પ્રેમથી જ નહીં, તણાવથી પણ ‘Broken Heart Syndrome’ થઈ શકે, જાણો લક્ષણો અને સારવાર

Broken Heart Syndrome: મહિલાઓમાં વધુ હોય છે બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમનું જોખમ, જાણો કારણો અને સારવાર

Broken Heart Syndrome: પ્રેમમાં દિલ તૂટવાના કિસ્સા તો તમે જરૂર સાંભળ્યા હશે, પરંતુ દરેક વખતે દિલ તૂટવાનું કારણ પ્રેમ હોય તે જરૂરી નથી. કારણ કે હાર્વર્ડ હેલ્થના અભ્યાસ મુજબ દિલ તૂટવાનું કારણ તણાવ વધારતા હોર્મોન્સ પણ હોઈ શકે છે, જે હૃદય સાથે જોડાયેલી બીમારી બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમનું કારણ બની શકે છે. જો આ બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમને અવગણવામાં આવે તો વ્યક્તિનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.

બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા શું છે?

હાર્વર્ડ હેલ્થ અનુસાર બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમને મેડિકલ ટર્મમાં સ્ટ્રેસ કાર્ડિયોમાયોપથી અથવા ટાકોત્સુબો સિન્ડ્રોમ પણ કહેવામાં આવે છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન અનુસાર સ્વસ્થ વ્યક્તિને પણ બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા થઈ શકે છે. રિસર્ચ અનુસાર પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓમાં તેનો જોખમ વધારે રહે છે. જો કોઈપણ કારણસર જેમ કે અકસ્માત થવો, કોઈ નજીકના વ્યક્તિનું મૃત્યુ થવું, પારિવારિક વિવાદ વધવો અથવા કોઈપણ અન્ય સમસ્યાને કારણે સ્ટ્રેસ હોર્મોન અચાનક વધવા લાગે, તો આવી સ્થિતિમાં બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા થઈ શકે છે.

સ્ટ્રેસ કાર્ડિયોમાયોપથીને ક્યારેક હાર્ટ એટેક સમજી લેવામાં આવે છે. કારણ કે બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમના લક્ષણો અને ટેસ્ટ રિપોર્ટ હાર્ટ એટેક જેવા હોઈ શકે છે. આ બીમારીના ટેસ્ટ દરમિયાન હૃદયના ધબકારાની લય અને લોહીમાં રહેલા પદાર્થોમાં ફેરફાર જોવા મળે છે, જે હાર્ટ એટેક જેવા લાગે છે. પરંતુ હાર્ટ એટેકથી વિપરીત તેમાં હાર્ટ આર્ટરીઝમાં બ્લોક મળતા નથી. બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમમાં હૃદયનો એક ભાગ થોડા સમય માટે મોટો થઈ જાય છે અને યોગ્ય રીતે પંપ કરવામાં સક્ષમ રહેતો નથી. જ્યારે હૃદયનો બીજો ભાગ સામાન્ય અથવા ઝડપથી સંકોચાઈને કામ કરે છે. પરંતુ આવી સમસ્યા શા માટે શરૂ થઈ શકે છે.

કયા કારણોથી બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા થઈ શકે છે?

હાર્વર્ડ હેલ્થ અનુસાર તેનું કારણ વધતો તણાવ માનવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં આવી સ્થિતિમાં હૃદય યોગ્ય રીતે કામ કરી શકતું નથી, જેના કારણે હૃદયના મસલ્સના સેલ્સ અથવા કોરોનરી બ્લડ વેસલ્સમાં ફેરફાર શરૂ થઈ શકે છે, જે ડાબા વેન્ટ્રિકલને અસરકારક રીતે સંકોચાવાથી રોકી શકે છે. આ ઉપરાંત બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમના કેટલાક કારણોમાં સામેલ છે-

• બ્લડ પ્રેશર અચાનક ઓછું થઈ જવું
• હૃદયમાં તીવ્ર દુખાવો થવો
• કોઈ ગંભીર બીમારીથી પીડિત હોવું
• પારિવારિક વિવાદ થવો
• અસ્થમાનો હુમલો આવવો
• કોઈ અપ્રિય ઘટના અથવા માહિતી મળવી
• આર્થિક મુશ્કેલી વધવી

આ પરિસ્થિતિઓમાં બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમનું જોખમ વધી શકે છે. તેથી તેના લક્ષણોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમના લક્ષણો સમજો

ધ જૉન્સ હોપકિન્સ યુનિવર્સિટીના અભ્યાસ અનુસાર બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમના લક્ષણો હાર્ટ એટેક જેવા હોઈ શકે છે. આ લક્ષણોમાં સામેલ છે-

• છાતીમાં દુખાવો થવો
• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અનુભવવી
• વધારે પડતો પરસેવો આવવો
• ચક્કર આવવા

આવા લક્ષણો કોઈ ભાવનાત્મક અથવા શારીરિક રીતે તણાવપૂર્ણ ઘટનાની થોડી મિનિટો અથવા કલાકો પછી પણ શરૂ થઈ શકે છે.

બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા કેટલી સામાન્ય છે?

બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમ કોઈ દુર્લભ સ્થિતિ નથી. મિનિયાપોલિસ હાર્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફાઉન્ડેશન અનુસાર, હાર્ટ એટેક જેવા લક્ષણો માટે મેડિકલ મદદ લેનારા લગભગ 2% લોકોમાં બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમનું નિદાન થાય છે, જોકે રિસર્ચર્સનું માનવું છે કે મોટાભાગના કેસોમાં આ સ્થિતિની ઓળખ થઈ શકતી નથી. પરંતુ સારી વાત એ છે કે જેમને આ સમસ્યા થઈ છે, તેમનામાં ફરીથી તે થવાની શક્યતા ઓછી હોઈ શકે છે.

એમએચઆઈએફના અભ્યાસ અનુસાર પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓમાં બ્રોકન હાર્ટની સમસ્યા વધારે હોય છે. બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમ ધરાવતા 80%થી વધુ દર્દીઓ મહિલાઓ હોય છે, જેમાંથી મોટાભાગની વધુ ઉંમરની હોય છે અને મેનોપોઝના તબક્કામાંથી પસાર થઈ ચૂકી હોય છે. બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમ પર હજુ પણ રિસર્ચ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સારવાર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિકના અભ્યાસ અનુસાર બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમની સમસ્યા મોટાભાગના કેસોમાં દવાથી ઠીક થઈ શકે છે. તેમાં સામેલ છે-

• બ્લડ ફ્લો યોગ્ય રીતે કામ કરે અને ક્લોટ ન બને તેની દવા આપવામાં આવે છે.
• જરૂરિયાત અનુસાર બ્લડ પ્રેશર ઓછું કરવાની દવા આપવામાં આવી શકે છે.
• હૃદયના ધબકારા સામાન્ય કરતાં વધારે ઝડપી થવાની સ્થિતિમાં દવા આપવામાં આવી શકે છે.
• જો હૃદયને પંપ કરવામાં મદદની જરૂર પડે અને આ સિન્ડ્રોમના કારણે દર્દી ખૂબ બીમાર હોય, તો દર્દીને ઇન્ટ્રા-એઓર્ટિક બલૂન પંપ (IABP) અને લેફ્ટ વેન્ટ્રિક્યુલર અસિસ્ટ ડિવાઇસની જરૂર પડી શકે છે. જોકે આવી સ્થિતિ ખૂબ જ ઓછી જોવા મળી શકે છે.

કેટલાક લોકો પોતાની લાગણીઓ વિશે વાત કરતી વખતે તૂટેલા હૃદયનો ઉલ્લેખ કરે છે. બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમ કોઈ ભાવનાત્મક અથવા શારીરિક તણાવના કારણે થઈ શકે છે. તેથી બ્રોકન હાર્ટ સિન્ડ્રોમના લક્ષણો અનુભવાય ત્યારે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.