Balganga Dam Scam Trial: મહારાષ્ટ્રના બહુચર્ચિત બાલગંગા ડેમ સિંચાઈ કૌભાંડમાં ફરી એકવાર હલચલ મચી ગઈ છે. ઠાણેની અદાલતમાં ચાલી રહેલા આ ગુનાહિત કેસને અચાનક એક જજ પાસેથી બીજા જજને સોંપવાના તાજેતરના વહીવટી આદેશે ન માત્ર કાયદાકીય વર્તુળોમાં પરંતુ રાજકીય ગલિયારાઓમાં પણ નવી ચર્ચાઓને જન્મ આપ્યો છે. નવાઈની વાત એ છે કે થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ આ કેસમાં ટ્રાયલ જજને બદલવાની માંગને અદાલતે સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી. એવામાં આ બદલી અનેક પ્રકારના સવાલોને હવા આપી રહી છે.
શું છે બાલગંગા ડેમ કૌભાંડ?
આ મામલાની તપાસ એન્ટી કરપ્શન બ્યુરો (ACB) એ કરી હતી. વર્ષ ૨૦૧૬ માં ACB એ લગભગ ૩૦,૦૦૦ પાનાની ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી, જેમાં કોન્ટ્રાક્ટર નિસાર ખત્રી અને કોંકણ સિંચાઈ વિકાસ મહામંડળ સાથે જોડાયેલા અનેક સરકારી અધિકારીઓ પર ગંભીર અનિયમિતતાઓના આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા. તપાસ મુજબ, કથિત ભ્રષ્ટાચારને કારણે રાજ્યની તિજોરીને ૯૨ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું હતું.
આટલા મોટા કૌભાંડ છતાં મામલો વર્ષો સુધી ઠંડા બસ્તે પડ્યો રહ્યો. ન તો આરોપો નક્કી થયા, ન તો ટ્રાયલ આગળ વધી. લાંબી રાહ જોયા બાદ ૨૦૨૫ માં વિશેષ ન્યાયાધીશ જી. ટી. પવારે તમામ આરોપીઓ પર આરોપો નક્કી કર્યા અને કેસની ઔપચારિક સુનાવણી શરૂ કરી. આનાથી એવી આશા જગી હતી કે હવે કેસ ગતિ પકડશે.
ટ્રાન્સફર અરજી ફગાવી… છતાં જજ બદલાયા!
ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં આરોપી નિસાર ખત્રીએ પ્રધાન જિલ્લા ન્યાયાધીશ, ઠાણે સમક્ષ અરજી આપીને કેસ જજ પવાર પાસેથી હટાવવાની માંગ કરી હતી. પરંતુ જજ એસ. બી. અગ્રવાલે અરજીને પાયાવિહોણી ગણાવીને ફગાવી દીધી હતી અને ખત્રી પર ૨૦,૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ પણ લગાવ્યો હતો.
તેમ છતાં, હવે એક વહીવટી આદેશ હેઠળ આ મામલો જજ જી. ટી. પવાર પાસેથી હટાવીને ન્યાયાધીશ દુર્ગાપ્રસાદ દેશપાંડેને સોંપવામાં આવ્યો છે. કાયદાકીય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભલે વહીવટી બદલીઓ સામાન્ય પ્રક્રિયાનો હિસ્સો હોય, પરંતુ કોઈ કેસમાં ટ્રાન્સફરની અરજીને ન્યાયિક સ્તરે ફગાવી દેવામાં આવ્યા બાદ અચાનક જજ બદલાઈ જવા શંકા પેદા કરવી સ્વાભાવિક છે.
હાઈકોર્ટના આદેશે પણ વધારી ચર્ચા
વિવાદને વધુ જોર ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ ના તે આદેશથી મળ્યું, જેમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટે નિસાર ખત્રીને બાલગંગા ડેમ મામલે ૩૦૩ કરોડ રૂપિયા આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો. રાજ્ય સરકારે આ નિર્ણયને ન તો પડકાર્યો, ન તો આગળ વધાર્યો. આ જ કારણ છે કે કાયદાકીય અને રાજકીય વર્તુળોમાં આને લઈને સતત ચર્ચાઓ થતી રહી છે.
રાજકીય ગરમાવો પણ વધ્યો
આ કૌભાંડ પહેલા પણ મહારાષ્ટ્રની રાજનીતિમાં મોટો મુદ્દો રહ્યો છે. તત્કાલીન વિપક્ષના નેતા અને વર્તમાન મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે તેને ક્યારેક મોટા પાયે થયેલા ભ્રષ્ટાચારનું પ્રતીક ગણાવીને કોંગ્રેસ-NCP સરકાર પર જોરદાર આરોપો લગાવ્યા હતા. હવે જ્યારે કેસ ટ્રાયલના મહત્વના તબક્કે છે, એવામાં અચાનક જજ બદલવા સ્વાભાવિક રીતે રાજકીય પ્રશ્નોને પણ જન્મ આપે છે.
હવે આગળ શું?
કરોડો રૂપિયાના આરોપો સાથે જોડાયેલા આ કેસની ટ્રાયલ હાલ ઠાણેની અદાલતમાં પેન્ડિંગ છે. કાયદાકીય નિષ્ણાતો માને છે કે ટ્રાયલ જજને બદલવાની અરજી હાલમાં જ ફગાવી દેવામાં આવી, તેની તરત જ બાદ વહીવટી આદેશથી જજ બદલી દેવામાં આવ્યા અને હાઈકોર્ટના ૩૦૩ કરોડ રૂપિયાવાળા આદેશ પર પણ સરકારની ચુપકીદી જળવાઈ રહી. આ તમામ કારણોસર આ મામલો ફરીથી હેડલાઈન્સમાં છે અને આવનારા દિવસોમાં કાયદાકીય, રાજકીય અને જાહેર સ્તરે ચર્ચા તેજ થવી નક્કી છે.
