Morning Diet Ayurveda Science: સવારનો નાસ્તો દિવસનો પહેલો ખોરાક હોય છે. કેટલાક લોકો સવારે ઊઠતાં જ ભરપેટ નાસ્તો કરે છે, તો કેટલાક લોકો માત્ર ચા અથવા ફળ ખાઈને ચલાવી લે છે. ઘણા લોકોનું માનવું છે કે સવારે સારો ખોરાક ખાવાથી આખો દિવસ શરીરમાં ઊર્જા જળવાઈ રહે છે. જ્યારે કેટલાક લોકોને લાગે છે કે સવારે હળવો ખોરાક લેવો જ વધુ સારું છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ થાય છે કે શું સવારે પેટ ભરીને નાસ્તો કરવો જોઈએ કે પોતાની ભૂખ પ્રમાણે ખાવું જોઈએ? આ વિશે આયુર્વેદ અને વિજ્ઞાનનો અભિપ્રાય શું છે, ચાલો જાણીએ.
આયુર્વેદ અનુસાર સવારે નાસ્તો કેવો હોવો જોઈએ?
આયુર્વેદમાં સવારે 6 વાગ્યાથી 10 વાગ્યા સુધીના સમયને કફ કાળ કહેવામાં આવ્યો છે. માનવામાં આવે છે કે આ દરમિયાન શરીરની પાચનશક્તિ થોડી ધીમી રહે છે. તેથી સવારે ઊઠતાં જ ખૂબ વધારે અથવા ભારે ખોરાક ખાવાને બદલે હળવો અને સરળતાથી પચી શકે એવો નાસ્તો કરવો વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
આયુર્વેદ અનુસાર, જો તમને સવારે ભૂખ ન લાગતી હોય તો બળજબરીથી પેટ ભરીને ખાવાની જરૂર નથી. નાસ્તામાં દલિયા, પૌંઆ, ઉપમા અથવા થોડાં ફળો અને સૂકામેવાનો સમાવેશ કરી શકાય છે.
બીજી તરફ, સવારે 10 વાગ્યાથી બપોરે 2 વાગ્યા સુધીના સમયને પિત્ત કાળ માનવામાં આવે છે. આ દરમિયાન પાચનશક્તિ તેજ હોવાની વાત કહેવામાં આવી છે. તેથી આયુર્વેદમાં બપોરના ભોજનને દિવસનું મુખ્ય ભોજન માનવામાં આવે છે. આ આયુર્વેદની માન્યતાઓ છે અને દરેક વ્યક્તિની પાચનક્ષમતા અલગ હોય છે.
વિજ્ઞાન અનુસાર સવારે કેટલો ખોરાક લેવો જોઈએ?
વિજ્ઞાન પણ સવારે ઊઠતાં જ ખૂબ વધારે ખોરાક ખાવાની સલાહ આપતું નથી. રાત્રે લગભગ 8થી 10 કલાક સુધી કંઈપણ ન ખાધા પછી શરીરને ઊર્જાની જરૂર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં સવારે સંતુલિત નાસ્તો કરવો ફાયદાકારક હોય છે.
નાસ્તામાં પ્રોટીન, ફાઇબર અને હેલ્ધી ફેટ ધરાવતી વસ્તુઓનો સમાવેશ કરવાથી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રહે છે. આ માટે દૂધ, દહીં, દલિયા, ફળો, સૂકામેવા અથવા મગની દાળના ચીલા ખાઈ શકાય છે.
બીજી તરફ, ખૂબ વધારે તળેલો અથવા તેલવાળો નાસ્તો કરવાથી કેટલાક લોકોને પેટમાં ભારેપણું, સુસ્તી અને એસિડિટીની તકલીફ થાય છે. તેથી સવારે એવો ખોરાક લેવો વધુ યોગ્ય છે, જે શરીરને જરૂરી પોષણ આપે અને ખાધા પછી ભારેપણાનો અનુભવ ન થાય.
સવારે નાસ્તો કરતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
સવારે કેટલો ખોરાક લેવો જોઈએ, તે તમારી ભૂખ, આખા દિવસની દોડધામ અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ પર આધાર રાખે છે. જો તમે સવારે કસરત કરો છો અથવા તમારું કામ વધુ મહેનતવાળું છે, તો તમારે થોડો વધુ ખોરાક લેવાની જરૂર પડી શકે છે. જ્યારે ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરતા લોકો માટે સામાન્ય પ્રમાણમાં નાસ્તો પૂરતો હોય છે.
પ્રયાસ કરો કે સવારે માત્ર ચા-બિસ્કિટ ખાવાને બદલે પ્રોટીન અને ફાઇબર ધરાવતી વસ્તુઓ ખાઓ.
જો ઊઠતાં જ ભૂખ ન લાગતી હોય તો થોડી વાર પછી નાસ્તો કરી શકો છો. બળજબરીથી ખાવું અથવા લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવું, બંનેથી બચો.
સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે તમે તમારી ભૂખ અને શરીરની જરૂરિયાતને સમજો અને દરરોજ સંતુલિત ખોરાક ખાઓ.
