Fatty Liver Health Crisis India: ભારત આજે એક શાંત પરંતુ અત્યંત ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સંકટ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અને તેની ભણક મોટાભાગના લોકોને સંભળાઈ રહી નથી. આ સંકટ દારૂથી નહીં, પરંતુ આપણી રોજિંદી લાઈફસ્ટાઈલ, વધતા મોટાપા, ડાયાબિટીસ અને મેટાબોલિક ગરબડો સાથે જોડાયેલું છે. તાજેતરનું સંશોધન સૂચવે છે કે લગભગ 40% ભારતીયોમાં ફેટી લિવરની સમસ્યા જોવા મળી શકે છે, તે પણ દારૂ પીધા વગર. આ ચોંકાવનારો ખુલાસો ‘ધ લેન્સેટ’ (The Lancet) સાથે જોડાયેલા એક અભ્યાસમાં થયો છે, જે ફેનોમ ઇન્ડિયા-સીએસઆઈઆર હેલ્થ કોહોર્ટ પર આધારિત છે. આ રિસર્ચમાં ભારતના ૨૭ શહેરોના ૭,૭૦૦ થી વધુ વયસ્કોના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું. પરિણામો સ્પષ્ટ છે – ફેટી લિવર હવે એક ‘સાયલન્ટ એપિડેમિક’ બની ચૂક્યું છે.
ફેટી લિવર હવે નવું નામ MASLD
પહેલા તેને નોન-આલ્કોહોલિક ફેટી લિવર ડિસીઝ (NAFLD) કહેવામાં આવતું હતું, પરંતુ હવે મેડિકલ સાયન્સ તેને મેટાબોલિક ડિસફંક્શન-એસોસિએટેડ સ્ટીટોટિક લિવર રોગ (MASLD) ના નામથી ઓળખે છે. આનો અર્થ સ્પષ્ટ છે – આ બીમારી દારૂથી નહીં, પરંતુ મેટાબોલિક સમસ્યાઓ સાથે જોડાયેલી છે, જેમ કે મોટોપો, ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ, હાઈ બ્લડ સુગર (ડાયાબિટીસ) અને પેટની આસપાસ જમા થયેલી ચરબી. ભારતીયોમાં આ જોખમ વધુ માનવામાં આવે છે કારણ કે આનુવંશિક રીતે આપણે ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ અને પેટની ચરબી પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ છીએ.
સ્ટડી શું કહે છે?
ફેનોમ ઇન્ડિયા સ્ટડી મુજબ:
૩૮.૯ ટકા ભારતીય વયસ્કોમાં ફેટી લિવર જોવા મળ્યું.
દારૂ પીનારાઓને જાણીજોઈને આ સ્ટડીમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા હતા, એટલે કે આ સમસ્યા સંપૂર્ણપણે નોન-આલ્કોહોલિક છે.
સૌથી ચિંતાની વાત એ છે કે કુલ વસ્તીમાં ૧.૭ ટકા લોકોમાં લિવર ફાઈબ્રોસિસ (લિવર સખત થવું) જોવા મળ્યું, પરંતુ ફેટી લિવર ધરાવતા લોકોમાં આ આંકડો ૬.૩% સુધી પહોંચી ગયો. મોટાપા અને ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં આ જોખમ ૮–૯ ટકા સુધી જોવા મળ્યું.
કેમ છે આટલું ખતરનાક?
ફેટી લિવરને ઘણીવાર ‘સાયલન્ટ ડિસીઝ’ કહેવામાં આવે છે કારણ કે શરૂઆતના તબક્કે કોઈ લક્ષણો હોતા નથી. સામાન્ય બ્લડ ટેસ્ટ પણ ઘણીવાર નોર્મલ આવે છે. વ્યક્તિને ત્યારે ખબર પડે છે જ્યારે બીમારી ઘણી આગળ વધી ગઈ હોય છે. જો સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો ફેટી લિવરથી લિવરમાં સોજો, ફાઈબ્રોસિસ (સ્કારિંગ), સિરોસિસ, લિવર ફેલિયર અને લિવર કેન્સરનું જોખમ પણ વધી જાય છે.
લિવર જ નહીં, સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય પર અસર
MASLD માત્ર લિવરની બીમારી નથી; તે અવારનવાર ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદય રોગ અને કિડનીની સમસ્યાઓ સાથે ચાલે છે. એટલે કે એક બીમારી બીજીને જન્મ આપે છે અને આખું શરીર તેની અસરમાં આવી જાય છે.
તેને રોકી અને રિવર્સ કરી શકાય છે
ફેટી લિવરની સૌથી મોટી રાહત એ છે કે શરૂઆતના સ્ટેજમાં તે સંપૂર્ણપણે રિવર્સ થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે:
વજન કંટ્રોલ રાખો: ૭-૧૦ ટકા વજન ઘટાડવાથી લિવર ફેટ ઘણું ઓછું થઈ શકે છે.
બેલેન્સ ડાયટ: વધુ શાકભાજી, ફળો, આખા અનાજ લો અને ખાંડ, જંક ફૂડ તથા પ્રોસેસ્ડ ચીજો ઓછી કરો.
રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝ: રોજ ૩૦-૪૦ મિનિટ ચાલવું પણ ફાયદાકારક છે.
સ્ક્રિનિંગ જરૂરી: અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, ફાઈબ્રોસ્કેન, બ્લડ સુગર અને લિપિડ પ્રોફાઇલ દ્વારા તપાસ કરાવો.
ભારતમાં ફેટી લિવર હવે કોઈ દુર્લભ બીમારી નથી, પરંતુ એક નેશનલ હેલ્થ ચેલેન્જ બની ચૂકી છે. લગભગ દર ૪ માંથી ૧ થી વધુ ભારતીય આનાથી પ્રભાવિત હોઈ શકે છે. જો તમે કે તમારા પરિવારમાં કોઈ મોટાપા કે ડાયાબિટીસથી ઝૂઝી રહ્યું હોય, તો આજે જ લિવર હેલ્થને ગંભીરતાથી લો.
