Hiccups Causes Remedies: ઘણી વાર એવું બને છે કે હું આરામથી બેસીને ભોજન કરતી હોઉં અથવા કોઈની સાથે મજાથી વાત કરતી હોઉં, ત્યારે મને અચાનક હેડકી આવવા લાગે છે. એક-બે વાર હેડકી આવે તો હસવું આવે છે, પરંતુ જ્યારે તે બંધ થવાનું નામ લેતી નથી, ત્યારે ખૂબ ચીડ ચડે છે. ઑફિસની મીટિંગ હોય, અભ્યાસનો સમય હોય કે કોઈ ગંભીર વાત ચાલી રહી હોય, હેડકી કોઈ પણ સમયે વણનોતરી મહેમાનની જેમ આવી પહોંચે છે.
જૂના જમાનામાં દાદી-નાની કહેતાં હતાં કે જ્યારે કોઈ તમને દિલથી યાદ કરે છે, ત્યારે હેડકી આવે છે. આ સાંભળવામાં તો ખૂબ સારું લાગે છે અને આપણે વિચારવા પણ લાગીએ છીએ કે ખબર નહીં કોણ યાદ કરતું હશે, પરંતુ વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો હકીકત કંઈક અલગ જ છે.
હેડકી આવવા પાછળની સાચી વાત
આપણા પેટ અને છાતીની વચ્ચે એક ખૂબ પાતળો અને પહોળો સ્નાયુ હોય છે, જેને ડાયાફ્રામ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આપણે શ્વાસ અંદર લઈએ છીએ, ત્યારે તે નીચેની તરફ જાય છે, જેથી ફેફસાંમાં હવા ભરી શકાય. જ્યારે આપણે શ્વાસ બહાર કાઢીએ છીએ, ત્યારે તે પાછો પોતાની જગ્યાએ આવી જાય છે.
આ બધું વ્યવસ્થિત રીતે ચાલતું રહે છે. પરંતુ ક્યારેક આ ડાયાફ્રામમાં અચાનક આંચકો અથવા ખેંચાણ થાય છે. આ આંચકાને કારણે હવા ખૂબ ઝડપથી આપણા ગળાની અંદર ખેંચાય છે. હવા ઝડપથી અંદર જતાં જ આપણા ગળામાં રહેલા વોકલ કોર્ડ અચાનક બંધ થઈ જાય છે. આ રીતે બંધ થવાના આંચકાથી હેડકીનો વિશિષ્ટ અવાજ નીકળે છે, જેને આપણે હેડકી કહીએ છીએ.
આખરે ડાયાફ્રામમાં આ હલચલ કેમ થાય છે?
રોજિંદા જીવનમાં આપણે ઘણી એવી અજાણી ભૂલો કરી બેસીએ છીએ, જેના કારણે આપણા પેટને આંચકો લાગે છે અને હેડકી શરૂ થઈ જાય છે.
– ખૂબ ઝડપથી ભોજન કરવું: જ્યારે આપણે ઉતાવળમાં ભોજન કરીએ છીએ, ત્યારે ખોરાકની સાથે ઘણી હવા પણ પેટની અંદર જતી રહે છે. પેટ અચાનક ફૂલી જાય છે અને નીચે આવેલા ડાયાફ્રામ પર દબાણ પડે છે, જેના કારણે હેડકી શરૂ થઈ જાય છે.
– વધુ તીખો અથવા મસાલેદાર ખોરાક: ચટપટો અને ખૂબ તીખો ખોરાક કોને ન ગમે? પરંતુ વધુ મરચાં-મસાલા ખાવાથી પેટમાં ગેસ અને બળતરા થવા લાગે છે. આ બળતરા ડાયાફ્રામને પરેશાન કરે છે અને તે અચાનક સંકોચાવા લાગે છે.
– કોલ્ડ ડ્રિંક અથવા સોડા પીવો: કોલ્ડ ડ્રિંક્સમાં ઘણો ગેસ હોય છે. જ્યારે આપણે એક જ શ્વાસમાં ઠંડી બોટલ ખાલી કરી દઈએ છીએ, ત્યારે પેટમાં અચાનક ઘણો ગેસ જમા થઈ જાય છે, જે ડાયાફ્રામને આંચકો આપે છે.
– વધુ ઠંડી વસ્તુ પછી તરત ગરમ વસ્તુ ખાવી: શરીરનું તાપમાન અચાનક બદલાવું પણ તેનું એક મોટું કારણ છે. જેમ કે ખૂબ તડકામાંથી આવીને તરત બરફ જેવું ઠંડું પાણી પીવું અથવા એકદમ ગરમ ચા પીધા પછી ઠંડું પાણી પીવું.
– ખૂબ હસવું અથવા તણાવ લેવો: જ્યારે આપણે રોકાયા વિના ખૂબ જોરથી હસીએ છીએ અથવા ખૂબ વધારે તણાવમાં હોઈએ છીએ, ત્યારે આપણી શ્વાસ લેવાની ગતિ બગડી જાય છે. શ્વાસની ગતિ ઉપર-નીચે થવાથી પણ હેડકી આવવા લાગે છે.
હેડકી રોકવાના ઘરેલુ ઉપાયો
– શ્વાસ રોકી રાખો: આ સૌથી જૂની અને જાણીતી રીત છે. લાંબો શ્વાસ અંદર ખેંચો અને જેટલો સમય શક્ય હોય તેટલો રોકી રાખો. પછી ધીમે ધીમે શ્વાસ બહાર કાઢો. તેનાથી ફેફસાંમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ થોડું વધે છે અને ડાયાફ્રામ શાંત થાય છે.
– એક ગ્લાસ ઠંડું પાણી પીવો: હેડકી આવતાં જ ધીમે ધીમે એક-બે ઘૂંટ ઠંડું પાણી પીવો. પાણી ગળતી વખતે ગળાની ચેતા સક્રિય થાય છે અને હેડકીનું ચક્ર તૂટી શકે છે.
– એક ચમચી ખાંડ અથવા સાકર: જીભ પર એક ચમચી ખાંડ રાખો અને તેને તરત ચાવવાને બદલે ધીમે ધીમે ઓગળવા દો. ખાંડનો મીઠો સ્વાદ મગજનું ધ્યાન બીજી તરફ વાળે છે અને હેડકી બંધ થઈ શકે છે.
– લીંબુ અને ચાટ મસાલો: જો તમારી પાસે લીંબુ હોય, તો તેની એક કટકી પર થોડું કાળું મીઠું અથવા ચાટ મસાલો લગાવીને ચૂસો. તેનો ખાટો-ખારો સ્વાદ તરત અસર કરી શકે છે.
– કાન બંધ કરો: તમારી બંને આંગળીઓથી કાનને થોડી સેકન્ડ માટે મજબૂત રીતે બંધ કરો અને પછી પાણીના એક-બે ઘૂંટ પીવો. તેનાથી પણ ગળાની ચેતાઓને આરામ મળી શકે છે.
– ધ્યાન બીજી તરફ વાળો: જો તમારા ઘરમાં કોઈને હેડકી આવતી હોય, તો તેને અચાનક એવો પ્રશ્ન પૂછો, જેના જવાબ માટે તેણે ઘણું વિચારવું પડે. જ્યારે મગજનું ધ્યાન બીજી તરફ જાય છે, ત્યારે ડાયાફ્રામનું ખેંચાણ આપમેળે હળવું પડી શકે છે.
