીને કસ્ટડી સંબંધિત કોઈપણ અધિકારથી વંચિત કરી દે છે, જેના પરિણામે બિનજરૂરી મુકદમાબાજી થાય છે.
હાઈકોર્ટે માતા-પિતાને સંભળાવ્યું
હાઈકોર્ટે આગળ કહ્યું, ‘બાળકની કસ્ટડીને મૂળભૂત રીતે વૈવાહિક વિવાદમાં પોતાના પક્ષમાં ચુકાદો મેળવવા માટે હથિયાર અને દબાણના રૂપમાં વાપરવાની કોશિશ કરવામાં આવે છે. ઝઘડતા માતા-પિતા જે રીત અપનાવે છે તે ખોટી છે. આ સગીર બાળકને બિનજરૂરી આઘાત પહોંચાડે છે, જે ઘણીવાર એ પણ સમજી શકતું નથી કે મુકદમો શેના વિશે છે અને શું આ લડાઈ તેના ભલા માટે છે.’
બાળકની કસ્ટડીનો શું છે મામલો?
આ મામલામાં પાલનપુરના એક દંપતી સામેલ છે, જેમના લગ્ન ૨૦૨૦માં થયા હતા અને મે ૨૦૨૪માં તેમના તલાક થઈ ગયા હતા. પત્ની પોતાની ત્રણ વર્ષની દીકરી સાથે પોતાના પિયર જતી રહી હતી. મામલો ત્યારે વિવાદાસ્પદ બન્યો જ્યારે પત્નીએ હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરીને દાવો કર્યો કે જુલાઈ ૨૦૨૫માં અમલમાં આવેલા એક તલાકનામા હેઠળ દીકરીની કસ્ટડી પતિને સોંપી દેવામાં આવી હતી. તેણે આરોપ લગાવ્યો કે તેને દબાણમાં લાવીને આ દસ્તાવેજ પર સહી કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવી હતી અને આ છેતરપિંડીથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તેને સ્વૈચ્છિક સોંપણી તરીકે ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
માતાને મળી દીકરીની કસ્ટડી
વિગતવાર સુનાવણી બાદ, હાઈકોર્ટે તે હકીકત તરફ ઈશારો કરતા તલાકનામાની વિશ્વસનીયતા પર શંકા વ્યક્ત કરી કે દંપતીએ તલાકનામું થયા પછી અદાલતમાંથી તલાકની ડિક્રી પણ સ્વીકારી લીધી હતી. હાઈકોર્ટે પતિને દીકરીની કસ્ટડી પત્નીને સોંપવાનો આદેશ આપ્યો અને તેને વાલી અને આશ્રિત અધિનિયમ (GWA) હેઠળ ફેમિલી કોર્ટમાં ઉપલબ્ધ કાનૂની માર્ગ અપનાવીને બાળકની કસ્ટડીનો દાવો કરવાની મંજૂરી આપી.
