6th Generation Fighter Jet India: લડાકુ વિમાનોની અછતનો સામનો કરી રહેલી ભારતીય વાયુસેના ભવિષ્યની વ્યૂહરચના પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે. વાયુસેના છઠ્ઠી પેઢીના (6th Generation) લડાકુ વિમાનોની ખરીદી માટે બેવડી રણનીતિ પર કામ કરી રહી છે. એક તરફ ફ્રાન્સ, જર્મની, સ્પેનના ફ્યુચર કોમ્બેટ એર સિસ્ટમ જેવા ઇન્ટરનેશનલ કાર્યક્રમોમાં ભાગીદારી પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ સંપૂર્ણ રીતે સ્વદેશી છઠ્ઠી પેઢીના લડાકુ વિમાનને વિકસાવવાનું કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
2026ની શરૂઆતમાં જ બેંગલુરુમાં આયોજિત છઠ્ઠી ભારત-ફ્રાન્સ વાર્ષિક ડિફેન્સ ડાયલોગ સમિટ દરમિયાન ભારતે યુરોપિયન ફ્યુચર કોમ્બેટ એર સિસ્ટમ (FCAS) માં સામેલ થવાની રુચિ દાખવી હતી. આ સિવાય ભારત પાસે યુકે-ઈટાલી-જાપાનનો ગ્લોબલ કોમ્બેટ એર પ્રોગ્રામ (GCAP) પણ એક પ્રમુખ વિકલ્પ બની રહ્યો છે.
FCAS અથવા GCAP માં સામેલ થવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે ભારત
રિપોર્ટ મુજબ, ભારત કોઈ એક યુરોપિયન કન્સોર્ટિયમ (FCAS અથવા GCAP) માં સામેલ થવા માટે વાતચીત કરી રહ્યું છે. પરંતુ સાથે જ પોતાનું છઠ્ઠી જનરેશનનું ફાઈટર જેટ વિકસાવવાનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો રાખ્યો છે. આ પ્લેટફોર્મ ભારતની ખાસ જરૂરિયાતો મુજબ ડિઝાઇન કરવામાં આવશે અને તે FCAS કે GCAP થી અલગ હોઈ શકે છે.
ડિફેન્સ એક્સપર્ટનું માનવું છે કે ભારત માટે એરોસ્પેસ ટેકનોલોજીમાં આત્મનિર્ભરતા હાંસલ કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે. સ્વદેશી રીતે વિકસિત લડાકુ વિમાન આપણી જરૂરિયાતોને સારી રીતે પૂરી કરી શકે છે.
રક્ષા મંત્રાલયે શું કહ્યું?
માર્ચ 2026માં સંસદીય સ્થાયી સમિતિને આપવામાં આવેલા અહેવાલમાં રક્ષા મંત્રાલયે પહેલીવાર સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું હતું કે ભારતીય વાયુસેના GCAP અથવા FCAS માં તરત જ સામેલ થવા પર વિચાર કરી રહી છે, જેથી ભવિષ્યના શ્રેષ્ઠ વિમાનોની દોડમાં ભારત પાછળ ન રહી જાય.
GCAP અને FCAS નું બ્લુપ્રિન્ટ
GCAP અને FCAS ના વર્તમાન બ્લુપ્રિન્ટ પરથી ખબર પડે છે કે આ અત્યાધુનિક આંતરરાષ્ટ્રીય લડાકુ વિમાનો ભારતના આગામી પાંચમી પેઢીના પ્રોજેક્ટ એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) ની તુલનામાં ઘણા વધારે ભારે હશે. હાલમાં જ AMCA ના પ્રોટોટાઇપ વિકાસ માટે સરકાર તરફથી 15,000 કરોડ રૂપિયાની માતબર મંજૂરી મળી છે.
એક્સપર્ટનો અંદાજ છે કે GCAP અથવા FCAS નું મહત્તમ વજન ટેક-ઓફ સમયે 30 થી 35 ટનની વચ્ચે હોઈ શકે છે. જ્યારે તેનાથી વિપરીત AMCA ને 25 થી 27 ટન મુજબ ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ મહત્વપૂર્ણ તફાવત સંકેત આપે છે કે યુરોપિયન મોડલ કદમાં ભારતીય વાયુસેનાના વર્તમાન પ્રમુખ ભારે લડાકુ વિમાન, રશિયન મૂળના સુખોઈ Su-30MKI ની ખૂબ નજીક હશે, જેનું MTOW અંદાજે 38 થી 39 ટન છે.
આ છઠ્ઠી પેઢીના લડાકુ વિમાનો સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજી, લેટેસ્ટ સેન્સર ફ્યુઝન અને સુરક્ષિત કોમ્બેટ ક્લાઉડ નેટવર્કથી સજ્જ હશે. આ ઉપરાંત, તેમાં આગામી પેઢી મુજબ થ્રસ્ટ અને ઈંધણની ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવશે.
