RSS Mohan Bhagwat Speech: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના પ્રમુખ મોહન ભાગવતે આંતરજ્ઞાતિય સામાજિક સંબંધો અને લગ્નની હિમાયત કરી. તેમણે મહારાષ્ટ્રમાં થયેલા એક આંતરજ્ઞાતિય લગ્નનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે પ્રથમ આંતરજ્ઞાતિય લગ્ન 1942 માં મહારાષ્ટ્રમાં થયા હતા. આ લગ્નમાં બે પ્રમુખ હસ્તીઓએ આશીર્વાદ સંદેશ મોકલ્યા હતા- પહેલા બી.આર. આંબેડકર અને એમ.એસ. ગોલવલકર (RSS ના બીજા પ્રમુખ) એ. તેમણે કહ્યું કે લગ્નને વ્યક્તિગત બંધનને બદલે એક સામાજિક જવાબદારી તરીકે જોવામાં આવવું જોઈએ.
સામાજિક જીવનમાં સમાનતા અપનાવો
RSS પ્રમુખ ભાગવતે આ વાતો કર્ણાટકના મૈસૂરૂ (મૈસૂર) માં ગુરુવારે ‘રાષ્ટ્રીય વિકાસના ઉતપ્રેરક તરીકે સામાજિક સમરસતા’ વિષય પર વ્યાખ્યાન આપ્યા બાદ આયોજિત સંવાદ કાર્યક્રમમાં કહી. તેમણે કહ્યું કે વસ્તી નિયંત્રણ નીતિઓ અને સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) ના અમલીકરણ માટે જનસહયોગ અને લાંબા ગાળાની વિચારસરણી આવશ્યક છે. તેમણે કહ્યું કે જ્ઞાતિ આધારિત રાજનીતિ ત્યારે જ સમાપ્ત થશે જ્યારે સમાજ પોતે જ્ઞાતિગત ઓળખથી ઉપર ઉઠશે. તેમણે વિવિધ ધર્મો અને સમુદાયો વચ્ચે સૌહાર્દ પર ભાર મૂક્યો અને લોકોને સૂત્રોચ્ચારને બદલે આચરણ દ્વારા સામાજિક જીવનમાં સમાનતા અપનાવવાનો આગ્રહ કર્યો.
નેતાઓનો ઉદ્દેશ્ય વોટ પ્રાપ્ત કરવાનો
ભાગવતે કહ્યું- ‘‘સમાજ જ્ઞાતિને યાદ રાખે છે, તેથી રાજકીય નેતાઓ તેનો લાભ ઉઠાવે છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય વોટ પ્રાપ્ત કરવાનો હોય છે. જો તેમને કામના આધારે વોટ નથી મળતા તો તેઓ જ્ઞાતિના આધારે વોટ મેળવશે.”
‘RSS સરકાર નથી’
વસ્તી નિયંત્રણ બિલ અને સમાન નાગરિક સંહિતા સાથે જોડાયેલા એક સવાલના જવાબમાં ભાગવતે કહ્યું- ‘RSS સરકાર નથી, એક સામાજિક સંગઠન છે. તેમણે કહ્યું કે કોઈ પણ કાયદો ત્યારે જ સફળ થઈ શકે છે, જ્યારે તેને જનતાનો સહયોગ મળે. તેમણે કહ્યું, પહેલા લોકોને શિક્ષિત કરવા જરૂરી છે. નીતિ આવશ્યક છે, પરંતુ તે સફળ ત્યારે જ થશે જ્યારે જનતાનો સહયોગ મળશે’.
ભાગવતે કટોકટીનો કર્યો ઉલ્લેખ
કટોકટી (ઇમરજન્સી) દરમિયાન અપનાવવામાં આવેલા વસ્તી નિયંત્રણના ઉપાયોનો ઉલ્લેખ કરતા ભાગવતે કહ્યું કે એક સમય એવી સરકાર હતી જેણે કટોકટી દરમિયાન, ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં, વસ્તીને નિયંત્રિત કરવા માટે આક્રમક પ્રયાસો કર્યા હતા. લોકોને જબરદસ્તી નસબંધી માટે લઈ જવામાં આવ્યા હતા, પાછળથી તે સરકાર સંપૂર્ણપણે પરાજિત થઈ ગઈ. તેમણે કહ્યું કે ભવિષ્યની વસ્તી નીતિઓ તૈયાર કરતા પહેલા જનસાંખ્યિકીય અસંતુલન, મહિલાઓનું શિક્ષણ, સશક્તિકરણ અને સ્વાસ્થ્ય જેવા તમામ પાસાઓ પર વિચાર કરવો જોઈએ.
લોકશાહીમાં બધું ધીરે-ધીરે થાય છે
ભાગવતે કહ્યું- ‘એકવાર નીતિ નક્કી થઈ ગયા પછી અને લોકોને તે વિશે શિક્ષિત કર્યા પછી, તે કોઈ પણ અપવાદ વિના તમામ પર સમાન રીતે લાગુ થવી જોઈએ. UCC ને લઈને તેમણે કહ્યું કે ઉત્તરાખંડમાં પહેલાથી જ આવો કાયદો લાગુ છે અને કેટલાક અન્ય રાજ્યોએ પણ આ પ્રકારના ઉપાયો અપનાવ્યા છે. તે રાજ્ય દર રાજ્ય વધી રહ્યું છે. કદાચ, એક દિવસ આખા ભારતમાં લાગુ થઈ જાય, ધીરજ રાખો. લોકશાહીમાં બધું ધીરે-ધીરે થાય છે કારણ કે કોઈ એક વ્યક્તિ નિર્ણય નથી લેતું – 142 કરોડ લોકો નિર્ણય લે છે’.
લોકોને એમ ન કહો- તેઓ જ્ઞાતિને ભૂલી જાય
જ્ઞાતિગત વિભાજન પર ભાગવતે કહ્યું- રાજનીતિમાં પરિવર્તન આવતા પહેલા સમાજે પોતે બદલાવું પડશે. તેમણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે સમાજે જ્ઞાતિ વ્યવસ્થાને ભૂલી જવી જોઈએ, ત્યારે રાજનીતિ પોતાની મેળે સુધરશે. તેમણે કહ્યું- લોકોને ફક્ત એટલું જ ન કહો કે તેઓ જ્ઞાતિને ભૂલી જાય. અન્યથા તેઓ તેને ભૂલવાના પ્રયાસમાં જ્ઞાતિને યાદ કરી લેશે. તેના બદલે, એવું વર્તન કરો જાણે જ્ઞાતિનું અસ્તિત્વ જ ન હોય.
તમામ ધર્મોનું અંતિમ લક્ષ્ય સત્ય
ધાર્મિક સદ્ભાવના વિષય પર RSS પ્રમુખ ભાગવતે કહ્યું- રીત-રિવાજો અને પરંપરાઓમાં ભિન્નતા હોવા છતાં તમામ ધર્મોનું અંતિમ લક્ષ્ય સત્ય જ છે. સમુદાય અને ધર્મ આપણા માટે આવશ્યક છે. સવાલ એ નથી કે ‘શું આપણે એવું કરી શકીએ?’ કારણ કે તમામ ધર્મો આપણને સત્ય તરફ લઈ જવાનો પ્રયાસ કરે છે.
પોતાની પરંપરાઓને સંરક્ષિત રાખવી જોઈએ
RSS પ્રમુખે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે હિન્દુ સમાજે અનુકરણીય આચરણ દ્વારા પોતાની પરંપરાઓને સંરક્ષિત રાખવી જોઈએ. પ્રત્યેક હિન્દુની પોતાની પરંપરાઓ અને રીત-રિવાજો હોઈ શકે છે, પરંતુ તેના માધ્યમથી તેને આ આચરણ પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ.
