Delhi Police Contempt Petition: ફ્રી સ્પીચ કલેક્ટિવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરીને માગ કરી છે કે દિલ્હી પોલીસ અને તેના સંબંધિત અધિકારીઓને 11 ઑક્ટોબરના અદાલતી આદેશની અવમાનના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવે.
નોંધનીય છે કે સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (SIR) વિરુદ્ધ ચાલી રહેલાં વિરોધ પ્રદર્શનોનું કવરેજ કરતા પત્રકારોના કામમાં અવરોધ ઊભો કરવો જોઈએ નહીં. આ કેસમાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય, દિલ્હી સરકાર અને દિલ્હી પોલીસ કમિશનરને પ્રતિવાદી બનાવવામાં આવ્યા છે.
સોમવારે (12 ઑક્ટોબર) દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં જણાવાયું છે કે રવિવારે CJP અને ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠનો દ્વારા આયોજિત પ્રદર્શન દરમિયાન પત્રકારોને ગરદનથી પકડીને ઘસડવામાં આવ્યા હતા, કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વિના બસોમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા અને તેમને પોતાનું કામ કરતાં રોકવામાં આવ્યા હતા. અરજી અનુસાર, પત્રકારોએ પોતાના પ્રેસ ઓળખપત્રો બતાવ્યા હોવા છતાં પોલીસે તેમની વાત સાંભળી નહોતી.
પત્રકાર ગીતા શેષુ મારફતે દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં જણાવાયું છે, ‘આ અદાલતે 10 ઑક્ટોબરે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે વકીલો, પત્રકારો અને અન્ય વ્યાવસાયિકોને ‘તેમની વ્યાવસાયિક ફરજો નિભાવવામાં અવરોધ ઊભો કરવામાં નહીં આવે’.’ તેમ છતાં દિલ્હી પોલીસના જવાનોએ ‘આરકે આશ્રમ માર્ગ, કનૉટ પ્લેસ અને દિલ્હીનાં અન્ય સ્થળોએ રિપોર્ટિંગ કરી રહેલા પત્રકારોને અટકાયતમાં લીધા હતા, ત્યાંથી હટાવ્યા હતા અને અન્ય રીતે તેમના કામમાં અવરોધ ઊભો કર્યો હતો.’
અરજીમાં માગ કરવામાં આવી છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ દિલ્હી સરકાર, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય અને દિલ્હી પોલીસ વિરુદ્ધ ‘અદાલતની અવમાનનાની કાર્યવાહી શરૂ કરે.’
ફ્રી સ્પીચ કલેક્ટિવે પોતાની અરજીમાં ધ ન્યૂઝ મિનિટ, ધ હિન્દુ, ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ (હિન્દી), પીક ટીવી અને PTI સાથે સંકળાયેલા પત્રકારોના અહેવાલો અને અનુભવોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. અરજીમાં જણાવાયું છે કે પત્રકારોને રિપોર્ટિંગ કરતી વખતે અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા અને તેમને પોલીસની કાર્યવાહી નોંધતાં રોકવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉપરાંત, અરજીમાં એવી પણ માગ કરવામાં આવી છે કે અદાલતને જણાવવામાં આવે કે અદાલતનો સંબંધિત નિર્દેશ ફરજ પર તહેનાત પોલીસકર્મીઓ સુધી કેવી રીતે પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો. આદેશ બાદ પત્રકારોને અટકાયતમાં લેવા અને સ્થળ પરથી હટાવવા માટે જવાબદાર અધિકારીઓની ઓળખ કરવા, સંબંધિત રેકોર્ડ સુરક્ષિત રાખવા અને જાણીજોઈને આદેશની અવમાનના કરનારાઓ સામે યોગ્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવાની પણ માગ કરવામાં આવી છે.
અરજીમાં PTIના એક ફોટો પત્રકારના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવાયું છે કે પોલીસકર્મીઓએ પ્રેસ ઓળખપત્રો અને કૅમેરા બતાવવા છતાં અન્ય પત્રકારોને ગરદનથી પકડીને પોલીસ વૅનમાં ઘસડ્યા હતા. તેમાં અન્ય પત્રકારો સાથે કથિત મારપીટ કરવા અને તેમને બળજબરીથી પોલીસ બસોમાં લઈ જવાનો પણ ઉલ્લેખ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે રવિવારે (11 ઑક્ટોબર) વિશેષ સુનાવણી હાથ ધરી હતી. આ દરમિયાન રાજધાનીમાં વિરોધ પ્રદર્શનનું સંચાલન કરતા અધિકારીઓ વિરુદ્ધ અવમાનના સંબંધિત અરજી સહિત અનેક અરજીઓ પર સુનાવણી થઈ હતી. અદાલતે અવમાનના અરજી પર પોલીસને નોટિસ જારી કરી હતી. અરજીમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે દિલ્હી પોલીસ અને કેટલાક વહીવટી અધિકારીઓએ 9 ઑક્ટોબરના એ આદેશની અવગણના કરી હતી, જેમાં શહેરમાં અવરજવર અને સંચાર પર માત્ર વાજબી પ્રતિબંધો મૂકવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
નોંધનીય છે કે દિલ્હી પોલીસ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે. જ્યારે 2023માં મોદી સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર દિલ્હી સરકાર (સુધારા) અધિનિયમ પસાર કરવામાં આવ્યા બાદ નાગરિક વહીવટી વ્યવસ્થાનું નિયંત્રણ પણ કેન્દ્ર સરકાર પાસે જતું રહ્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટે 9 ઑક્ટોબરના પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે આવશ્યક જાહેર પરિવહન પર વ્યાપક અને અયોગ્ય પ્રતિબંધો મૂકી શકાય નહીં. અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે દિલ્હી મેટ્રોની સેવાઓ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી શકાય નહીં.
10 ઑક્ટોબરે આ આદેશની અવગણના અને પ્રદર્શનકારીઓ, રાહદારીઓ તથા પત્રકારોને મોટા પાયે અટકાયતમાં લેવા સામે એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ અરજીમાં અદાલતને પોલીસને નિર્દેશ આપવાની માગ પણ કરવામાં આવી હતી કે તે અટકાયતમાં લેવામાં આવેલા લોકોને સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરે.
રવિવારે સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ સુપ્રીમ કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે પત્રકારોને વિરોધ પ્રદર્શનનું કવરેજ કરતાં રોકવામાં નહીં આવે.
અરજીમાં છેલ્લાં આશરે 18 કલાક દરમિયાન પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલોનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવાયું છે કે રવિવારે વિરોધ પ્રદર્શનનું રિપોર્ટિંગ કરી રહેલા અનેક પરંપરાગત મીડિયા અને ન્યૂ મીડિયા સંસ્થાઓના પત્રકારો સાથે અલગ-અલગ રીતે ગેરવર્તન કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમની સાથે ધક્કામુક્કી કરવામાં આવી હતી.
