લાંબો સમય એક જ જગ્યાએ બેસવાથી કમર અને ગરદનનો દુખાવો વધી શકે છે? ડૉક્ટરે આપી મહત્ત્વની સલાહ
Long Time Sitting Affect Spine Health: આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં કલાકો સુધી બેસીને કામ કરવું સામાન્ય બની ગયું છે. ઑફિસમાં ડેસ્ક જૉબ, લાંબી મુસાફરી અથવા મોબાઇલ અને લેપટૉપ પર સમય વિતાવવાને કારણે લોકો અનેક કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહે છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણી વાર પ્રશ્ન થાય છે કે શું લાંબા સમય સુધી બેસવાથી કરોડરજ્જુને નુકસાન થઈ શકે છે. આ અંગે અમે સી. કે. બિરલા હૉસ્પિટલના સ્પાઇન સર્જરી વિભાગના નિયામક ડૉ. અરુણ ભનોટ પાસેથી માહિતી મેળવી. અહીં ડૉક્ટર પાસેથી સમજીએ કે કલાકો સુધી બેસવું કરોડરજ્જુ માટે નુકસાનકારક છે કે નહીં. સાથે જ એ પણ સમજીએ કે સતત કેટલા સમય સુધી બેસવું સલામત છે.
શું લાંબા સમય સુધી બેસવું કરોડરજ્જુ માટે જોખમી છે
ડૉ. અરુણ ભનોટ જણાવે છે કે માત્ર બેસવું નુકસાનકારક નથી. વાસ્તવિક સમસ્યા ત્યારે શરૂ થાય છે, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં બેસી રહે છે. ખાસ કરીને જ્યારે તે વ્યક્તિની બેસવાની સ્થિતિ ખોટી હોય અને શરીરને પૂરતી હલનચલન ન મળે.
કલાકો સુધી બેસી રહેવાથી ગરદન, પીઠ અને ખભાના સ્નાયુઓ પર સતત દબાણ પડે છે. તેનાથી કમરનો દુખાવો, ગરદનમાં જકડન, સ્નાયુઓનો થાક અને શરીરની લવચીકતામાં ઘટાડો જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જે લોકોને પહેલેથી કરોડરજ્જુ સંબંધિત કોઈ સમસ્યા હોય, તેમની સ્થિતિમાં આ લક્ષણો વધુ વધી શકે છે.
શું બેસી રહેવાથી કરોડરજ્જુને કાયમી નુકસાન થાય છે
ડૉક્ટર જણાવે છે કે લાંબા સમય સુધી બેસવાથી કરોડરજ્જુને સીધું કાયમી નુકસાન થાય જ એવું જરૂરી નથી. પરંતુ જો તેની સાથે શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ, ખોટી પોશ્ચર અને સતત એકસરખી સ્થિતિમાં બેસી રહેવાની આદત હોય, તો પીઠ અને ગરદન સંબંધિત સમસ્યાઓ વારંવાર થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, આજકાલ મોબાઇલ અને લેપટૉપનો વધુ પડતો ઉપયોગ પણ એક મોટું કારણ બની રહ્યો છે. સ્ક્રીન જોવા માટે વારંવાર ગરદન નમાવવાથી ટેક્સ્ટ નેક જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે, જેના કારણે ગરદન અને ખભામાં દુખાવો વધી શકે છે.
આખરે સતત કેટલો સમય બેસવું સલામત છે
ડૉ. ભનોટનું કહેવું છે કે સતત બેસવા માટે એવો કોઈ નિશ્ચિત સમયગાળો નથી, જેને દરેક વ્યક્તિ માટે સલામત અથવા અસલામત ગણી શકાય. આ વ્યક્તિની ઉંમર, શારીરિક તંદુરસ્તી, પોશ્ચર અને આરોગ્ય પર આધાર રાખે છે. જોકે, સતત 30 મિનિટથી વધુ સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં બેસવું નહીં. દર અડધા કલાકે ઊભા થઈને થોડું ચાલવું અથવા શરીરની સ્થિતિ બદલવી જોઈએ. થોડી મિનિટનો નાનો વિરામ પણ સ્નાયુઓને રાહત આપવા અને જકડન ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
કરોડરજ્જુને સ્વસ્થ રાખવાના સરળ ઉપાયો
- દર 30 મિનિટે પોતાની ખુરશી પરથી ઊભા થાઓ.
- કમ્પ્યુટરની સ્ક્રીન આંખોના સ્તરે રાખો.
- બેસતી વખતે પીઠને સંપૂર્ણ ટેકો આપો.
- મોબાઇલ જોતી વખતે ગરદન વધુ પડતી નમાવશો નહીં.
- નિયમિત રીતે ચાલો અને કસરત કરો.
- પીઠ અને પેટના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવતી કસરતો કરો.
