મુંબઈ, 7 ફેબ્રુઆરી: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ શુક્રવારે કહ્યું કે ભારત ચોક્કસપણે સાત ટકાથી વધુનો આર્થિક વિકાસ દર હાંસલ કરી શકે છે અને દેશે તે હાંસલ કરવાની ઇચ્છા રાખવી જોઈએ.
રિઝર્વ બેંકે તેની દ્વિ-માસિક નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે આર્થિક વિકાસ દર 6.7 ટકા રહેવાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. આ ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંદાજિત 6.4 ટકા કરતા વધારે છે.
ભારતીય અર્થતંત્રમાં ઝડપી ગતિએ વિકાસ કરવાની ક્ષમતા છે કે કેમ તે પૂછવામાં આવતા તેમણે કહ્યું, “…ચોક્કસપણે ભારત સાત ટકા કે તેથી વધુનો વિકાસ દર હાંસલ કરી શકે છે. આપણે ચોક્કસપણે આ માટે પ્રયત્નશીલ રહેવું જોઈએ.”
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણના બજેટ પ્રસ્તાવો પર ટિપ્પણી કરતા તેમણે કહ્યું કે આવકવેરામાં રાહતથી ફુગાવો વધશે નહીં પરંતુ આર્થિક વિકાસને ટેકો મળશે.
પગારદાર વર્ગ અને મધ્યમ વર્ગને મોટી રાહત આપતા, સીતારમણે 12 લાખ રૂપિયા સુધીની વાર્ષિક આવક પર સંપૂર્ણ કર મુક્તિની જાહેરાત કરી છે. ઉપરાંત, ટેક્સ સ્લેબમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.
નવી કર પ્રણાલીમાં, કર મુક્તિ રૂ. 7 લાખથી વધારીને રૂ. 12 લાખ કરવાથી એક કરોડ કરદાતાઓને ફાયદો થશે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષની છેલ્લી દ્વિમાસિક નાણાકીય નીતિ સમીક્ષાની જાહેરાત કર્યા પછી મીડિયા સાથે વાત કરતા, મલ્હોત્રાએ કહ્યું કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટેનું કેન્દ્રીય બજેટ આર્થિક વૃદ્ધિ અને ફુગાવાના દ્રષ્ટિકોણથી ‘ઉત્તમ’ છે.
બજેટમાં કૃષિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી કઠોળ, તેલીબિયાં અને અન્ય પાકોનું ઉત્પાદન વધારવામાં અને ખાદ્ય ફુગાવો ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
RBI એ એપ્રિલથી શરૂ થતા આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે છૂટક ફુગાવાનો દર 4.2 ટકા રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, જ્યારે 2024-25 માટે 4.8 ટકાના અગાઉના અંદાજને જાળવી રાખ્યો છે.
તેમણે કહ્યું કે જો પુરવઠાના મોરચે કોઈ આંચકો નહીં આવે, તો તેનાથી ખાદ્ય ફુગાવા પરનું દબાણ ઘટશે. આનું કારણ ખરીફ પાકનું સારું ઉત્પાદન, શિયાળા દરમિયાન શાકભાજીના ભાવમાં ઘટાડો અને રવિ પાક માટે અનુકૂળ સંભાવનાઓ છે.
રૂપિયા અંગે, RBI ગવર્નરે કહ્યું કે વિનિમય દર નીતિ વર્ષોથી સમાન રહી છે અને કેન્દ્રીય બેંક રૂપિયા માટે કોઈ ‘ચોક્કસ સ્તર અથવા બેન્ડ’ ને લક્ષ્ય બનાવતી નથી.
તેમણે કહ્યું, “આપણે રૂપિયામાં દૈનિક અસ્થિરતા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ નહીં, પરંતુ લાંબા ગાળાના વિનિમય દર પર નજર રાખવી જોઈએ.”
આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં રૂપિયામાં લગભગ બે ટકાનો ઘટાડો થયો છે. ૬ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ના રોજ યુએસ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા પછી ડોલર સામે તેમાં ૩.૨ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ડોલર ઇન્ડેક્સમાં 2.4 ટકાનો વધારો થયો છે.
વિદેશી વિનિમય બજારમાં RBIના હસ્તક્ષેપને કારણે છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં વિદેશી વિનિમય અનામતમાં $45 બિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. ૮ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત ૬૭૫.૬૫ અબજ ડોલર હતું.
આ વર્ષે ૩૧ જાન્યુઆરી સુધીમાં, ભારતનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર $૬૩૦.૬ બિલિયન હતો – જે ૧૦ મહિનાથી વધુ આયાતને આવરી લેવા માટે પૂરતો હતો.
