Jaggery Adulteration Side Effects: ગોળમાં બેકિંગ સોડા, ડિટર્જન્ટ અને વોશિંગ સોડાની ભેળસેળ જોવા મળી રહી છે. આ એક ગેરકાયદેસર કામ છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ઘણું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી હાનિકારક પદાર્થોની ભેળસેળવાળો ગોળ ખાવાથી કિડની અને લિવર ખરાબ થઈ શકે છે. ગુરુગ્રામ સ્થિત સીકે બિરલા હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના એસોસિએટ ડાયરેક્ટર ડોક્ટર તુષાર તાયલે ભેળસેળિયું ગોળ ખાવાના સાઈડ ઈફેક્ટ્સ અને પાણીની મદદથી ઘરે જ તેની ઓળખ કરવાની રીતો વિશે જણાવ્યું છે.
“ભેળસેળિયા ગોળમાં રહેલા કેટલાક કેમિકલ મનુષ્યોના વપરાશ માટે સુરક્ષિત હોતા નથી. તેના કારણે પેટ ખરાબ થવું, જીવ મુંઝાવો-ઉલટી, પેટમાં દુખાવો અને ઝેરી અસર (ટોક્સિસિટી) થવાનું જોખમ વધે છે. લાંબા સમય સુધી તેનું સેવન કરવાથી કિડની અને લિવર પર અતિશય દબાણ આવે છે, જેનાથી આ અંગો ડેમેજ થવાનું જોખમ વધી જાય છે.” – ડોક્ટર તુષાર તાયલ, એસોસિએટ ડાયરેક્ટર, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, સીકે બિરલા હોસ્પિટલ, ગુરુગ્રામ
ગોળમાં બેકિંગ સોડા કે ડિટર્જન્ટની ભેળસેળના ગેરફાયદા
તહેવારો અને મીઠાઈઓમાં ગોળનો ઘણો ઉપયોગ થાય છે. ઘણા લોકો તેને ખાંડના તંદુરસ્ત વિકલ્પ તરીકે પણ વાપરે છે. મોટા પાયે તેના વપરાશને કારણે તેમાં ભેળસેળ થવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે. ભેળસેળિયા ગોળના ગેરફાયદા જણાવતા ડૉ. તુષાર કહે છે કે વોશિંગ સોડા, બેકિંગ સોડા અને ડિટર્જન્ટની ભેળસેળથી ઘણા બધા કેમિકલ્સ ગોળમાં ભળી જાય છે. આમાંથી કેટલાક કેમિકલ મનુષ્યના પાચનતંત્ર (ડાયજેસ્ટિવ ટ્રેક્ટ) ને નુકસાન પહોંચાડનારા હોય છે. વારંવાર તેનું સેવન કરવાથી જીવ મુંઝાવો, ઉલટી, પેટમાં દુખાવો, ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું ગંભીર અસંતુલન અને ટોક્સિસિટી થઈ શકે છે.
લિવર-કિડની માટે મોટું જોખમ
ડોક્ટર આગળ જણાવે છે કે બેકિંગ સોડાનું વધુ પડતું સેવન કરવાથી શરીરમાં સોડિયમની માત્રા વધી જાય છે, જેનાથી શરીરનું એસિડ અને બેઝનું સંતુલન બગડે છે. આ સ્થિતિ હાઈપરટેન્શન (બ્લડ પ્રેશર) વધારવાની સાથે કિડની પર અતિશય દબાણ લાવે છે. ખાસ કરીને ક્રોનિક કિડની ડિસીઝના દર્દીઓ માટે આ સ્થિતિ ખતરનાક છે.
તેમજ, ડિટર્જન્ટના કણોમાં સર્ફેક્ટન્ટ્સ હોય છે, જે શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી ગળામાં સોજો, ખાંસી કે એલર્જિક રિએક્શન કરી શકે છે. ચોક પાવડર અને અન્ય બિન-ખાદ્ય પદાર્થો પેટમાં તકલીફ ઊભી કરી શકે છે અને મિનરલ્સનું અસંતુલન પેદા કરી શકે છે. લાંબા સમય સુધી કેમિકલયુક્ત ખોરાક ખાવાથી કિડનીની સાથે લિવરને પણ નુકસાન થાય છે.
કેવી રીતે કરશો શુદ્ધ ગોળની ઓળખ?
ગોળની ભેળસેળ ઓળખવા માટે ગ્રાહકો ઘરે જ એક સરળ ટેસ્ટ કરી શકે છે:
સૌ પ્રથમ કાચના એક ગ્લાસમાં પાણી ભરીને તેમાં ગોળનો નાનો ટુકડો ઓગાળો.
જો પાણીમાં અસામાન્ય ફીણ વળે અથવા ગ્લાસના તળિયે સફેદ રંગના કણો બેસી જાય, તો તે ચોક અથવા વોશિંગ સોડાની ભેળસેળનો સંકેત હોઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, ગોળનો એકદમ ચળકતો પીળો કે હળવો રંગ કેમિકલ પ્રોસેસિંગનો સંકેત હોઈ શકે છે. ડોક્ટરના જણાવ્યા મુજબ, કુદરતી ગોળનો રંગ હંમેશા ઘેરો ગોલ્ડન-બ્રાઉન (ઘેરો કથ્થઈ) હોય છે.
“હંમેશા ભરોસાપાત્ર દુકાનથી જ ખાવાની સામગ્રી ખરીદો. પેકેટબંધ સામાન ખરીદતી વખતે સૌથી પહેલા FSSAI સર્ટિફિકેશન જરૂર જુઓ.” – ડોક્ટર તુષાર તાયલ
શુદ્ધ ગોળ ખરીદવાની રીત
ભેળસેળનું જોખમ ઘટાડવા માટે ડોક્ટર તુષારે હંમેશા જાણીતી અને વિશ્વાસપાત્ર દુકાનથી જ સામાન ખરીદવાની સલાહ આપી છે. તેમણે જણાવ્યું કે શુદ્ધ ગોળમાં હળવી માટી જેવી સુગંધ હોય છે, તેનું ટેક્સચર અસામાન્ય અને રંગ થોડો ડાર્ક બ્રાઉન હોય છે. પેકેટબંધ ગોળ ખરીદતી વખતે હંમેશા તેના પર FSSAI સર્ટિફિકેશન જરૂર ચેક કરો.
ગોળનું સેવન કરતી વખતે પણ સાવધાની રાખવી જોઈએ. તેમાં ભલે કેટલાક પૌષ્ટિક તત્વો હોય, પરંતુ કેલરી તો ખાંડ જેટલી જ હોય છે. તેનો જરૂર કરતાં વધુ ઉપયોગ કરવાથી બ્લડ સુગરમાં અસામાન્ય વધારો થવાનું જોખમ રહે છે. તેથી હંમેશા સંતુલિત માત્રામાં જ તેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
