Phytoestrogen Diet Benefits: ફાઇટોએસ્ટ્રોજન છોડમાં મળી આવતા નેચરલ કમ્પાઉન્ડ છે. આની સંરચના શરીરમાં બનતા હોર્મોન એસ્ટ્રોજન જેવી હોય છે. એટલા માટે આ શરીરમાં હોર્મોનની પ્રવૃત્તિઓને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આપણા ભોજનમાં હાજર કેટલીક વસ્તુઓમાં ફાઇટોએસ્ટ્રોજન મળી આવે છે. આને નિયમિત રૂપે ડાયટમાં સામેલ કરવાથી ફાઇટોએસ્ટ્રોજનનો લાભ લઈ શકાય છે. ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ શું છે અને આ કેમ ફાયદાકારક છે, ચાલો જાણીએ.
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ શું છે?
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન યુક્ત ખાદ્ય પદાર્થોમાં સોયા પ્રોડક્ટ્સ (ટોફુ, સોયા મિલ્ક), ફ્લેક્સ સીડ્સ (અળસીના બીજ), તલ, ચણા, મસૂર, ઓટ્સ, જામુન, બદામ અને અખરોટ જેવી વસ્તુઓ સામેલ છે. આ વસ્તુઓમાં હોર્મોનલ બેલેન્સ અને આખા સ્વાસ્થ્યને બહેતર બનાવવાના ગુણો હોય છે એટલા માટે ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટને ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. કેટલાય લોકો આ વસ્તુઓને ડેઇલી ડાયટમાં સામેલ કરે છે.
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટના ફાયદા
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ સેહતમંદ બનાવી રાખવાની સાથે-સાથે કેટલાય રોગોથી પણ બચાવ કરે છે, જેમ કે-
હોર્મોનલ બેલેન્સમાં મદદ- મહિલાઓમાં મેનોપોઝ દરમિયાન શરીરમાં એસ્ટ્રોજન ઓછું થવા લાગે છે. આનાથી હોટ ફ્લેશ, ચિડચિડાપણું અને મૂડ બદલવા જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ આ લક્ષણોને કેટલાક અંશે ઓછા કરવામાં મદદ કરી શકે છે. મેનોપોઝ દરમિયાન તળેલી વસ્તુઓ, કોલ્ડ ડ્રિંક્સ, ચિપ્સ, દારૂ, કેફીન, બહુ મીઠી કે નમકીન વસ્તુઓ ખાવાથી પરહેજ કરો. હેલ્ધી ડાયટ લો. આનાથી તમને મેનોપોઝ દરમિયાન થનારી તકલીફોથી આરામ મળશે.
હાર્ટ હેલ્થને બહેતર બનાવે- ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટમાં ફાઇબર અને સારા પોષક તત્વો હોય છે જે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ઓછું કરવામાં મદદ કરી શકે છે. આનાથી દિલના રોગનું જોખમ ઓછું થઈ શકે છે.
હાડકાંની મજબૂતીમાં સહાયક- ઉંમર વધ્યા પછી ખાસ કરીને મહિલાઓના હાડકાં નબળા થવા લાગે છે. ફાઇટોએસ્ટ્રોજન હાડકાંની મજબૂતી જાળવી રાખવામાં સહાયક હોઈ શકે છે.
પાચનમાં સુધારો કરે- ચણા, દાળો અને બીજોમાં ફાઇબર વધુ હોય છે. આનાથી કબજિયાત ઓછી થાય છે અને પાચનતંત્ર બહેતર કામ કરે છે.
ફાઇટોએસ્ટ્રોજનથી કોણે બચવું જોઈએ?
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિ માટે આ સમાન રૂપે સુરક્ષિત નથી હોતા. આ લોકોએ ફાઇટોએસ્ટ્રોજનથી બચવું જોઈએ-
હોર્મોનથી જોડાયેલી બીમારીઓ વાળા લોકો- જે લોકોને બ્રેસ્ટ કેન્સર કે અંડાશયથી જોડાયેલી હોર્મોન-સેન્સિટિવ બીમારીઓ છે, તેમને એક્સપર્ટની સલાહ વિના વધુ માત્રામાં ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ન લેવું જોઈએ.
થાયરોઇડના દર્દી- બહુ વધારે સોયા પ્રોડક્ટ્સ ખાવાથી કેટલાક લોકોમાં થાયરોઇડની સમસ્યા વધી શકે છે. એટલા માટે થાયરોઇડના દર્દીઓએ ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ લેતી વખતે સાવધાની રાખવી જોઈએ.
વધુ સેવનથી નુકસાન- ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટનું જરૂરિયાત કરતાં વધુ સેવન કરવા પર શરીરમાં હોર્મોનનું સંતુલન બગડી શકે છે. કેટલાક લોકોમાં ગેસ, પેટ ફૂલવું અને અપચાની ફરિયાદ પણ થઈ શકે છે.
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટના ફાયદા-નુકસાન
ફાઇબર અને પોષક તત્વોથી ભરપૂર ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટના કેટલાય ફાયદા છે તો કેટલાક નુકસાન પણ છે. એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટને સંતુલિત માત્રામાં સેવન કરવું સૌથી જરૂરી છે. એક્સપર્ટની સલાહ લીધા વિના વધુ માત્રામાં સોયા કે અન્ય ફાઇટોએસ્ટ્રોજન વાળા ખાદ્ય પદાર્થો લેવા યોગ્ય નથી. ચાલો, આના વિશે જાણીએ-
| ફાઇટોએસ્ટ્રોજનના ફાયદા | ફાઇટોએસ્ટ્રોજનના નુકસાન |
| નેચરલ અને પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ પર આધારિત ભોજન | વધુ સેવનથી હોર્મોન્સનું અસંતુલન |
| હોર્મોન્સના સંતુલનમાં મદદ | કેટલીક બીમારીઓમાં નુકસાનદાયક હોઈ શકે છે |
| દિલ અને પાચનતંત્ર માટે સારું | ગેસ અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યા |
સાચું સંતુલન સૌથી જરૂરી
ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટ સ્વાસ્થ્ય માટે લાભકારી હોઈ શકે છે, પરંતુ કોઈ પણ વસ્તુનું વધુ સેવન નુકસાનદાયક હોઈ શકે છે. ફાઇટોએસ્ટ્રોજન હોર્મોન્સના સંતુલન, દિલ અને હાડકાં માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.
સંતુલિત માત્રા, સાચી તૈયારી અને સફાઈનું ધ્યાન રાખવાથી ફાઇટોએસ્ટ્રોજન ડાયટના લાભ સુરક્ષિત રીતે પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. સ્વસ્થ જીવન માટે જાગરૂકતા અને સંયમ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
