Milk Adulteration India: માંગ કરતા ઓછું ઉત્પાદન છતાં બજારમાં આટલું દૂધ ક્યાંથી આવે છે? ગુજરાતમાં એનાલોગ પનીર પર પ્રતિબંધ પણ શુદ્ધ દૂધ ક્યારે?
Milk Adulteration India: ભારત દુનિયામાં નં.1 દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે અને 2025માં આપણું કુલ ઉત્પાદન 247 મિલિયન ટન પર પહોંચ્યું છે. જેમાં 53% હિસ્સો ગાયોનો અને 44% હિસ્સો ભેંસોનો છે. પણ NITI Aayog જ કહે છે કે 2047 સુધીમાં આપણને 480 થી 606 મિલિયન ટન દૂધની જરૂર પડશે. એટલે આજે જ માંગ કરતા અડધું ઉત્પાદન છે. તો સવાલ એ છે કે પછી બજારમાં દૂધ, પનીર, ઘી, છાશ, દહીંની આવી રેલમછેલ કેવી રીતે? જવાબ છે ગુજરાતના સાબરકાંઠામાં 300 લિટરમાંથી 1800 લિટર બનાવતો “સિન્થેટિક દૂધ” નો કારખાનો, મહારાષ્ટ્રમાં 2.3 કરોડ લિટરનો નકલી દૂધનો કૌભાંડ અને તિરુપતિ મંદિરને 5 વર્ષ સુધી 250 કરોડનું 68 લાખ કિલો નકલી ઘી વેચનારો “મિલ્ક માફિયા”. વચ્ચે ગુજરાત સરકારે એનાલોગ પનીર અને એનાલોગ ચીઝ પર પ્રતિબંધ મૂકીને સારું કામ કર્યું, પણ પ્રશ્ન એ જ રહે છે કે જે દૂધથી આ બધું બને છે એ “શુદ્ધ દૂધ” આપણને ક્યારે મળશે?
1. ઉત્પાદન ઓછું છતાં પુરવઠો વધારે કેમ?
કારણ A: સિન્થેટિક દૂધનો ધંધો
FSSAI ના રેઈડમાં ખુલાસો થયો કે ડિટરજન્ટ, યુરિયા, પામ ઓઇલ, સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાવડર અને કોસ્ટિક સોડામાંથી દૂધ બનાવાય છે. 1 લિટરના 6 લિટર થઈ જાય એટલે નફો 500%.
કારણ B: આંકડાનો ખેલ
દેશના 60% દૂધનું ઉત્પાદન અસંગઠિત સેક્ટરમાં થાય છે. ગામડાના કલેક્શન સેન્ટરમાં કોઈ ચેકિંગ નથી એટલે ભેળસેળ આસાનીથી થાય છે.
કારણ C: રિસાયકલ ગેમ
અસલી દૂધમાંથી માખણ-ઘી કાઢી લો. બચેલા પાવડરમાં પામ ઓઇલ મિક્સ કરીને પાછું “ટોન્ડ દૂધ” બનાવી દો.
2. ગુજરાત સરકારનું પગલું અને મોટો સવાલ
ગુજરાત સરકારે એનાલોગ પનીર અને એનાલોગ ચીઝ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
એનાલોગ પનીર એટલે?* દૂધ વગરનું, ફક્ત વનસ્પતિ તેલ + સ્ટાર્ચ + ફ્લેવરથી બનેલું નકલી પનીર. હોટલ અને મીઠાઈમાં 70% આ જ વપરાતું હતું.
પગલું સારું છે, પણ મૂળ સમસ્યા દૂધની છે. જો દૂધ જ નકલી હશે તો પનીર, ઘી, દહીં બધું નકલી જ બનશે ને? તો સરકાર “દૂધ” પર પ્રતિબંધ ક્યારે મૂકશે?
3. નિષ્કર્ષ અને માંગ
247 MT ઉત્પાદન અને બજારમાં 400 MT થી વધારે માલ. આ 150 MT નો તફાવત એટલે જ ઝેર.
ઉકેલ માટે દરેક ગામના દૂધ મંડળી પર FSSAI ની લેબ, નકલી દૂધ બનાવનારને આતંકવાદી જેવી સજા અને સૌથી જરૂરી જાગૃત ગ્રાહક.
ગુજરાતે શરૂઆત કરી. હવે “શુદ્ધ દૂધ” ની બાંહેધરી ક્યારે?
ભારતમાં દૂધનું ઉત્પાદન, નકલી દૂધ, એનાલોગ પનીર પ્રતિબંધ ગુજરાત, મિલ્ક માફિયા, શુદ્ધ દૂધ, FSSAI, Synthetic Milk, Milk Adulteration India, Gujarat Dairy Scam
