Sambhal Mosque Survey Violence: ઇલાહાબાદ હાઈકોર્ટે મંગળવારે (૧૦ ફેબ્રુઆરી) નીચલી અદાલતના તે આદેશ પર રોક લગાવી દીધી છે, જેમાં ૨૦૨૪માં સંભલ મસ્જિદ સર્વે દરમિયાન થયેલા કથિત પોલીસ ફાયરિંગમાં ભૂમિકા બદલ ૧૨ પોલીસકર્મીઓ – જેમાં પૂર્વ સંભલ સર્કલ ઓફિસર (સીઓ) અનુજ ચૌધરી અને પૂર્વ સંભલ કોતવાલી પ્રભારી અનુજ તોમર સામેલ છે – વિરુદ્ધ એફઆઈઆર (FIR) નોંધવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
આ આદેશ જસ્ટિસ સમીત ગોપાલે અનુજ ચૌધરી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા પસાર કર્યો હતો. આ અરજી મુખ્ય ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ (CJM) વિભાંશુ સુધીરના ૯ જાન્યુઆરીના આદેશ વિરુદ્ધ દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં તેમની સામે ફોજદારી ગુનો નોંધવાનો નિર્દેશ અપાયો હતો. હાઈકોર્ટે ફરિયાદકર્તાને તેમની અરજી પર જવાબ દાખલ કરવા માટે ૧૪ દિવસનો સમય આપ્યો છે અને ત્યાં સુધી આ સ્ટે ઓર્ડર (સ્થગન આદેશ) અસરકારક રહેશે.
કોર્ટની કાર્યવાહી અને દલીલો
અદાલતે આ આદેશ ત્યારે પસાર કર્યો જ્યારે બેન્ચે સરકારી વકીલો – એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ (AAG) મનીષ ગોયલ અને સરકારી એડવોકેટ એ.કે. સંદની દલીલો સાંભળી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે મેજિસ્ટ્રેટે કાયદા હેઠળના ફરજિયાત સુરક્ષા જોગવાઈઓની અવગણના કરીને BNSS (ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા) ની મર્યાદાઓનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને પોલીસ અધિકારીઓને મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની કોઈ તક આપવામાં આવી નથી. બીજી તરફ, ફરિયાદકર્તા વતી વરિષ્ઠ વકીલ એસ.એફ.એ. નકવીએ અરજીની ટકવાપાત્રતા (maintainability) નો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને દલીલ કરી કે રાજ્ય સરકાર પોતાના અધિકારીઓને બચાવવા માટે કૂદી રહી છે, જે ન્યાયના માર્ગમાં અવરોધ રૂપ બની શકે છે.
શું છે આખો મામલો?
આ કેસ યામીન નામના નાગરિક દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે જોડાયેલો છે, જેમના ૨૪ વર્ષીય પુત્ર આલમને હિંસા દરમિયાન કથિત પોલીસ ફાયરિંગમાં ઈજા થઈ હતી. યામીને આરોપ લગાવ્યો હતો કે ૨૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ શાહી જામા મસ્જિદ વિસ્તાર પાસે થયેલી હિંસા દરમિયાન પોલીસના ગોળીબારમાં આલમ ઘાયલ થયો હતો. જ્યારે પોલીસ તેને ‘બાંગ્લાદેશી’ સમજી રહી હતી, ત્યારે તે ત્યાં પાપડ અને બિસ્કિટ વેચતો હતો. ૯ જાન્યુઆરીએ સીજેએમએ પોલીસ અધિકારીઓ સામે કેસ નોંધવાનો આદેશ આપ્યો હતો, પરંતુ પોલીસે એફઆઈઆર નોંધવાનો ઇનકાર કરીને અપીલ કરવાની વાત કહી હતી.
સંભલ હિંસાનું પૃષ્ઠભૂમિ
ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૪ નવેમ્બર ૨૦૨૪ ના રોજ કોર્ટના આદેશ પર મુગલકાલીન શાહી જામા મસ્જિદના સર્વેના બીજા દિવસે હિંસા ફાટી નીકળી હતી, જેમાં ૫ લોકોના મોત થયા હતા. અરજીકર્તાઓનો દાવો છે કે આ મસ્જિદ ‘હરિહર મંદિર તોડીને બનાવવામાં આવી’ હતી. હિંસા બાદ સીઓ અનુજ ચૌધરી ચર્ચામાં રહ્યા હતા. અગાઉ હોળી અને જુમાની નમાઝ એકસાથે હોવા પર તેમણે મુસ્લિમોને ઘરમાં રહેવાની સલાહ આપી હતી, જેના કારણે તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર ‘સુપર કોપ’ તરીકે પણ ઓળખાયા હતા. હાઈકોર્ટે હવે આ સમગ્ર મામલે આગામી સુનાવણી સુધી નીચલી અદાલતના આદેશ પર સ્ટે આપ્યો છે.
