Vaccines After 18: બાળપણમાં લાગતી રસીઓને લઈને અવારનવાર લોકો વિચારે છે કે એકવાર વેક્સિન લાગી ગઈ તો જિંદગીભર તેની જરૂર નહીં પડે. પરંતુ બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલ, વધતું પ્રદૂષણ અને ઉંમર વધવાની સાથે શરીરની ઈમ્યુનિટી ધીરે ધીરે નબળી પડવા લાગે છે અને ઘણી બીમારીઓનું જોખમ ફરીથી વધી જાય છે. ડોક્ટર એવું માને છે કે ૧૮ વર્ષ પછી પણ ઘણી વેક્સિન અત્યંત જરૂરી હોય છે. ઘણા લોકો જાણકારીના અભાવે અથવા બેદરકારીના કારણે જરૂરી રસીઓ મિસ કરી દે છે, જેની અસર પછીથી તેમના સ્વાસ્થ્ય પર પડી શકે છે.
રોગો સામે લડવાની તાકાત અને બૂસ્ટર ડોઝ
ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, સમયની સાથે શરીરની રોગો સામે લડવાની તાકાત નબળી પડવા લાગે છે. કેટલીક વેક્સિનની અસર પણ વર્ષો પછી ઓછી થઈ જાય છે, તેથી શરીરને બૂસ્ટર ડોઝની જરૂર પડતી રહે છે.
ખાસ કરીને વૃદ્ધો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને ડાયાબિટીસ અથવા બીજી ગંભીર બીમારીઓથી ઝઝૂમી રહેલા લોકો માટે વેક્સિન ખૂબ જરૂરી માનવામાં આવે છે. આનાથી શરીરને ખતરનાક વાયરસ અને સંક્રમણ સામે લડવાની તાકાત મળે છે અને ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઓછું થાય છે.
ફ્લૂ અને Tdap રસીનું મહત્વ
સાથે જ દર વર્ષે બદલાતા ફ્લૂ વાયરસથી બચવા માટે ડોક્ટર વર્ષમાં એકવાર ફ્લૂ વેક્સિન લેવાની સલાહ આપે છે. ફ્લૂને લોકો અવારનવાર સામાન્ય તાવ સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે. આ ઉપરાંત Tdap વેક્સિન પણ ઘણી જરૂરી છે, જે ટિટનેસ, ડિપ્થિરિયા અને કાળી ખાંસી જેવી બીમારીઓથી બચાવ કરે છે. ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે દર ૧૦ વર્ષમાં આનું બૂસ્ટર લગાવવું જરૂરી હોય છે જેથી શરીરની સુરક્ષા જળવાઈ રહે.
HPV રસી અને કેન્સરથી બચાવ
HPV વેક્સિનને લઈને પણ હવે જાગૃતિ વધી રહી છે. આ વેક્સિન હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસથી બચાવે છે, જે સર્વાઇકલ કેન્સર સહિત ઘણી પ્રકારના કેન્સરનું કારણ બની શકે છે. ઘણા લોકો વિચારે છે કે HPV વેક્સિન ફક્ત ટીનેજર્સ માટે હોય છે, પરંતુ ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે જે લોકો પહેલા આ વેક્સિન નથી લગાવી શક્યા, તેઓ મોટા થયા પછી પણ ડોક્ટરની સલાહ લઈને આનો ફાયદો ઉઠાવી શકે છે.
હેપેટાઈટીસ-B અને લિવરની સુરક્ષા
વળી હેપેટાઈટીસ-B વેક્સિન લિવરને ગંભીર નુકસાનથી બચાવવામાં મદદ કરે છે અને સંક્રમણના જોખમને ઓછું કરે છે. ડોક્ટર ખાસ કરીને હોસ્પિટલ, લેબ અથવા ડે-કેર સેન્ટરમાં કામ કરતા લોકોને આ વેક્સિન લગાવવાની સલાહ આપે છે, કારણ કે તેમને સંક્રમણનું જોખમ વધારે હોય છે.
MMR અને ચિકનપોક્સ વેક્સિન
વળી ઘણા લોકો MMR વેક્સિન વિશે પણ નથી જાણતા, જે ઓરી, અછબડા (મમ્પ્સ) અને રુબેલા જેવી બીમારીઓથી સુરક્ષા આપે છે. સાથે જ જો કોઈએ બાળપણમાં આનો પૂરો ડોઝ નથી લીધો તો મોટા થવા પર પણ આને લગાવી શકાય છે.
વળી ચિકનપોક્સ વેક્સિન પણ જરૂરી માનવામાં આવે છે, કારણ કે મોટા લોકોમાં આ બીમારી વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે. ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે સમયસર વેક્સિન લગાવવાથી હોસ્પિટલમાં ભરતી થવાની અને લાંબા ઈલાજની પરેશાનીથી બચી શકાય છે.
ન્યુમોકોકલ અને મેનિંગોકોકલ રસી
ન્યુમોકોકલ અને મેનિંગોકોકલ વેક્સિન ગંભીર બેક્ટેરિયલ સંક્રમણથી બચાવવામાં મદદ કરે છે, જે ન્યુમોનિયા અને મેનિનજાઈટિસ જેવી ખતરનાક બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે. સાથે જ ડોક્ટર ખાસ કરીને વૃદ્ધો, લાંબા સમયથી બીમાર લોકો અને નબળી ઈમ્યુનિટી વાળા લોકોને આ વેક્સિન લગાવવાની સલાહ આપે છે.
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વેક્સિન ફક્ત બાળકો માટે નથી પરંતુ દરેક ઉંમરના લોકો માટે જરૂરી છે. સાથે જ સાચા સમયે લગાવવામાં આવેલી વેક્સિન ઘણી ગંભીર બીમારીઓથી સુરક્ષા આપે છે અને શરીરની ઈમ્યુનિટી મજબૂત બનાવી રાખવામાં મદદ કરે છે. તેથી જો તમે ૧૮ વર્ષ પછી તમારા વેક્સિનેશન પર ધ્યાન નથી આપ્યું તો એકવાર ડોક્ટરની સલાહ જરૂર લો. નાની એવી સાવધાની ભવિષ્યમાં મોટી બીમારીઓથી બચાવી શકે છે.
