Bathing Habits Science: હજારો વર્ષોથી ઈન્ડિયાના લોકો સવાર-સવારમાં નહાય છે. આ સમયના નહાવાને દરેક રીતે ઉચિત અને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવતું રહ્યું છે. વેદોથી લઈને શાસ્ત્રો સુધીમાં આના ફાયદા ગણાવવામાં આવ્યા. હંમેશા એ જ જણાવવામાં આવ્યું કે સવારે નહાવું હેલ્થ માટે સારું છે. જો એમ કહેવામાં આવે કે આ સાચું નથી તો તમે શું કહેશો. એ જાણી લો કે આપણા પડોશી એશિયાઈ દેશોમાં આનાથી બરાબર ઉલટું થાય છે. લોકો સવારે ઉઠે છે, ફ્રેશ થાય છે, ઓફિસ નીકળી જાય છે, જ્યારે સાંજ કે રાત્રે પાછા ફરે છે ત્યારે નહાઈને તરોતાજા થાય છે. પછી સારી ઊંઘ લે છે. તો આખરે કયો સમય નહાવા માટે શ્રેષ્ઠ છે. સાયન્સે આના વિશે જણાવ્યું છે. તે પણ જાણવું જોઈએ.
દુનિયાભરમાં નહાવાની પરંપરાઓ તો અલગ અલગ છે, આ નહાવાનો સમય પણ વહેંચાયેલો છે. જોકે અમેરિકી અને યુરોપિયન પણ સવારે જ નહાય છે પરંતુ એશિયાઈ દેશો જ કેમ આને અલગ રીતે કરે છે. વિજ્ઞાન કયા નહાવાને શ્રેષ્ઠ માને છે. જાપાન, કોરિયા અને ચીનમાં તો રાત્રે નહાવાની આદત આજથી નહીં હંમેશાથી રહી છે. એટલે કે પ્રાચીન સમયથી. ત્યાં માનવામાં આવે છે કે રાત્રિનું સ્નાન દિવસ દરમિયાન શરીર પર આવી ગયેલા ઝેરી પદાર્થો અને ગંદકીથી છુટકારો મેળવવામાં મદદ કરે છે, શરીરને પણ રિલેક્સ કરે છે.
કોરિયામાં પણ લોકો દિવસભર જોરદાર કામ કર્યા પછી જ્યારે સાંજે ઘરે પહોંચે છે ત્યારે શરીરને રિલેક્સ કરવાની સાથે રાત્રે સારી ઊંઘ માટે રાત્રે સ્નાન પસંદ કરે છે. જોકે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા, યુરોપ અને કેનેડા જેવી પશ્ચિમી સંસ્કૃતિઓ સવારે શાવરથી નહાવાને પ્રાધાન્ય આપે છે.
ચીની લોકો રાત્રે નહાય છે
ચીની સંસ્કૃતિમાં રાત્રે સ્નાન કરવું દૈનિક સ્વચ્છતાનો જરૂરી ભાગ માનવામાં આવે છે. ત્યાં માનવામાં આવે છે કે આ રાત્રિનું સ્નાન દિવસમાં બહારની દુનિયામાં નીકળવા પર મળેલી તમામ નકારાત્મક શક્તિઓની સાથે તણાવને દૂર કરે છે. સાથે જ શરીરને તરોતાજા કરીને રાત્રે આરામદાયક ઊંઘ પણ આપે છે. ચીનમાં હંમેશાથી રાત્રે સૂતા પહેલા નહાવાની પરંપરા રહી છે.
ચીનની આબોહવા વધુ ભેજવાળી અને ઉષ્ણકટિબંધીય હોય છે. આ કારણે ત્યાં લોકોને ખૂબ વધારે પરસેવો આવે છે. આનાથી ત્વચા પર બેક્ટેરિયા આવી શકે છે. નહાવાથી ન માત્ર શરીરને સાફ રાખવામાં મદદ મળે છે પરંતુ સંક્રમણને ફેલાતું રોકવામાં પણ મદદ મળે છે. ચીનના લોકો માને છે કે રાત્રે નહાવાથી ન માત્ર સારી ઊંઘ આવે છે પરંતુ સ્વાસ્થ્ય અને ઉત્પાદકતામાં પણ સુધારો થાય છે.
આનાથી સારી ઊંઘ આવે છે
સ્વચ્છતાના ફાયદા ઉપરાંત સૂતા પહેલા સ્નાનને લાંબા દિવસ પછી આરામ કરવાના એક રસ્તા તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. આ જાપાની લોકો માટે તણાવમુક્ત થવાનો અને રાત્રિની સારી ઊંઘ માટે માનસિક રીતે તૈયાર થવાનો સમય છે. જાપાનીઓ માને છે કે જ્યારે તમે (સૂતા) પહેલા નહાઓ છો ત્યારે તન અને મન બંને શુદ્ધ થાય છે અને આ કારણે જ્યારે તમે ઊંઘવા જાઓ છો ત્યારે સારી ઊંઘ આવે છે. સ્નાનની ધાર્મિક વિધિ જાપાની પરંપરાઓમાં પણ ઊંડે સુધી વણાયેલી છે.
સૂતા પહેલા નહાવું કેમ
આનું એક કારણ તેમની કાર્ય સંસ્કૃતિ સાથે સંબંધિત છે. ઘણા જાપાની કામદારોના દિવસો લાંબા અને તણાવપૂર્ણ હોય છે, તેઓ અવારનવાર સાંજ સુધી ઘણું કામ કરે છે. સૂતા પહેલા નહાવું એ શરીરને એ સંકેત આપવાનો એક રસ્તો છે કે કામ પૂરું થઈ ગયું છે અને હવે આરામ કરવાનો સમય આવી ગયો છે. આ તણાવને ઓછો કરવામાં અને માનસિક તથા શારીરિક વિશ્રામને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી ઊંઘી જવું સરળ બની જાય છે. પહેલા જાપાની લોકો રાત્રે આ તમામ વ્યવસ્થા કરીને ગરમ સ્નાનનો આનંદ લેતા હતા. હવે તેની જગ્યા બાથટબ દ્વારા લેવામાં આવી છે.
લોકો સવારને બદલે રાત્રે કેમ સ્નાન કરે છે
જોકે, એવા કેટલાક કારણો છે જેના કારણે લોકો સવારને બદલે રાત્રે સ્નાન કરવાનું પસંદ કરે છે. રાત્રે નહાવાથી શરીર અને મગજને શાંત કરવામાં મદદ મળી શકે છે, જેનાથી ઊંઘવું સરળ બની જાય છે. ગરમ પાણી સ્નાયુઓને આરામ આપી શકે છે. શરીર પર એકઠી થયેલી દિવસભરની ગંદકીને ધોવાથી માનસિક રીતે આરામ મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે. આ તે લોકો માટે ખૂબ જ અનુકૂળ છે જેઓ સવારથી સાંજ સુધી વધુ વ્યસ્ત રહે છે, ઓફિસ જવા અને ઘરે આવવા માટે મુસાફરી કરે છે અને શહેરી પ્રદૂષણનો સામનો કરે છે.
રાત્રિનું સ્નાન પરસેવો કે ગંદકીને ધોઈ નાખે છે.
ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવામાં રહેતા લોકોને વધુ પરસેવો આવે છે.
રાત્રે સ્નાન કરવાથી પલંગની ચાદરોમાં પહોંચતા તેલ અને ગંદકીનું પ્રમાણ ઓછું થઈ શકે છે.
રાત્રે નહાવું ત્વચાના સ્વાસ્થ્યને પણ સારું રાખે છે.
સવારે નહાવાના ફાયદા
દિવસને કિકસ્ટાર્ટ આપવા માટે ઉર્જા આપે છે.
રાતભરની આળસને દૂર કરીને તાજગીનો અહેસાસ કરાવે છે.
વ્યક્તિ વધુ ચપળતા અનુભવે છે.
જે લોકોને રાત્રે સૂતી વખતે વધુ પરસેવો આવે છે, તેમના માટે સવારનું સ્નાન જરૂરી છે.
સાયન્સ શું કહે છે
સાયન્સ અને એક્સપર્ટ્સ પણ રાત્રિના નહાવાને શ્રેષ્ઠ માને છે. દિવસભરની ભાગદોડ પછી નહાવાથી શરીર તરોતાજા થઈ જાય છે. એક લાંબા દિવસ પછી નહાવાથી આખા દિવસનો થાક મિનિટોમાં ગાયબ થઈ જાય છે. ઊંઘ પણ સારી આવે છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો સવારે નહાવા ઉપરાંત રાત્રે પણ નહાય છે. રિસર્ચમાં જાણવા મળ્યું કે રાત્રે સૂતા પહેલા ગરમ પાણીથી નહાવાથી ઊંઘ સારી આવે છે.
તો રાત્રે નહાઓ કે સવારે બંનેના ફાયદા છે. સવારે નહાઓ છો તો દિવસના કામોમાં સ્ફૂર્તિ અનુભવો છો અને રાત્રે નહાવા પર દિવસભરનો થાક પણ ઉતરે છે, શરીર રિલેક્સ થાય છે. રાત્રે ઊંઘ સારી આવે છે. તો શું વધુ સારું એ ન હોય કે સવારે અને રાત્રે બંને સમયે નહાઈ લેવામાં આવે. જે લોકોને રાત્રે ઊંઘની ફરિયાદ હોય તેમણે પણ એકવાર રાત્રે હૂંફાળા પાણીથી નહાવાનો અનુભવ તો લેવો જ જોઈએ.
