Sleep Quality and Fatigue: રાત્રે સમયસર સૂવું, મોડી રાત સુધી મોબાઈલ ન ચલાવવો અને પૂરા આઠ કલાકની ઊંઘ લેવી, આ બધું હોવા છતાં જો સવારે ઉઠતાની સાથે જ શરીર તૂટેલું અનુભવાય, આંખોમાં ભારેપણું રહે અને દિવસભર થાક પીછો ન છોડે, તો તેને સામાન્ય માનીને નજરઅંદાજ ન કરવું જોઈએ. ઘણીવાર શરીર આ રીતે કોઈ ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત આપે છે. ચાલો તમને જણાવીએ કે આ અંગે એક્સપર્ટ શું કહે છે.
શું કહે છે એક્સપર્ટ?
Hartford HealthCare Medical Group ના સ્લીપ સ્પેશિયાલિસ્ટ Dr. Steven Thau ના જણાવ્યા અનુસાર, માત્ર ઊંઘના કલાકો પૂરા થવા પૂરતા નથી, પરંતુ એ પણ જરૂરી છે કે ઊંઘ કેટલી ઊંડી અને આરામદાયક રહે છે. ઘણા લોકો પલંગ પર તો આઠ કલાક વિતાવે છે, પરંતુ તેમનું શરીર અસલી આરામ સુધી પહોંચી જ શકતું નથી.
કયા કારણે સવારે રહે છે થાક?
ઊંઘ દરમિયાન શરીર અલગ-અલગ તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે. આમાં હળવી ઊંઘ, ઊંડી ઊંઘ અને REM સ્લીપ સામેલ હોય છે. જો કોઈ કારણસર વારંવાર ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચતી રહે, તો શરીર ઊંડી ઊંઘ સુધી પહોંચી શકતું નથી. આ જ કારણ છે કે સવારે ઉઠતી વખતે થાક જળવાઈ રહે છે. તણાવ, રૂમમાં અવાજ, મોડી રાત સુધી સ્ક્રીન જોવાની આદત અને વધુ પડતું કેફીન લેવા જેવી વસ્તુઓ ઊંડી ઊંઘને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
સતત થાક બીમારીનો સંકેત
આ સતત જળવાઈ રહેતા થાક પાછળ એક ગંભીર બીમારી પણ હોઈ શકે છે, જેને સ્લીપ એપનિયા કહેવામાં આવે છે. આ એવી સ્થિતિ છે જેમાં સૂતી વખતે વ્યક્તિનો શ્વાસ થોડી સેકન્ડો માટે અટકી જાય છે. ડોક્ટર જણાવે છે કે ઘણા લોકોને આની જાણ પણ થતી નથી, પરંતુ મગજ વારંવાર શરીરને શ્વાસ લેવા માટે જગાડતું રહે છે. આનાથી ઊંઘ પૂરી થવા છતાં શરીરને આરામ મળી શકતો નથી. જોરથી નસકોરા બોલવા, ઊંઘમાં ગૂંગળામણ અનુભવવી કે દિવસભર અત્યંત સુસ્તી રહેવી તેના સંકેત હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, દરરોજ અલગ-અલગ સમયે સૂવું અને ઉઠવું પણ શરીરની સરકેડિયન રિધમ બગાડી દે છે. આ જ કારણ છે કે રજાઓમાં મોડે સુધી ઊંઘ્યા પછી પણ ઘણા લોકો વધુ થાક અનુભવે છે.
લાઇફસ્ટાઇલનો પણ પ્રભાવ
ખાનપાનની આદતો પણ ઊંઘની ક્વોલિટી પર અસર કરે છે. મોડી રાત્રે ભારે ખોરાક, મસાલેદાર ભોજન કે દારૂ લેવાથી ઊંઘ વારંવાર તૂટી શકે છે. બીજી તરફ શરીરમાં પાણીની અછત થવા પર પણ બેચેની અને થાક અનુભવાય છે. માનસિક તણાવ અને ચિંતા પણ મોટા કારણો બને છે. જ્યારે મગજ સતત સક્રિય રહે છે, ત્યારે શરીર આરામની સ્થિતિમાં પહોંચી શકતું નથી. એવામાં ધ્યાન, ઊંડા શ્વાસ લેવાની આદત અને સૂતા પહેલા શાંત વાતાવરણ બનાવવાથી ફાયદો મળી શકે છે.
