Indian Dietary Lifestyle: છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી હું ભારત અને દુનિયાભરમાં ડાયટ કલ્ચરને લોકપ્રિય થતું જોઈ રહી છું. સોશિયલ મીડિયા પર ડિટોક્સ ડ્રિંક્સ, ઇન્ટરમિટેન્ટ ફાસ્ટિંગ, કીટો ડાયટ, કેલરી કાઉન્ટિંગ અને રેપિડ વેઈટ લોસ ટ્રાન્સફોર્મેશન વાળા કન્ટેન્ટનો રાફડો ફાટ્યો છે. લોકોને આ એપ્રોચ ખૂબ આકર્ષક તો લાગે છે, પરંતુ તેઓ તેને લાંબા સમય સુધી જાળવી શકતા નથી. ડાયેટિશિયનને વારંવાર આ સવાલનો જવાબ આપવો પડે છે કે આપણે મોર્ડન ડાયટ ટ્રેન્ડને ફોલો કરવો જોઈએ કે પછી ખાવાની પરંપરાગત ભારતીય આદતોને ફોલો કરતા રહેવું જોઈએ. વાસ્તવમાં, આનો જવાબ એ વાતમાં છુપાયેલો છે કે કઈ વસ્તુથી તમારી હેલ્થને લોંગ ટર્મ સુધી ફાયદો મળશે, નહીં કે થોડા સમય માટે.
કેવી રીતે પ્રમોટ થયું ડાયટ કલ્ચર?
ડાયટ કલ્ચરને એવું કહીને પ્રમોટ કરવામાં આવ્યું છે કે પાતળા હોવું જ હેલ્ધી છે અને આ પાતળાપણાને મેળવવા માટે ખાવાના કડક નિયમો અપનાવવા પડશે. તેમાં અવારનવાર ખાવા-પીવામાં કડક પ્રતિબંધો, ખોરાકને સારા અને ખરાબ તરીકે જોવું અને ઝડપી પરિણામ મેળવવા જેવા પાસાઓ હોય છે. કેટલાક સ્ટ્રક્ચર્ડ ડાયટ કામચલાઉ રીતે વજનમાં ઘટાડો કરી શકે છે, પરંતુ સાથે પોષણની કમી, ફૂડ ગિલ્ટ, બિંજ ઈટિંગ અને ખોરાક સાથે એક અસ્વસ્થ સંબંધ બનાવી શકે છે.
પરંપરાગત ભારતીય લાઈફસ્ટાઈલની તાકાત
બીજી તરફ, પરંપરાગત ભારતીય જીવનશૈલીમાં ક્યારેય ડાયટિંગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો નથી. તેમાં કુદરતી રીતે બેલેન્સ્ડ મીલ, સીઝનલ ઈટિંગ, ફિઝિકલ એક્ટિવિટી અને માઈન્ડફુલ લિવિંગને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. ભારતીય ખોરાકમાં હંમેશાથી દાળ, અનાજ, શાકભાજી, મસાલા, ડેરી અને હેલ્ધી ફેટ્સને સામેલ કરવાનો ઇતિહાસ રહ્યો છે, જે પોષણના દ્રષ્ટિકોણથી વિવિધતા લાવે છે. દાળ, રોટલી, ચોખા, દહીં, શાકભાજી, જાડા અનાજ, નટ્સ અને હોમમેડ સ્નૈક જેવા ફૂડ કોઈ મુશ્કેલ ડાયટ કે મીલ પ્લાન વિના શરીરને એનર્જી, પ્રોટીન, વિટામિન અને મિનરલ આપે છે.
ઇન્ડિયન ડાયટમાં છે વેરાયટી
ભારતીય ખોરાકમાં વિવિધતા રહેલી છે. અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ખાવાની અનોખી પરંપરાઓ છે, પરંતુ બધામાં કાર્બ્સ, પ્રોટીન અને હેલ્ધી ફેટ્સનું સંતુલન હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક સામાન્ય રોટલી, દાળ, શાક અને સલાડથી જરૂરી પોષક તત્વો મળી જાય છે અને વ્યક્તિની ભૂખ લાંબા સમય સુધી શાંત રહે છે. આ એપ્રોચ તે રેસ્ટ્રિક્ટિવ ડાયટના મુકાબલે વધારે લાંબા સમય સુધી અપનાવી શકાય છે, જેમાં કોઈ ફૂડ ગ્રુપને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવે છે.
ભારતીય લાઈફસ્ટાઈલમાં માઈન્ડફુલ ઈટિંગ
ભારતીય પરંપરામાં ખોરાકને અવારનવાર એક જ સમયે ખાવામાં આવે છે, તે પણ ઘર-પરિવાર વાળા સાથે, જ્યાં ખોરાક પરથી ધ્યાન ભટકવાની શક્યતા પણ ઓછી હોય છે. આજના દોરમાં મોટાભાગના લોકો કામ કરવા, ટીવી જોવા અને ફોન ચલાવવા સાથે ભોજન કરે છે. આ આદત ખાવા પ્રત્યે જાગરૂકતા અને ભૂખના સંકેતોને સમજવાની ક્ષમતા ઘટાડી દે છે, જેનાથી જરૂર કરતા વધારે ખાવાનો ખતરો રહે છે. માઈન્ડફુલ ઈટિંગથી ખાવાનો આનંદ લેવા, પાચન સુધારવા અને હેલ્ધી ઓપ્શનની પસંદગી કરવામાં મદદ મળે છે.
ફિઝિકલ એક્ટિવિટી પર છે બરાબર ભાર
શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ ભારતીય પરંપરાનો અભિન્ન હિસ્સો છે. બજાર જવું, ઘરના કામ કરવા, ખેતી કરવી અને પોતાના કામ કરવાથી લોકો કોઈપણ જીમ વિના પણ એક્ટિવ રહી શકે છે. તેનાથી ઉલ્ટું મોર્ડન લાઈફસ્ટાઈલ સેડેન્ટ્રી થતી જઈ રહી છે. મોટાભાગના લોકો ડેસ્ક પર કલાકો બેસીને સમય વિતાવે છે, જેનાથી એનર્જીનો વપરાશ ઘટી જાય છે અને હેલ્થ ડિસીઝનો ખતરો વધે છે. યોગા, વોકિંગ, સાયકલિંગ કે એક્સરસાઈઝ જેવી રેગ્યુલર મૂવમેન્ટ કરવાથી શરીરને સ્વસ્થ બનાવી રાખવામાં મદદ મળે છે.
પરંતુ બધી પરંપરાગત આદતો નથી યોગ્ય…
આ વાતનું ધ્યાન રાખો કે બધી પરંપરાગત આદતો પરફેક્ટ પણ નથી હોતી. ફ્રાઈડ ફૂડ, મીઠાઈ, રિફાઈન્ડ ગ્રેન અને હાઈ ફેટ વાળી રેસિપીથી મેદસ્વીતા, ડાયાબિટીસ અને હાર્ટ ડિસીઝ વિકસી શકે છે. મોર્ડન હેલ્થ ચેલેન્જને ધ્યાનમાં ન રાખીને જૂની આદતોને આંખ બંધ કરીને અપનાવવી મુશ્કેલીભર્યું હોઈ શકે છે. તમારો મકસદ ટ્રેડિશનલ ઈટિંગની તાકાતને પોષણના વર્તમાન જ્ઞાન સાથે મેળવવાનો હોવો જોઈએ.
ડાયટ કલ્ચર અને ઇન્ડિયન લાઈફસ્ટાઈલમાં શું પસંદ કરવું?
ડાયેટિશિયન બંનેની જગ્યાએ ખાનપાનની પ્રમાણિત આદતોને પસંદ કરવાની સલાહ આપે છે, જે વધારે વાસ્તવિક અને સ્થાયી હોય છે. તમારે માત્ર વેઈટ લોસ પર ફોકસ કરવાને બદલે આખી હેલ્થને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. આ માટે બેલેન્સ્ડ મીલ લેવા, ફળ અને શાકભાજીનું ઇન્ટેક વધારવું, હાઈડ્રેટ રહેવું, તણાવ મેનેજ કરવો, પૂરતી ઊંઘ લેવી અને રેગ્યુલર ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરતા રહેવું જરૂરી છે.
વેઈટ લોસ માટે કોઈ પણ હદ સુધી ન જવું જોઈએ
જો તમે વેઈટ મેનેજ કરવા ઈચ્છો છો તો તેના માટે કડક પ્રતિબંધો પર ન જાઓ. ક્રેશ ડાયટ કરતા સ્થાયી બદલાવ વધારે મહત્વ ધરાવે છે. જે માણસ ઘરનું ભોજન ખાય છે, પોર્શન કંટ્રોલનું ધ્યાન રાખે છે, ફિઝિકલી એક્ટિવ રહે છે અને નિયમિતતા બનાવી રાખે છે, તેને સ્થાયી ફાયદા અને બદલાવ મળવાની શક્યતા વધારે રહે છે.
ડાયટ કલ્ચર વધવાથી હેલ્ધી ઈટિંગને લઈને કન્ફ્યુઝન વધી ગયું છે. જ્યાં મોર્ડન ન્યુટ્રિશન સાયન્સ મહત્વની માહિતી આપે છે, ત્યાં પરંપરાગત ભારતીય ખાનપાનનું જ્ઞાન પણ બહુમૂલ્ય સ્થાન ધરાવે છે. કોઈ એકલો ડાયટ પ્લાન, ડિટોક્સ ડ્રિંક કે વાયરલ ટ્રેન્ડ તમારી હેલ્થને સાચી રાખી શકતો નથી, આ રોજિંદી નિયમિત હેલ્ધી આદતોને અપનાવવાથી થાય છે, જે તમારા શરીર, મગજ અને મનને પોષણ પ્રદાન કરે છે. કુલ મળીને બેલેન્સ્ડ એપ્રોચ અપનાવવો સૌથી જરૂરી છે.
