Sleep Cycle For Women: આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં મહિલાઓ ઘર, નોકરી અને પરિવાર બધું સંભાળતા-સંભાળતા પોતાની ઊંઘ સાથે સૌથી વધુ સમજૂતી કરે છે. રાત્રે મોડે સુધી મોબાઈલ, કામ અથવા ઘરના કામ અને પછી સવારે વહેલા ઉઠવું. આ સિલસિલો દરરોજ ચાલતો રહે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ અધૂરી ઊંઘ માત્ર થાક જ નહીં, પરંતુ તમારા પિરિયડ્સ, તમારા શરીરમાં તણાવ વધારનારા હોર્મોનનું લેવલ, શરીરમાં ઈન્સ્યુલિનની કાર્યક્ષમતા અને માતા બનવાની ક્ષમતા સુધીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે? ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે રાત્રે ૧૧ વાગ્યા પહેલા સુઈ જવું મહિલાઓની સેહત માટે અત્યંત જરૂરી છે અને તેને નજરઅંદાજ કરવું ધીરે-ધીરે શરીરની અંદર ઘણી પરેશાનીઓ પેદા કરે છે.
ઊંઘ અને હોર્મોન્સનો સીધો સંબંધ
આપણું શરીર એક ઘડિયાળની જેમ કામ કરે છે અને ઊંઘ તે ઘડિયાળની ચાવી છે. નિષ્ણાતો અનુસાર, મહિલાઓના હોર્મોન્સ અને તેમની ઊંઘનો આપસમાં ખૂબ જ ગાઢ સંબંધ છે. તમે રાત્રે કુલ કેટલા કલાક સુવો છો, તે તો જરૂરી છે જ. પરંતુ તમે કયા સમય પર સુવો છો, આ વાત પણ એટલી જ જરૂરી છે. સાથે જ મગજનો એ જ હિસ્સો જે ઊંઘ અને જાગવાના હોર્મોન્સને કંટ્રોલ કરે છે, તે જ હિસ્સો મહિલાઓમાં ઓવ્યુલેશન એટલે કે ઈંડા બનાવવાની પ્રક્રિયાને પણ ચલાવે છે. ઓવ્યુલેશનને શરૂ કરનાર હોર્મોન LH એટલે કે Luteinizing Hormone ગાઢ ઊંઘ દરમિયાન બને છે. જો ઊંઘમાં વારંવાર અવરોધ આવે તો LH નું બનવું ઓછું થઈ જાય છે જેનાથી પિરિયડ્સ અનિયમિત થઈ શકે છે અથવા ઓવ્યુલેશન છૂટી શકે છે.
ઓછી ઊંઘથી શું-શું થઈ શકે છે જાણીને ચોંકી જશો
જ્યારે મહિલાઓ સારી ઊંઘ નથી લેતી અથવા ખોટા સમયે સુવે છે, તો તેની સીધી અસર તેમના એ હોર્મોન્સ પર પડે છે જે માતા બનવાની ક્ષમતાને સંભાળે છે. એટલે કે એસ્ટ્રોજન, પ્રોજેસ્ટેરોન, મેલાટોનિન, કોર્ટિસોલ, LH અને FSH નું સંતુલન બગડી જાય છે. આમાંથી મેલાટોનિન હોર્મોન મહિલાઓના ઈંડાની ક્વોલિટીને સારી રાખે છે અને તેમને સુરક્ષિત રાખે છે, પરંતુ ઊંઘની કમીને કારણે આ ઠીકથી બની શકતું નથી.
બીજી તરફ, પર્યાપ્ત ઊંઘ ન મળવાથી શરીરમાં કોર્ટિસોલનું સ્તર ખૂબ વધી જાય છે, જેને મુખ્યત્વે તણાવનું હોર્મોન કહેવામાં આવે છે. કોર્ટિસોલનું સ્તર વધવાને કારણે મગજ અને ઓવરી વચ્ચેનો આપસી સંપર્ક તૂટી જાય છે, જેનાથી LH અને FSH હોર્મોનનો પ્રવાહ રોકાઈ જાય છે. આ બંને હોર્મોન અંડાશયમાં ઈંડાને વિકસિત કરવા અને તેમને સાચા સમયે બહાર કાઢવા માટે જવાબદાર હોય છે. સીધા શબ્દોમાં કહીએ તો, ઓછું સુવાથી તણાવ વધારનારા હોર્મોન વધે છે અને ઈંડાને સુરક્ષિત રાખનારા હોર્મોન ઓછા થઈ જાય છે, જેનાથી મહિલાઓને આગળ જઈને કન્સીવ કરવામાં કે પ્રેગ્નન્સીમાં પરેશાની આવી શકે છે.
મહિલાઓએ કેટલી ઊંઘ લેવી જોઈએ
ડોક્ટરોના અનુસાર, ૭ થી ૮ કલાકની ઊંઘ મહિલાઓની પ્રજનન સેહત માટે સૌથી સાચી માનવામાં આવે છે. American Society of Reproductive Medicine ના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે જે મહિલાઓ આટલા કલાક સુતી હતી તેમાં ગર્ભધારણની સંભાવના તે મહિલાઓ કરતા ઘણી વધારે હતી જે ૭ કલાકથી ઓછી કે ૯ કલાકથી વધારે સુતી હતી. તેથી ડોક્ટર સલાહ આપે છે કે રાત્રે ૧૧ વાગ્યા સુધી જરૂર સુઈ જવું.
