Indian Army Solar Drones: ભારતીય સેનાને સશક્ત કરવાની દિશામાં સતત કામ ચાલી રહ્યું છે. આર્મીને તમામ પ્રકારના હથિયારો અને સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યા છે. ઓપરેશન સિંદૂરથી મળેલી શીખે એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે આધુનિક યુદ્ધમાં કેવા પ્રકારના સાધનો વધુ કામ આવવાના છે. આ જ કડીમાં હવે આર્મી માટે સોલર પાવર્ડ ડ્રોનની ડીલ થઈ રહી છે. આત્મનિર્ભર ભારતની ઝુંબેશ હેઠળ આ સોદો એક સ્વદેશી સ્ટાર્ટઅપ કંપની સાથે થઈ રહ્યો છે. ચાલો જાણીએ કે આ ડીલ સાથે જ ઉત્તર અને પૂર્વોત્તરના મોરચાથી લઈને પશ્ચિમી મોરચા સુધી ભારતીય સેનાની દેખરેખ ક્ષમતા કેવી રીતે અનેકગણી વધી જશે.
સ્વદેશી સોલર ડ્રોન ખરીદી રહી છે આર્મી
મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર બેંગલુરુની સ્ટાર્ટઅપ કંપની ન્યૂસ્પેસ રિસર્ચ એન્ડ ટેક્નોલોજીસ (NRT) ને ભારતીય સેનાએ ૧૬૮ કરોડ રૂપિયાના સોલર ડ્રોનના ઓર્ડર આપ્યા છે, જે સૌર ઉર્જાથી ચાલશે. ભારતીય સેના સ્વદેશી લોઇટરિંગ મ્યુનિશનનો પણ મોટો જથ્થો ખરીદી રહી છે, જેમાં આ પ્રકારની સ્ટાર્ટઅપ કંપનીઓનું ઘણું મોટું યોગદાન છે. આર્મી જે પ્રકારના સોલર ડ્રોન ખરીદી રહી છે, તેને મીડિયમ એલ્ટિટ્યુડ પર્સિસ્ટન્ટ સર્વેલન્સ સિસ્ટમ (MAPSS) કહેવામાં આવે છે. એટલે કે, આ પ્રકારના ડ્રોન મધ્યમ ઊંચાઈ પર સતત ઉડાન ભરીને દેખરેખ રાખી શકે છે. આ ડ્રોનને સંરક્ષણ મંત્રાલયના ઇનોવેશન ફોર ડિફેન્સ એક્સેલન્સ (iDEX) પ્રોગ્રામ હેઠળ બનાવવામાં આવ્યું છે.
સર્વેલન્સમાં સોલર ડ્રોનની ખાસિયત
સોલર ડ્રોન સંપૂર્ણપણે સૌર ઉર્જા પર નિર્ભર છે, એટલે કે તેને ઈંધણ માટે વારંવાર લેન્ડિંગની જરૂર નથી. સોલર એનર્જી પર ચાલવાને કારણે તે એક ઉડાન પછી દિવસ-રાત સતત લાંબા સમય સુધી આકાશમાં મંડરાઈ શકે છે. આ કારણે દેખરેખ માટે તે ખૂબ જ ઉપયોગી છે અને તેની મદદથી ભારતીય સેનાને ખાસ કરીને પશ્ચિમી અને સમગ્ર ઉત્તરી અને પૂર્વોત્તરના મોરચા પર સ્પષ્ટ તસવીરો અને રિયલ ટાઈમ માહિતી એકત્ર કરવામાં મદદ મળી શકે છે. આનાથી કોઈપણ ખતરા, તસ્કરી અને ઘૂસણખોરીની માહિતી રિયલ ટાઈમ મળવી અત્યંત સરળ થઈ જશે.
સોલર ડ્રોન અથવા MAPSS અલગ કેમ છે
આ પ્રકારના ડ્રોન ૫ કિલોમીટરથી ૨૦ કિલોમીટર સુધીની ઊંચાઈ પર ઉડાન ભરી શકે છે. તેમને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે કે તે એકવારમાં ઘણા દિવસોથી લઈને ઘણા મહિનાઓ સુધી ઉતર્યા વગર આકાશમાં ઉડી શકે છે. સોલર એનર્જીને કારણે તેમાં અવાજ પણ નહિવત હોય છે અને તેમના થર્મલ સિગ્નેચર (તે ગરમ થતા નથી) નું પણ દુશ્મનોના રડારમાં આવવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. એવામાં તેમનો ઉપયોગ સેના રાજસ્થાનના રણ વિસ્તારોથી લઈને જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખના દુર્ગમ પહાડી અને જંગલી વિસ્તારોમાં પણ ખૂબ જ સરળતાથી કરી શકે છે. ખાસ કરીને તે વિસ્તારોમાં જ્યાં સતત દેખરેખ રાખવી એક મોટો પડકાર રહ્યો છે.
આર્મી માટે સોલર ડ્રોન કેમ જરૂરી
સોલર ડ્રોન ખૂબ જ હળવા હોય છે અને જ્યારે તે આકાશમાં હોય છે, ત્યારે તેમને જમીન પરથી બહુ વધારે સપોર્ટની જરૂર હોતી નથી. તે સતત પોતાના મિશનમાં લાગેલા રહે છે, તેમ છતાં તેમને ઉડાડવા માટે ભારેખમ ટીમની આવશ્યકતા હોતી નથી. આ પ્રકારના ડ્રોન બનાવવાનો હેતુ જ એ છે કે તે સશસ્ત્ર દળો માટે જાસૂસી કરી શકે, દુશ્મનોના સિગ્નલોને રેકોર્ડ કરી લે અને તે દુર્ગમ વિસ્તારોમાં સંદેશાવ્યવહારના કામમાં પણ આવી શકે, જ્યાં સામાન્ય સંચાર માધ્યમો ખૂબ જ નબળા પડી જાય છે.
