હોસ્પિટલ અને મેડિકલ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ તેમજ ડોકટરોની સુરક્ષાને લઈને સતત માર્ગદર્શિકા જારી કરવામાં આવી રહી છે. દવાનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓમાં આત્મહત્યા પણ એક ગંભીર સમસ્યા છે. સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય હેઠળના નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) એ વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષામાં બેદરકારી દાખવતી કોલેજોને ચેતવણી આપી છે. કોલેજોને સુરક્ષાના પગલાં સુનિશ્ચિત કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે એટલું જ નહીં, કેટલાક અન્ય પગલાં પણ લેવામાં આવી રહ્યા છે. NMCએ દરેક મેડિકલ કોલેજોમાં મેન્ટરશિપ પ્રોગ્રામ ફરજિયાત બનાવ્યો છે.
NMCના અંડરગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ એજ્યુકેશન બોર્ડના પ્રમુખ ડૉ. અરુણા વી. વણિકર કહે છે કે દેશની તમામ સરકારી અને ખાનગી મેડિકલ કૉલેજોમાં મેન્ટરશિપ પ્રોગ્રામ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે, ખાસ કરીને નવા વિદ્યાર્થીઓને ભાવનાત્મક ટેકો આપવા માટે. એટલું જ નહીં, વાલીઓ પણ વિદ્યાર્થીઓ અને ફેકલ્ટી મેમ્બરો સાથે બેઠક માટે કોલેજમાં આવી શકશે. પરિવારના સભ્યોને મળવાથી, નવા વિદ્યાર્થીઓ તેમની કોઈપણ સમસ્યા વાલીઓ સાથે શેર કરી શકશે. માતાપિતા તે વિશે મેનેજમેન્ટ સાથે વાત કરી શકે છે. આ શાળાઓમાં યોજાતી વાલી-શિક્ષક બેઠકોની તર્જ પર થઈ શકે છે.
મેન્ટર-મેન્ટી પ્રોગ્રામ શું છે?
ડો. વણિકર કહે છે કે મેડિકલ કોલેજમાં દરેક મેન્ટર (ફેકલ્ટી મેમ્બર)એ ત્રણ વિદ્યાર્થીઓને દત્તક લેવા પડશે. આ યોજનાની ખાસ વાત એ છે કે આ ત્રણેય વિદ્યાર્થીઓ તેમના અભ્યાસના પાંચમા વર્ષ સુધી એટલે કે ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન એક જ માર્ગદર્શકના સંપર્કમાં રહેશે. તે વિદ્યાર્થીને દર વર્ષે નવા માર્ગદર્શક નહીં મળે. એટલું જ નહીં, એક માર્ગદર્શક દર વર્ષે ત્રણ વિદ્યાર્થીઓને ઉમેરશે, આ રીતે ચાર વર્ષ દરમિયાન એક માર્ગદર્શક પાસે 12 વિદ્યાર્થીઓ હશે અને તે જ 12 વિદ્યાર્થીઓ એકબીજા સાથે તેમના અનુભવો શેર કરી શકશે.
દર વર્ષે, ત્રણ વિદ્યાર્થીઓ એક માર્ગદર્શક સાથે સંકળાયેલા રહેશે, જે ચાર વર્ષ અને ત્યાર બાદ ઇન્ટર્નશિપ સુધી સમાન વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા રહેશે. આ સાથે સિનિયર અને જુનિયર વિદ્યાર્થીઓ એકસાથે ચાલશે. વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે મિત્રતાનું બંધન વધુ મજબૂત બનશે. મેન્ટરશિપ સિસ્ટમ વિદ્યાર્થીઓને તેમના જીવનમાં પડકારજનક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરતી વખતે ભાવનાત્મક અને નૈતિક સમર્થન મેળવવામાં મદદ કરશે.
આ ખાસ કરીને બાહ્ય વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી સાબિત થશે, જેમને બહારથી આવ્યા બાદ મહાનગરમાં જીવનનો સામનો કરવો પડે છે. જો વિદ્યાર્થીઓને સમયસર ભાવનાત્મક સહયોગ મળે તો આત્મહત્યા જેવા કિસ્સાઓ પણ ઘટશે. આ ઉપરાંત, કોલેજોમાં ડ્રગ્સ અને આલ્કોહોલના ઉપયોગને રોકવા માટે મેનેજમેન્ટને કડક તકેદારી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. મેનેજમેન્ટ તેની જવાબદારીમાંથી છટકી શકશે નહીં.
મેડિકલના વિદ્યાર્થીઓ પોતે બીમાર છે
મેડિસિનનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ ડોક્ટર બનતા પહેલા જ ડિપ્રેશન, ચિંતા, તણાવ જેવા રોગોનો શિકાર બની રહ્યા છે. NMCની કમિટીના રિપોર્ટમાં પણ આ વાત સામે આવી છે. NMCએ માત્ર તબીબી અભ્યાસ માટે અભ્યાસક્રમ અપડેટ કરવાનો જ નથી પરંતુ વિદ્યાર્થીઓના તણાવ અને ડરને પણ દૂર કરવાનો છે. કઠિન પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થયા પછી, MBBS કોર્સમાં પ્રવેશ લેતા વિદ્યાર્થીઓ પરિવારની અપેક્ષાઓ, હોસ્ટેલ, પરીક્ષાઓ, રેગિંગનો ડર વગેરે જેવા મુદ્દાઓથી દબાય છે.
એનએમસીએ આ તમામ સમસ્યાઓ અંગે માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરી છે, જે જારી કરવામાં આવી રહી છે. હવે જરૂર છે કે મેડિકલ કોલેજો પણ NMCની સૂચનાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કરે અને આ માટે NMCએ કડક પગલાં ભરવા પડશે. સૂચનાઓનું પાલન ન કરતી કોલેજો સામે કાર્યવાહી કરવાની પણ યોજના છે.
