Diabetes Diet: ભારત આ સમયે ઝડપથી વધી રહેલા ડાયાબિટીસના પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૩ માં પ્રકાશિત ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ- ઈન્ડિયા ડાયાબિટીસ સ્ટડી મુજબ દેશમાં લગભગ ૧૦.૧ કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે, જ્યારે લગભગ ૧૩.૬ કરોડ લોકો પ્રી-ડાયાબિટીક કેટેગરીમાં આવે છે. એટલે કે આ લોકો આવનારા વર્ષોમાં ડાયાબિટીસનો શિકાર બની શકે છે. શહેરી વિસ્તારોની સાથે સાથે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ આ બીમારીના વધતા કિસ્સાઓએ ખાનપાન અને જીવનશૈલીને લઈને નવી ચિંતાઓ ઉભી કરી છે.
શું ડાયાબિટીસમાં ફળો ખાવાનું બંધ કરી દેવું જોઈએ?
ડાયાબિટીસ સાથે જોડાયેલા સૌથી સામાન્ય ભ્રમોમાંથી એક એ છે કે દર્દીઓએ ફળ ખાવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવું જોઈએ, કારણ કે ફળોમાં કુદરતી શર્કરા હોય છે. જોકે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ધારણા સંપૂર્ણપણે સાચી નથી. કોઈ ફળની અસર માત્ર તેની મીઠાશથી નક્કી નથી થતી, પરંતુ તેનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ, ગ્લાયસેમિક લોડ, ફાઈબરનું પ્રમાણ, ફ્રુક્ટોઝનું સ્તર અને સેવનની માત્રા પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
કયા ફળોને વધારે ખાવાનું ટાળવું જોઈએ?
કેટલાક ફળો એવા હોય છે જેમાં કાર્બોહાઈડ્રેટનું પ્રમાણ પ્રમાણમાં વધારે હોય છે. તેમાં કેરી, ચીકુ, દ્રાક્ષ, પાકું કેળું, સીતાફળ અને ફણસ સામેલ છે. જો તેમનું સેવન વધારે માત્રામાં કરવામાં આવે તો ભોજન પછી બ્લડ સુગર ઝડપથી વધી શકે છે. તેથી આ ફળોને મર્યાદિત માત્રામાં ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
કયા ફળો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારા વિકલ્પ?
બીજી તરફ કેટલાક ફળો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારા વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. જામફળ, સફરજન, નાશપતિ, નારંગી, પપૈયું, કીવી અને બેરી જેવા ફળો ફાઈબરથી ભરપૂર હોય છે અને શરીરમાં ગ્લુકોઝને ધીરે-ધીરે મુક્ત કરે છે. આનાથી બ્લડ સુગર અચાનક વધવાની શક્યતા ઓછી થઈ જાય છે. નિષ્ણાતો મુજબ જામફળ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ઘણું ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. તેમાં પ્રતિ ૧૦૦ ગ્રામ લગભગ ૫ ગ્રામ ફાઈબર જોવા મળે છે, જે લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે અને ભોજન પછી બ્લડ સુગરમાં આવતા ઉતાર-ચઢાવને નિયંત્રિત કરવામાં સહાયક હોય છે.
મર્યાદિત માત્રામાં ખાવું ફાયદાકારક
ફરીદાબાદ સ્થિત અમૃતા હોસ્પિટલના એન્ડોક્રિનોલોજી અને ડાયાબિટીસ વિભાગના પ્રમુખ ડૉ. નિશાંત રાયઝાદાએ જણાવ્યું કે મોટાભાગના દર્દીઓ ફળોને માત્ર તેની મીઠાશના આધારે જુએ છે, જ્યારે શરીરની પ્રતિક્રિયા ફાઈબર, કાર્બોહાઈડ્રેટનું પ્રમાણ અને હિસ્સાના આકાર પર વધારે નિર્ભર કરે છે. મર્યાદિત માત્રામાં ખાધેલા આખા ફળ ડાયાબિટીસ ડાયેટનો સુરક્ષિત હિસ્સો હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતો ફળોના રસને લઈને પણ સાવધાની રાખવાની સલાહ આપે છે. જ્યુસ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ફળોનું મોટાભાગનું ફાઈબર નીકળી જાય છે, જેનાથી ગ્લુકોઝ ઝડપથી રક્તમાં પહોંચે છે. એક ગ્લાસ જ્યુસમાં ઘણા ફળોની બરાબર શર્કરા હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનાથી પેટ ભરાવાનો અહેસાસ થતો નથી.
