Gulf Water Security Crisis: અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન યુદ્ધ લાંબું ખેંચાવા પર સાઉદી અરેબિયા, દુબઈ (સંયુક્ત આરબ અમીરાત), કતાર અને બહેરીન જેવા આખા અખાતી (ખાડી) વિસ્તારમાં પાણીનું સંકટ મંડરાઈ રહ્યું છે. આ દેશોમાં મીઠા પાણીનો સોર્સ નામમાત્રનો છે અથવા તો નથી. એવામાં આ દેશોએ એવી ફેસિલિટી બનાવી રાખી છે, જે ખારા પાણીને મીઠા પાણીમાં ફેરવે છે. આ ફેસિલિટી આખા અખાતી વિસ્તારની લાઈફલાઈન છે. એવા અહેવાલો છે કે જો ઈરાનના હુમલામાં આ ફેસિલિટી તબાહ થઈ તો આખેઆખો અખાતી વિસ્તાર ફરીથી રણમાં ફેરવાઈ શકે છે. અમેરિકાની સેન્ટ્રલ ઈન્ટેલિજન્સ એજન્સી CIA એ પાણીને સ્ટ્રેટેજિક કોમોડિટી જાહેર કરી છે.
CIA એ પહેલા જ વ્યક્ત કરી હતી આ આશંકા
બ્લૂમબર્ગના એક રિપોર્ટ અનુસાર, CIA એ કહ્યું છે કે જો સૈન્ય હુમલા ચાલુ રહેશે તો પાણી ભૂ-વ્યૂહાત્મક કોમોડિટી બની શકે છે, જે ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ યુદ્ધનો રુખ બદલી શકે છે.
આખા અખાતમાં હાઇડ્રોકાર્બન એટલે કે તેલ-ગેસની અપાર સંપત્તિ છે, જેની કિંમત ટ્રિલિયન ડૉલર્સમાં છે. જો આ દેશોમાં પાણી નહીં હોય તો શું થશે.
1970 ના દાયકા પછી અત્યાર સુધી આખા અખાતી વિસ્તારમાં ખારા પાણીને મીઠામાં ફેરવવા માટે આવા 450 પ્લાન્ટ્સ લગાવવામાં આવ્યા છે. એવામાં જો આ પ્લાન્ટ્સ ઠપ થઈ જાય તો અખાતનો દરેક માણસ તરસ્યો રહી જશે.
અખાત માટે તેલ કરતાં વધુ જરૂરી છે પાણી
CIA એ 1980 ના દાયકામાં જ એક સિક્રેટ આકલન કર્યું હતું અને અમેરિકી નીતિ નિર્માતાઓને આ વાત જણાવી હતી કે અખાતના કેટલાક દેશોમાં ઘણા સિનિયર સરકારી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે દેશની તબિયત (સુખાકારી) માટે તેલ કરતાં વધુ જરૂરી પાણી છે. ચાર દાયકા પછી પણ આમાં કોઈ ફેરફાર આવ્યો નથી. ખારા પાણીને પીવાલાયક બનાવવા માટે અત્યારે પણ આવા પ્લાન્ટ્સ ઘણા મોંઘા પડે છે, જે દરિયાના પાણીને પેયજળ (પીવાના પાણી) માં ફેરવે છે. આ ખારા પાણીને મીઠા પાણીમાં ફેરવનારા પ્લાન્ટ્સને ચલાવવા માટે પણ તેલ અને ગેસની જરૂર પડે છે. આખા અખાતી વિસ્તારને પેયજળની જરૂર પડે છે.
રિયાધની પાઇપલાઇન ખતરાની હદમાં
ખતરા ઘણા છે. ઈરાનના હુમલામાં સાઉદી અરેબિયાના તટ પર મોજૂદ જુબૈલ ડીસેલિનેશન પ્લાન્ટ પર ખતરો વધુ છે. આ 500 કિલોમીટર લાંબી પાઇપલાઇન છે. આનાથી આખા રિયાધને અંદાજે 90 ટકા પાણીની સપ્લાય થાય છે. 2008 માં વિકીલીક્સના ખુલાસામાં સાઉદી અરેબિયામાં મોજૂદ અમેરિકી દૂતાવાસના એક મેમો અનુસાર, જો પાઇપલાઇન અથવા આનાથી જોડાયેલી ફેસિલિટીને હુમલામાં નુકસાન પહોંચે છે તો રિયાધને એક અઠવાડિયામાં ખાલી કરાવવું પડશે. ત્યારથી જ સાઉદી અરેબિયા સહિત અખાતના મોટાભાગના દેશોએ મજબૂત વોટર નેટવર્ક બનાવ્યું છે.
ઈરાન વોટર ફેસિલિટીને બનાવી શકે છે નિશાન
રિપોર્ટમાં એ કહેવામાં આવ્યું છે કે જો ઈરાન સાથે જંગ વધુ લાંબી ખેંચાઈ તો ઈરાન બદલામાં અખાતી દેશોના સોફ્ટ ટાર્ગેટ્સ જેવા કે એનર્જી સાઇટ્સ, એરપોર્ટ્સ અને પાણીના પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવી શકે છે. ઈરાન ગમે તે ભોગે આ જંગ જીતવા માંગશે. હુમલા થયા તો અખાતમાં પેયજળનો સોર્સ ઠપ થઈ શકે છે.
મુંબઈ-દુબઈ અન્ડરવોટર રેલ લિંકનો પ્રસ્તાવ બની શકે છે મદદરૂપ
ગયા વર્ષે એવા સમાચાર આવ્યા હતા કે દુબઈ અને મુંબઈ વચ્ચે અન્ડરવોટર એક રેલ લિંકનો પ્રસ્તાવ છે, જેનાથી બે કલાકમાં જ ટ્રેનથી મુંબઈથી દુબઈની મુસાફરી થઈ શકશે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના નેશનલ એડવાઈઝર બ્યુરો લિમિટેડ અનુસાર, જો આ પ્રસ્તાવ મંજૂર થઈ જાય છે તો આનાથી મુસાફરોની સાથે-સાથે તેલ અને પાણીની સપ્લાય પણ થઈ શકશે. આ મુસાફરી 600 થી લઈને 1,000 કિમી પ્રતિ કલાકની સ્પીડથી થઈ શકશે.
