Fatty Liver & Hepatitis India: લિવરની બીમારી હવે માત્ર દારૂ પીતા લોકો સુધી મર્યાદિત રહી નથી. ખરાબ ખાણીપીણી, વધતું સ્થૂળપણું અને નિષ્ક્રિય જીવનશૈલીના કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો ફેટી લિવર અને હેપેટાઇટિસ જેવી ગંભીર બીમારીઓની ઝપેટમાં આવી રહ્યા છે. એમ્સ, નવી દિલ્હીના ગેસ્ટ્રોએન્ટરોલોજી વિભાગના વડા ડૉ. પ્રમોદ ગર્ગના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં દર ત્રણમાંથી એક વ્યક્તિ ફેટી લિવરથી પ્રભાવિત છે, જ્યારે કરોડો લોકો હેપેટાઇટિસ-બી અને હેપેટાઇટિસ-સી સાથે જીવન જીવી રહ્યા છે. વર્લ્ડ હેપેટાઇટિસ ડે (28 જુલાઈ) ના અવસરે એમ્સના ગેસ્ટ્રોએન્ટરોલોજી વિભાગે લોકોને સમયસર તપાસ કરાવવા અને બચાવના ઉપાયો અપનાવવા અપીલ કરી છે.
હેપેટાઇટિસ લિવરમાં સોજો લાવે છે
એમ્સના લિવર નિષ્ણાત ડૉ. શાલીમારે જણાવ્યું કે હેપેટાઇટિસ લિવરમાં થતો સોજો છે, જે વાયરસ, દારૂ, કેટલીક દવાઓ અને અનહેલ્ધી લાઇફસ્ટાઇલના કારણે થઈ શકે છે. હેપેટાઇટિસ-બી અને હેપેટાઇટિસ-સી લાંબા સમય સુધી શરીરમાં રહીને લિવર સિરોસિસ અને લિવર કેન્સર જેવી જીવલેણ બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે. બીજી તરફ, ડૉ. ગર્ગના જણાવ્યા અનુસાર ભારત વિશ્વના એવા દેશોમાં સામેલ છે જ્યાં વાયરલ હેપેટાઇટિસનો સૌથી વધુ બોજ છે. અંદાજ મુજબ દેશમાં આશરે 4 કરોડ લોકો હેપેટાઇટિસ-બી અને 60 લાખથી 1.2 કરોડ લોકો હેપેટાઇટિસ-સીથી સંક્રમિત છે.
35 ટકા બાળકો પણ ફેટી લિવરથી પ્રભાવિત
એમ્સના એક અભ્યાસમાં સામે આવ્યું છે કે દેશમાં થતા એક્યુટ લિવર ફેલ્યોરના આશરે 30 ટકા કેસ હેપેટાઇટિસ-એ અને હેપેટાઇટિસ-ઈના કારણે થાય છે. આવા દર્દીઓમાં મૃત્યુનું જોખમ 50 ટકા કરતાં વધુ હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોએ ફેટી લિવરને પણ નવી પડકારજનક સમસ્યા ગણાવી છે. તાજેતરના અભ્યાસો મુજબ, આશરે 38 ટકા ભારતીય પુખ્ત વયના લોકો અને 35 ટકા બાળકો ફેટી લિવરથી પ્રભાવિત છે. જો સમયસર તેને નિયંત્રિત કરવામાં ન આવે તો આ બીમારી આગળ જતાં લિવર સિરોસિસ અને લિવર કેન્સરનું કારણ બની શકે છે.
હવે યુવાનોને પણ ઝપેટમાં લઈ રહ્યું છે હેપેટાઇટિસ-એ: નિષ્ણાત
લાંબા સમય સુધી બાળકોની બીમારી માનવામાં આવતું હેપેટાઇટિસ-એ હવે પુખ્ત વયના લોકો માટે પણ ગંભીર જોખમ બની રહ્યું છે. આઈએલબીએસના વડા ડૉ. એસ. કે. સરીને જણાવ્યું કે આશરે 20 વર્ષ પહેલાં ભારતમાં લગભગ 90 ટકા બાળકોને બાળપણમાં જ હેપેટાઇટિસ-એનું સંક્રમણ થઈ જતું હતું. આ સંક્રમણ સામાન્ય રીતે હળવું રહેતું હતું અને બાળકો સ્વાભાવિક રીતે સાજા થઈ જતા હતા.
પરંતુ હવે વધુ સારી સ્વચ્છતા અને શુદ્ધ પાણીના ઉપયોગના કારણે બાળપણમાં સંક્રમણના કેસ ઘટીને આશરે 60થી 70 ટકા રહ્યા છે. તેનો અર્થ એ છે કે 30થી 35 ટકા વસ્તી એવી છે જેને પુખ્ત વયે પ્રથમ વખત હેપેટાઇટિસ-એ થવાનું જોખમ રહે છે. ડૉ. સરીને જણાવ્યું કે બાળપણમાં હળવી માનવામાં આવતી હેપેટાઇટિસ-એની બીમારી પુખ્ત વયના લોકોમાં ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
