Urethritis Causes in Male and Female: જનનાંગોની સફાઈનું ધ્યાન રાખવા માટે ‘હાર્શ સોપ’ (તેજ કેમિકલવાળા સાબુ) નો ઉપયોગ ક્યારેય ન કરવો જોઈએ. તે યુરેથ્રાઈટિસ (Urethritis) નું કારણ બની શકે છે, જે મહિલાઓ અને પુરુષોની યુરેથ્રા (પેશાબની નળી) માં થતા ઇન્ફ્લેમેશન (સોજો અને બળતરા) ની સ્થિતિ છે. આ સમસ્યાના અનેક કારણો હોય છે, જેને ચેપી અને બિન-ચેપી એમ બે શ્રેણીમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.
યુરેથ્રાઈટિસ ક્યાં થાય છે?
યુરેથ્રાની લાઇનિંગમાં થતા ઇન્ફ્લેમેશનને યુરેથ્રાઈટિસ કહેવાય છે. પેશાબને બ્લેડર (મૂત્રાશય) થી શરીરની બહાર લાવતી ટ્યુબને ‘યુરેથ્રા’ કહેવામાં આવે છે. આ સોજાને કારણે પેશાબની નળીમાં બળતરા અને ક્યારેક ડિસ્ચાર્જ (સ્ત્રાવ) પણ જોવા મળે છે. આના લક્ષણો યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન (UTI) ને મળતા આવે છે, તેથી લોકો ઘણીવાર તેને ઓળખવામાં ભૂલ કરી બેસે છે.
પુરુષો અને મહિલાઓમાં યુરેથ્રાઈટિસના કારણો
ચેપી કારણો: એકથી વધુ પાર્ટનર સાથે અથવા સંક્રમિત સાથી સાથે અસુરક્ષિત શારીરિક સંબંધ બાંધવાથી બેક્ટેરિયા (જેમ કે ગોનોરિયા, ક્લેમીડિયા, હર્પીસ વાયરસ) ના સંપર્કમાં આવવાથી આ ઇન્ફેક્શન થાય છે.
બિન-ચેપી કારણો: બબલ બાથ લેવો, હાર્શ સોપ (તેજ કેમિકલ કે સુગંધિત સાબુ) થી જનનાંગોની સફાઈ કરવી, ડિઓડરન્ટ સ્પ્રે અથવા લેટેક્સ પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ કરવો. આ ઉપરાંત પેશાબની નળીમાં ઈજા થવાથી પણ યુરેથ્રાઈટિસ થઈ શકે છે.
યુરેથ્રાઈટિસના લક્ષણો
પુરુષોમાં: પેશાબ દરમિયાન બળતરા, પ્રાઇવેટ પાર્ટની ટીપ (અગ્રભાગ) પર ખંજવાળ કે તકલીફ, અને સફેદ, પીળા કે લીલા રંગનો અસામાન્ય સ્ત્રાવ.
મહિલાઓમાં: લક્ષણો થોડા હળવા હોઈ શકે છે, જેમ કે પેશાબ કરતી વખતે બળતરા, પેલ્વિક ડિસકમ્ફર્ટ (પેડુમાં અસ્વસ્થતા), જનનાંગોમાંથી સ્ત્રાવ અને વારંવાર પેશાબ આવવો.
સારવારમાં વિલંબથી થતા જોખમો
જો સમયસર ઈલાજ ન કરવામાં આવે તો ગંભીર સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
પુરુષોમાં: એપિડિડિમાઈટિસ (અંડકોષની નળીમાં સોજો), પ્રોસ્ટેટાઈટિસ અને પેશાબની નળી સાંકડી થવાનું જોખમ રહે છે.
મહિલાઓમાં: પેલ્વિક ઇન્ફ્લેમેટરી ડિસીઝ (PID) થઈ શકે છે, જે વંધ્યત્વ (Fertility ઘટવી) અને એક્ટોપિક પ્રેગ્નન્સીનું જોખમ વધારે છે.
બચાવ અને સાવચેતી: કઈ વસ્તુઓથી દૂર રહેવું?
યુરેથ્રાઈટિસથી બચવાનો સૌથી પ્રભાવી રસ્તો ઇન્ફેક્શન અને ઇરિટેન્ટ્સ (બળતરા પેદા કરનાર વસ્તુઓ) થી દૂર રહેવાનો છે:
સુરક્ષિત સંબંધ: હંમેશા સુરક્ષિત શારીરિક સંબંધો બાંધો અને પાર્ટનર્સની સંખ્યા ઓછી રાખો.
હાઈજીન: પ્રાઇવેટ પાર્ટની સફાઈ માટે માત્ર સાદા પાણીનો ઉપયોગ કરો.
આ વસ્તુઓનો ત્યાગ કરો: હાર્શ સોપ, સુગંધિત સ્પ્રે, કેમિકલયુક્ત પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ પ્રાઇવેટ પાર્ટની આસપાસ ન કરો.
કપડાં: હંમેશા સુતરાઉ અને ઢીલા અન્ડરગારમેન્ટ્સ પહેરો.
સારવાર (ઈલાજ)
બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન: આ માટે ડૉક્ટરો એન્ટીબાયોટિક્સ (જેમ કે એઝિથ્રોમાઈસિન અથવા સેફ્ટ્રિએક્સન) આપે છે.
બિન-ચેપી કારણો: જો કોઈ કેમિકલ કે સાબુને કારણે સમસ્યા થઈ હોય, તો તેનો ઉપયોગ બંધ કરવાની અને વધુ પ્રમાણમાં પ્રવાહી (પાણી) પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
પાર્ટનરનો ઈલાજ: ઇન્ફેક્શન ફરી ન ફેલાય તે માટે દર્દીની સાથે તેના પાર્ટનરનો પણ ઈલાજ થવો જરૂરી છે.
નિષ્કર્ષ: પ્રાઇવેટ પાર્ટની સફાઈ માટે મોંઘા અને કેમિકલયુક્ત સાબુનો ઉપયોગ ફાયદાના બદલે નુકસાન કરી શકે છે. જો પેશાબમાં બળતરા કે કોઈ અસામાન્ય સ્ત્રાવ દેખાય, તો તરત જ યુરોલોજિસ્ટની સલાહ લો.
