Su-30MKI Super-30 Upgrade Plan: આસામમાં ગુરુવારે ભારતીય વાયુસેનાનું સુખોઈ-30 એમકેઆઈ ફાઈટર જેટ ક્રેશ થઈ ગયું. આ લડાકુ વિમાન નિયમિત તાલીમ મિશન દરમિયાન ક્રેશ થયું હતું, જેમાં ફાઈટર જેટ પર સવાર બંને પાયલોટના જીવ ગયા છે. ભારતીય વાયુસેનાએ સ્ક્વોડ્રન લીડર અનુજ અને ફ્લાઈટ લેફ્ટનન્ટ પુરવેશ દુરાગકરના નિધન પર દુખ વ્યક્ત કર્યું છે. Su-30MKI ક્રેશનો શિકાર બન્યું હોય તેવી આ કોઈ પહેલી ઘટના નથી. હાલમાં આ ઘટના કેવી રીતે બની તે આગામી સમયમાં જાણવા મળશે. આ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર સતત પોતાના ફાઈટર જેટના કાફલાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં લાગેલી છે.
સુખોઈને વધુ શક્તિશાળી બનાવવાનો પ્લાન
જે રીતે આધુનિક યુદ્ધમાં મોટા પાયે જમીની અભિયાનોને બદલે ચોક્કસ હવાઈ અને નૌકાદળના વર્ચસ્વ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, તેમાં ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આનું તાજું ઉદાહરણ ગયા વર્ષે ચલાવવામાં આવેલા ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ માં જોવા મળ્યું હતું, જ્યાં પાકિસ્તાને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ત્યારબાદ પાડોશી દેશ પાકિસ્તાન અને ચીન પોતાના સંરક્ષણ બજેટને વધારવા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે.
એવી સ્થિતિમાં ભારત પણ ક્યાં પાછળ રહેવાનું છે. સરકાર અને સંરક્ષણ મંત્રાલય સતત પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાનોના સંપાદનનો પ્લાન કરી રહ્યા છે. આ માટે સ્વદેશી તેજસ મલ્ટીનેશનલ ફાઈટરના ઉત્પાદનમાં તેજી લાવવામાં આવી રહી છે. આ સાથે જ આધુનિકીકરણ હેઠળ Su-30MKI ને ‘સુપર-30’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ વધુ શક્તિશાળી બનાવવાનો માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
સુપર-30 પ્રોજેક્ટ શું છે?
રશિયાથી આયાત કરવામાં આવેલા ચોથી પેઢીના લડાકુ વિમાન Su-30MKI ને આધુનિક યુદ્ધની જરૂરિયાતો મુજબ અપગ્રેડ કરવામાં આવી રહ્યા છે. ઇન્ડિયા ડિફેન્સ ન્યૂઝના રિપોર્ટ અનુસાર, સુપર-30 કાર્યક્રમ હેઠળ આગામી 3 થી 4 વર્ષમાં 84 વિમાનોને અપગ્રેડ કરવામાં આવશે. આનો અંદાજિત ખર્ચ 2.4 થી 7.8 અબજ ડોલર (લગભગ 66,829 કરોડ રૂપિયા) છે.
આ અપગ્રેડ પછી, Su-30MKI ૨૦૫૫ સુધી કાર્યરત રહેવાની અપેક્ષા છે. આ દરમિયાન, ભારત પોતાના સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન કાર્યક્રમને આગળ વધારી રહ્યું છે. DRDO અને HAL એ એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે. જેનો લક્ષ્ય આગામી 10 વર્ષમાં સ્વદેશી પાંચમી પેઢીનું લડાકુ વિમાન વિકસાવવાનો છે.
અપગ્રેડ Su-30MKI માં શું ફેરફાર થશે?
Su-30MKI ના અપગ્રેડ થવાથી તેમાં ઘણા જરૂરી ફેરફારોની તૈયારી છે:
સુપર-30 પ્રોજેક્ટમાં વિમાનો ગેલિયમ નાઈટ્રાઈડ આધારિત ‘એક્ટિવ ઈલેક્ટ્રોનિક સ્કેન્ડ એરે રડાર’ (AESA) થી સજ્જ હશે.
આને DRDO દ્વારા વિકસિત ‘વિરુપાક્ષ રડાર’ ના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આનાથી તે 300 થી 400 કિલોમીટર દૂરના લક્ષ્યોને શોધવામાં સક્ષમ બનશે.
આ ઉપરાંત, Su-30MKI નું કોકપિટ સંપૂર્ણપણે ડિજિટાઇઝ્ડ હશે.
તેમાં અસ્ત્ર એમકે-2 અને અસ્ત્ર એમકે-3 ‘ગાંડીવ’ જેવી સ્વદેશી એર-ટુ-એર મિસાઈલો લગાડવામાં આવશે.
આનાથી આ લડાકુ વિમાન 300 કિલોમીટરના અંતરેથી દુશ્મનોને નિશાન બનાવવામાં સક્ષમ બનશે.
પાકિસ્તાનના એફ-16 (F-16) ને માત આપશે?
Su-30MKI ના અપગ્રેડથી તેની મારક ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે. આનાથી પાકિસ્તાન અને ચીન બંને પર દબાણ વધશે. એવું એટલા માટે કારણ કે સુખોઈના અપગ્રેડથી તે F-16 જેવા હરીફ વિમાનોના સંભવિત જોખમને નિષ્ક્રિય કરી શકશે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ફેરફારોથી સુખોઈની સુરક્ષામાં પણ મોટો તફાવત જોવા મળશે.
