Hormuz Strait Shipping Ban: હોર્મુઝ જળમાર્ગના નિયમોના ઉલ્લંઘન માટે ઈરાને 45 જહાજોને બ્લેકલિસ્ટ કર્યા છે, જેમાં બે ભારતીય જહાજો પણ સામેલ છે. આ જહાજો પર હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા માટે ઈરાન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી શરતોનું કથિત રીતે ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ છે. ભારત સ્થિત સંસ્થાઓની માલિકીના અને સંચાલન હેઠળના બે જહાજો ઈરાનના પર્શિયન ગલ્ફ શિપિંગ ઓથોરિટી (PGSA) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી 45 નોન-કમ્પ્લાયન્ટ (Non-Compliant) જહાજોની યાદીમાં સામેલ છે.
આમાંના ઘણા જહાજો યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) સ્થિત સંસ્થાઓ, ખાસ કરીને અબુ ધાબી નેશનલ ઓઇલ કંપની (ADNOC) ગ્રુપ સાથે જોડાયેલા છે. ભારત ઉપરાંત, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ગ્રીસ, નેધરલેન્ડ્સ, દક્ષિણ કોરિયા, સિંગાપોર અને નોર્વે જેવા દેશોમાં સ્થિત સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા જહાજો પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. પાકિસ્તાનના ધ્વજવાળું એક ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર પણ બ્લેકલિસ્ટ કરાયેલા જહાજોમાં સામેલ છે. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે ઈરાનના PGSA દ્વારા બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવેલા જહાજોની માલિકી અને મેનેજમેન્ટ રેકોર્ડનું વિશ્લેષણ કર્યું. વિશ્લેષણ અનુસાર, યાદીમાં સામેલ બે ભારતીય જહાજ LNG ટેન્કર દિશા અને કાર્ગો જહાજ મહા રુસ છે.
ઈરાનના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ જહાજો પર પ્રતિબંધ
ઈરાનના નિયમોનું કેટલાક જહાજો દ્વારા ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યા હોવાના કારણે, ભવિષ્યમાં આ જહાજોને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા પર દંડ, જપ્તી અથવા માલસામાન જપ્ત કરવા જેવી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે. PGSAએ રવિવારે મોડી રાત્રે એક પોસ્ટમાં આ માહિતી આપી હતી. કોઈપણ સમસ્યાથી બચવા માટે, માલિકો માટે, પછી ભલે તેઓ માલને તેના ગંતવ્ય સુધી લઈ જઈ રહ્યા હોય અથવા મૂળ સ્થળેથી માલ લાવી રહ્યા હોય, PGSAની વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ જહાજોની યાદી તપાસવી જરૂરી છે.
PGSAએ જણાવ્યું હતું કે, “આ તારીખ પછી જે પણ જહાજ આ યાદીમાં સામેલ જહાજો સાથે માલનું ટ્રાન્સફર અથવા માલની અદલાબદલી કરશે, તેને પણ આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત જે જહાજો પોતાનું નામ આ યાદીમાંથી દૂર કરાવવા માંગે છે, તેમણે સંબંધિત સ્પષ્ટતા સાથે પોતાની વિનંતી [email protected] પર મોકલવી પડશે.” PGSAએ ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર, ઓઇલ પ્રોડક્ટ્સ ટેન્કર, LNG ટેન્કર, કન્ટેનર જહાજ અને બલ્ક કેરિયર સહિતના જહાજો દ્વારા કરવામાં આવેલા કથિત ઉલ્લંઘનો અંગે વિગતવાર માહિતી આપી નથી.
ઈરાને ભારતના બે જહાજો પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો
દિશા એક LNG ટેન્કર છે, જેને ભારતની સૌથી મોટી LNG આયાતકાર કંપની પેટ્રોનેટ LNGએ LNG લાવવા માટે ભાડે લીધું છે. શિપિંગ ડેટાબેઝ અનુસાર, દિશાની માલિકી ઇન્ડિયા LNG ટ્રાન્સપોર્ટ કંપની નંબર 1 પાસે છે, જે સરકારી માલિકીની શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (SCI) અને કેટલીક વિદેશી શિપિંગ કંપનીઓનું સંયુક્ત સાહસ છે. દિશા માલ્ટાના ધ્વજ હેઠળ ચાલે છે અને SCI તેના કમર્શિયલ મેનેજર હોવાની સાથે તેના મરીન ઇન્ટરનેશનલ સિક્યુરિટી મેનેજર તરીકે પણ કામ કરે છે.
આ પહેલાં, સંઘર્ષ દરમિયાન હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની અવરજવર લગભગ ઠપ થઈ જવાને કારણે દિશા ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય સુધી પર્શિયન ગલ્ફમાં ફસાયેલું રહ્યું હતું. અંતે તે 15 જૂને હોર્મુઝ પાર કરવામાં સફળ થયું હતું. જહાજ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, દિશા ગુજરાતના કિનારે સ્થિત છે.
ભારતીય ધ્વજવાળું મહા રુસ પુણે સ્થિત બીજી શિરકે કન્સ્ટ્રક્શન ટેક્નોલોજીની માલિકીનું છે, જ્યારે મુંબઈ સ્થિત ફાઇવ સ્ટાર્સ શિપિંગને આ કાર્ગો જહાજના કમર્શિયલ અને ઇન્ટરનેશનલ સિક્યુરિટી મેનેજર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. મંગળવારે બપોર સુધીમાં, જહાજ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર આ જહાજ દક્ષિણ અમેરિકામાં બ્રાઝિલના કિનારે લંગર નાખીને ઊભું હતું.
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા તમામ જહાજોએ ઈરાનની મંજૂરી લેવી પડશે
નોંધનીય છે કે જૂનમાં PGSAએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા ઇચ્છતા તમામ જહાજોએ તેની મંજૂરી લેવી પડશે. સાથે જ ભવિષ્યમાં તેની મરીટાઇમ સિક્યુરિટી, નેવિગેશન સહાય અને ઇન્શ્યોરન્સ જેવી સેવાઓ માટે ફી વસૂલવાનો ઇરાદો પણ વ્યક્ત કર્યો હતો. ઈરાન એ વાત પર પણ ભાર મૂકી રહ્યું છે કે જહાજોએ તેના દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને જ હોર્મુઝમાંથી પસાર થવું જોઈએ. જોકે, અમેરિકા અને તેના પ્રાદેશિક સહયોગીઓએ તેહરાનના વલણનો વિરોધ કર્યો છે.
