Anandiben Patel Controversy: ઉત્તર પ્રદેશના 84 વર્ષીય રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલ પાસે જનરેશન Z માટે ઘણી સલાહ છે. લિવ-ઈન રિલેશનશિપથી લઈને ગર્ભાવસ્થા, માતા બનવા અને અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ સુધી. પરંતુ તેમની સલાહ દરેકને પસંદ નથી આવી રહી.
વિરોધ પક્ષો, મહિલા નેતાઓ અને સામાજિક ટીકાકારોની સામાન્ય માન્યતા છે કે તેમની વિચારસરણી “જૂની” છે અને તેઓ “આધુનિક મહિલાઓની” આકાંક્ષાઓને સમજતા નથી કારણ કે તેમનો સંબંધ RSS ની પૃષ્ઠભૂમિ સાથે રહ્યો છે.
આનંદીબેન પટેલ તે સમયે નરેન્દ્ર મોદીની નજીકના માનવામાં આવતા હતા, જ્યારે તેઓ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા. મોદીના વડાપ્રધાન બન્યા પછી તેમણે તેમની જગ્યાએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીનું પદ સંભાળ્યું. તેમણે 2016માં રાજીનામું આપી દીધું. આ પછી તેમને છત્તીસગઢ અને મધ્ય પ્રદેશના રાજ્યપાલ બનાવવામાં આવ્યા. જુલાઈ 2019થી તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્યપાલ છે અને ત્યારથી અનેક વાર પોતાના નિવેદનોને લઈને વિવાદોમાં રહ્યા છે.
“એક્સપર્ટ માતા” બનવાની સલાહ પર વિવાદ
ગુરુવારે કાનપુરના છત્રપતિ શાહુ જી મહારાજ વિશ્વવિદ્યાલય (CSJMU) ના દીક્ષાંત સમારોહમાં પટેલે કહ્યું કે મહિલાઓએ IAS અધિકારી કે શિક્ષક બનવાની ઈચ્છા રાખતા પહેલા “એક્સપર્ટ માતા” બનવાની કોશિશ કરવી જોઈએ. તેમણે પારિવારિક મૂલ્યો, માતા-પિતાની જવાબદારી અને ચારિત્ર્ય નિર્માણ પર પણ ભાર મૂક્યો.
વિદ્યાર્થીઓને સંબોધતા રાજ્યપાલ, જે રાજ્યની યુનિવર્સિટીઓના કુલપતિ પણ છે, તેમણે કહ્યું કે વ્યવસાયિક સફળતા પારિવારિક જવાબદારીઓની કિંમત પર ન મળવી જોઈએ.
તેમણે યુવાન મહિલાઓને કહ્યું કે લગ્ન પછી પણ પોતાનો અભ્યાસ અને કરિયર જારી રાખો અને સાથે જ પરિવાર અને સમાજના કલ્યાણમાં પણ યોગદાન આપો.
તેમણે કહ્યું, “ભલે તમે IAS અધિકારી બનો કે શિક્ષક, પહેલા એક્સપર્ટ માતા બનો. દરેકને ઘરનું બનાવેલું ખાવાનું બનાવતા આવડવું જોઈએ.”
પટેલે આગળ કહ્યું કે મહિલાઓએ પોતાના જ્ઞાન અને કૌશલ્યનો ઉપયોગ રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટે કરવો જોઈએ. તેમણે માતા-પિતાને પણ કહ્યું કે બાળકોનું સ્કૂલ કે કોલેજમાં પ્રવેશ કરાવી દીધા પછી પોતાની જવાબદારી પૂરી થઈ ન માનો.
આ પહેલા મંગળવારે લખનઉમાં ડૉ. એપીજે અબ્દુલ કલામ ટેકનિકલ યુનિવર્સિટીના દીક્ષાંત સમારોહને સંબોધતા પટેલે એક બીજું નિવેદન આપ્યું હતું, જેના પર વિવાદ ઊભો થયો.
તેમણે કહ્યું, “ક્યારેક છોકરા-છોકરીઓ ભાગી જાય છે… પછી કેટલીક ગર્ભવતી થઈ જાય છે… બાળકને કોઈ અપનાવતું નથી… તે બાળકના માતા-પિતા કોણ છે? સરકાર. આ બધું તમે લોકો કરો છો… આવી વસ્તુઓમાં ન પડો.”
આ બંને પ્રસંગોએ આપેલા તેમના નિવેદનોની પાછળથી આકરી ટીકા થઈ. વિરોધ પક્ષો અને ટીકાકારોએ રાજ્યપાલ પર મહિલાઓ અને અંગત સંબંધોને લઈને પછાત વિચારસરણીવાળા નિવેદનો આપવાનો આરોપ લગાવ્યો.
પટેલના નિવેદન પર પ્રતિક્રિયા આપતા સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રવક્તા પૂજા શુક્લાએ કહ્યું, “રાજ્યપાલ BJP-RSS ની વિચારધારામાંથી આવે છે અને તેઓ એ સમજતા નથી કે આધુનિક મહિલાઓ શું ઈચ્છે છે. તેમની વિચારસરણી જૂની છે.”
તેમણે કહ્યું, “જ્યારે સમાજ સમાનતાની વાત કરી રહ્યો છે, ત્યારે તેઓ માને છે કે મહિલાઓનું કામ માત્ર ઘર સંભાળવાનું છે. આ નક્કી કરનાર તેઓ કોણ હોય છે? અમે આવા નિવેદનોની આકરી નિંદા કરીએ છીએ.”
ઉત્તર પ્રદેશ કોંગ્રેસના પ્રવક્તા સૂચી વિશ્વાસે પણ રાજ્યપાલની ટિપ્પણીઓની ટીકા કરી.
તેમણે કહ્યું, “મહિલાઓને લઈને તેમના વિચારો આજની પેઢીની વિચારસરણી સાથે મેળ ખાતા નથી. તેઓ યુવાન વિદ્યાર્થીઓને સંબોધિત કરી રહ્યા હતા, જેમાં મોટાભાગના જનરેશન Z ના હતા. મને નથી લાગતું કે ત્યાં હાજર કોઈ છોકરીએ તેમની વાત સાથે સહમતિ દર્શાવી હશે. દર વખતે છાત્રાઓની ‘દાદી-અમ્મા’ બનવાની કોશિશ કરવાનો કોઈ અર્થ નથી. આજના દાદા-દાદીની વિચારસરણી પણ આધુનિક છે.”
લખનઉ વિશ્વવિદ્યાલયના પૂર્વ કુલપતિ રૂપ રેખા વર્માએ પણ આના પર વાંધો વ્યક્ત કર્યો.
તેમણે કહ્યું, “આવા નિવેદનોનું સ્વાગત ન થવું જોઈએ. છોકરીઓ સારી રીતે જાણે છે કે તેમને કયો રસ્તો પસંદ કરવાનો છે. યુવાન મહિલાઓને આવી સલાહ આપવાને બદલે રાજ્યપાલે પોતાના કુલપતિ કાર્યકાળમાં વિશ્વવિદ્યાલયોની સ્થિતિ પર વાત કરવી જોઈતી હતી.”
તેમણે કહ્યું, “એક ખાસ વિચારધારાના લોકો શિક્ષણ સંસ્થાઓ પર કબજો કરી રહ્યા છે. ચર્ચા માટે આનાથી ક્યાંય વધુ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ છે, જેમાં મહિલાઓની સુરક્ષા, સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ સામેલ છે.”
‘છોકરીઓના 50-50 ટુકડા થઈ જાય છે’
આ પ્રથમવાર નથી જ્યારે આનંદીબેન પટેલ પોતાના નિવેદનોને લઈને વિવાદોમાં આવ્યા હોય.
ગયા વર્ષે વારાણસીમાં એક વિશ્વવિદ્યાલયના દીક્ષાંત સમારોહમાં તેમણે વિદ્યાર્થીઓને લિવ-ઈન રિલેશનશિપથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી હતી.
તેમણે કહ્યું, “લિવ-ઈન રિલેશનશિપથી દૂર રહો. પોતાની જિંદગીના નિર્ણયો સમજી-વિચારીને લો… તમે છોકરીઓના 50-50 ટુકડા થતા જોયા હશે.” તેઓ મહિલાઓ સાથે જોડાયેલા કેટલાક ચર્ચિત હત્યાના કેસોનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા.
2024માં લખનઉના ખ્વાજા મોઈનુદ્દીન ચિશ્તી ભાષા વિશ્વવિદ્યાલયના દીક્ષાંત સમારોહમાં પટેલે રામાયણના પાત્ર કુંભકર્ણને લઈને પણ એક ચોંકાવનારો દાવો કર્યો હતો. તેઓ ભારતના ઐતિહાસિક જ્ઞાન અને તકનીકી ઉપલબ્ધિઓ પર બોલી રહ્યા હતા.
તેમણે કુંભકર્ણને “ટેક્નોક્રેટ” ગણાવતા કહ્યું હતું કે રાવણનો ભાઈ કુંભકર્ણ તકનીકનો નિષ્ણાત હતો.
પટેલના મતે, કુંભકર્ણ તે દરમિયાન ગુપ્ત રીતે રિસર્ચ કરતો હતો અને મશીનો વિકસિત કરી રહ્યો હતો. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે રાવણે જાણીજોઈને આ વાર્તા ફેલાવી કે કુંભકર્ણ છ મહિના સુધી સૂતો રહેતો હતો, જેથી તેના કામને છુપાવી શકાય.
રાજ્યપાલે કહ્યું હતું, “હોઈ શકે છે આજે આપણી પાસે આ માહિતી ન હોય, પરંતુ પુસ્તકોમાં બધું લખેલું છે.”
