Thyroid Problems in Women: જો કોઈ ઘરમાં એક જ બીમારીની વાત સૌથી વધુ સાંભળવા મળે છે, તો તે થાઈરોઈડ છે અને નવાઈની વાત એ છે કે તેના દર્દીઓમાં મહિલાઓની સંખ્યા પુરુષો કરતા ઘણી વધારે હોય છે. ઘણીવાર લોકો તેને ફક્ત વધતા વજન કે નબળાઈ સાથે જોડીને જુએ છે, પરંતુ સત્ય એ છે કે થાઈરોઈડ શરીરના ઘણા જરૂરી કાર્યોને પ્રભાવિત કરે છે. આવા સમયે સવાલ ઉઠે છે કે આખરે પુરુષોની સરખામણીએ મહિલાઓમાં થાઈરોઈડની સમસ્યા વધુ કેમ હોય છે? તેની પાછળ ફક્ત એક નહીં, પરંતુ ઘણા જૈવિક અને હોર્મોનલ કારણો જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
મહિલાઓમાં કેમ હોય છે આ તકલીફ વધુ?
હેલ્થ વિશે માહિતી આપતી cadabamsdiagnostics અનુસાર, પોતાના જીવનકાળમાં દર આઠમાંથી એક મહિલાને ક્યારેક ને ક્યારેક થાઈરોઈડની સમસ્યા થઈ શકે છે. મહિલાઓમાં આ બીમારી થવાનું જોખમ પુરુષોની તુલનામાં લગભગ પાંચથી આઠ ગણું વધારે માનવામાં આવે છે. ઉંમર વધવાની સાથે તેનું જોખમ પણ વધતું જાય છે અને ઘણા કિસ્સાઓમાં તેના લક્ષણો લાંબા સમય સુધી ઓળખમાં આવતા નથી. હકીકતમાં, થાઈરોઈડ ગળામાં રહેલી પતંગિયાના આકારની એક ગ્રંથિ હોય છે, જે શરીરના મેટાબોલિઝમ, ઉર્જા અને વિકાસને નિયંત્રિત કરતા હોર્મોન બનાવે છે. જ્યારે આ ગ્રંથિ જરૂર કરતા ઓછા કે વધારે હોર્મોન બનાવવા લાગે છે, ત્યારે હાઈપોથાઈરોડિઝમ કે હાઈપરથાઈરોડિઝમ જેવી સમસ્યાઓ પેદા થઈ જાય છે.
શું હોય છે તેની પાછળના કારણો?
મહિલાઓમાં થાઈરોઈડની સમસ્યા વધુ હોવાનું સૌથી મોટું કારણ હોર્મોનલ બદલાવ અને ઓટોઈમ્યુન બીમારીઓ માનવામાં આવે છે. મહિલાઓના શરીરમાં એસ્ટ્રોજન હોર્મોન અને ઈમ્યુન સિસ્ટમ પુરુષોથી અલગ હોય છે. આ જ કારણ છે કે ઓટોઈમ્યુન બીમારીઓ મહિલાઓમાં વધુ જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં શરીરની ઈમ્યુન સિસ્ટમ ભૂલથી થાઈરોઈડ ગ્રંથિ પર જ હુમલો કરવા લાગે છે, જેનાથી હાશિમોટો થાઈરોઈડાઈટિસ અને ગ્રેવ્સ ડિઝીઝ જેવી બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે.
મહિલાઓના જીવનના કયા ફેઝમાં થાય છે આ બદલાવ?
મહિલાઓના જીવનના કેટલાક ખાસ પડાવ પણ થાઈરોઈડના જોખમને વધારી દે છે. ગર્ભાવસ્થા, ડિલિવરી પછીનો સમય અને મેનોપોઝ દરમિયાન શરીરમાં હોર્મોન ઝડપથી બદલાય છે. આ બદલાવની અસર થાઈરોઈડ ગ્રંથિ પર પણ પડી શકે છે. આ જ કારણ છે કે આ ચરણોમાં મહિલાઓને નિયમિત તપાસ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. થાઈરોઈડની અસર ફક્ત વજન કે થાક સુધી સીમિત રહેતી નથી. તે પિરિયડ્સને અનિયમિત કરી શકે છે, ગર્ભધારણમાં તકલીફ પેદા કરી શકે છે અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતા અને શિશુ બંનેના સ્વાસ્થ્ય પર અસર કરી શકે છે. તે જ સમયે વધતી ઉંમરમાં તેના લક્ષણો ઘણીવાર મેનોપોઝ જેવા લાગે છે, જેનાથી બીમારીની ઓળખમાં મોડું થઈ શકે છે.
કયા લક્ષણોને ન કરવા જોઈએ ઈગ્નોર?
જો કોઈપણ કારણ વગર સતત થાક અનુભવાય, અચાનક વજન વધવા કે ઘટવા લાગે, વાળ ખરવા લાગે, ત્વચા સૂકી થઈ જાય, મૂડ વારંવાર બદલાવા લાગે કે ગળામાં સોજો દેખાય, તો તેમને નજરઅંદાજ કરવા જોઈએ નહીં. આવા લક્ષણો દેખાવા પર ડૉક્ટરની સલાહ લઈને TSH, T3 અને T4 જેવા જરૂરી બ્લડ ટેસ્ટ કરાવવા બહેતર રહે છે. સમયસર તપાસ અને સાચી સારવારથી થાઈરોઈડને ઘણા અંશે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
