Stomach Sounds: પેટમાં અવાજ થવો સામાન્ય બાબત છે. ખાસ કરીને ભૂખ લાગવા પર પેટમાં અવાજ થવો એક સામાન્ય સમસ્યા છે. જોકે, પેટમાં અવાજ થવાના અન્ય કારણો પણ હોય છે, જેમ કે આપણા શરીરની પાચનક્રિયા અને આંતરડાંનું સંકોચન. ઘણી વખત આ અવાજ એટલો મોટો હોય છે કે આસપાસ બેઠેલા લોકોને પણ સંભળાવા લાગે છે. તેની પાછળ પાચનતંત્રની સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ જવાબદાર હોય છે. આવી સ્થિતિમાં આવો જાણીએ પેટમાં અવાજ થવાનું કારણ અને તેના ઉપાય.
પેટમાં અવાજ થવાનું કારણ?
આપણા પાચનતંત્રમાં પેટ અને આંતરડાં સતત કામ કરતા રહે છે. જ્યારે પેટમાં ખોરાક હાજર હોય છે, ત્યારે પાચન પ્રક્રિયા દરમિયાન સ્નાયુઓ ખોરાક અને પ્રવાહીને આગળ ધપાવે છે. આ પ્રક્રિયાને પેરિસ્ટાલસિસ કહેવામાં આવે છે. પેટ ખાલી હોય ત્યારે પણ પાચનતંત્ર સંપૂર્ણપણે શાંત રહેતું નથી. પેટ અને નાના આંતરડાના સ્નાયુઓ સમયાંતરે સંકોચાતા રહે છે. આ દરમિયાન ગૅસ અને પ્રવાહી આંતરડાંની અંદર આગળ વધે છે. તેમની આ હલચલથી જ ગડગડાટ જેવો અવાજ ઉત્પન્ન થાય છે.
ખાલી પેટમાં વધુ અવાજ આવે છે
ખાલી પેટ હોય ત્યારે અવાજ વધુ સ્પષ્ટ સંભળાય છે, કારણ કે પેટમાં ખોરાકની માત્રા ઓછી હોવાને કારણે અવાજને દબાવનાર પદાર્થ હાજર હોતો નથી. તેથી ઘણી વખત પેટની સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ પણ વધુ તીવ્ર રીતે અનુભવાય અથવા સંભળાય છે. ભૂખ લાગવા પર શરીરમાં કેટલાક હોર્મોનલ ફેરફારો થાય છે, જે પાચનતંત્રની પ્રવૃત્તિને અસર કરે છે. આ કારણે કેટલાક લોકોને ખાલી પેટમાં વધુ હલચલ અનુભવાય છે.
ગૅસ પણ કારણ બની શકે છે
પેટમાં અવાજ થવાનું એક કારણ ગૅસ પણ હોય છે. ખાતી કે પીતી વખતે હવા ગળી જવાથી અથવા ઝડપથી ખાવાથી પેટમાં ગૅસ બને છે. બીજી તરફ કેટલાક ખાદ્ય પદાર્થો પણ પેટ અને આંતરડાંમાં હવાનું પ્રમાણ વધારી દે છે. જ્યારે આ ગૅસ આંતરડાંમાં ફરે છે ત્યારે અવાજ સંભળાય છે. આ ઉપરાંત કબજિયાત, અપચો અથવા અચાનક ખાવા-પીવાની રીતમાં ફેરફાર દરમિયાન પણ આંતરડાંની પ્રવૃત્તિ બદલાઈ જાય છે, જેના કારણે પેટમાં અવાજ થવા લાગે છે.
ક્યારે ચિંતાની વાત છે
માત્ર પેટમાંથી અવાજ આવવો સામાન્ય રીતે ચિંતાની વાત હોતી નથી, પરંતુ જો અવાજ સતત રહે અને તેની સાથે પેટમાં તીવ્ર દુખાવો, સતત ઊલટી-ઝાડા જેવા લક્ષણો જોવા મળે, તો તે કોઈ બીમારીના સંકેત હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને જો પેટના અવાજ સાથે દુખાવો ખૂબ વધારે હોય અથવા મળત્યાગમાં મુશ્કેલી થઈ રહી હોય, તો તેને માત્ર ભૂખ સમજીને અવગણવું જોઈએ નહીં. આવી સ્થિતિમાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું
ખોરાક હંમેશાં ધીમે-ધીમે અને સારી રીતે ચાવીને ખાવો યોગ્ય છે. બીજી તરફ શરીરમાં પૂરતું પાણી હોવું પણ જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં નિયમિતપણે પાણી પીતા રહો. લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા ન રહો અને સંતુલિત આહાર લો. સક્રિય જીવનશૈલી અપનાવો, આ તમારા શરીરને રોગમુક્ત રાખે છે. કોઈપણ ગંભીર સમસ્યા અથવા લક્ષણો દેખાય ત્યારે જાતે દવા લેવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે.
