Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટે પતિ-પત્નીના સંબંધો પર એક મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા કહ્યું છે કે માત્ર એટલા માટે કે પતિ-પત્ની અલગ રહે છે, તેવું માની શકાય નહીં કે તેમના લગ્ન તૂટી ગયા છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આવા નિષ્કર્ષ પર પહોંચતા પહેલાં, પુરાવાઓનું સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
ન્યાયમૂર્તિ સૂર્યકાન્ત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે આ મામલે ટિપ્પણી કરી.
૧. કોર્ટે શું કહ્યું?
બેન્ચે કહ્યું કે આજકાલ કોર્ટ વારંવાર માની લે છે કે જો પક્ષકારો અલગ રહેતા હોય, તો લગ્ન તૂટી જ ગયા છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
જવાબદારીનું નિર્ધારણ: આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચતા પહેલાં, ફેમિલી કોર્ટ અથવા હાઈ કોર્ટે એ નક્કી કરવું પડશે કે આખરે કયો પક્ષ લગ્ન તોડવા અને બીજાને અલગ રહેવા માટે મજબૂર કરવા માટે જવાબદાર છે.
બાળકો પર અસર: જ્યાં સુધી જાણીજોઈને છોડી દેવાનો (Desertion) કે સાથે રહેવાનો ઇનકાર કરવાનો કોઈ પાક્કો પુરાવો ન હોય, ત્યાં સુધી લગ્ન તૂટી ગયાનું માની લેવું, ખાસ કરીને બાળકો પર ખૂબ ખરાબ અસર કરી શકે છે.
પુરાવાઓનું વિશ્લેષણ: કોર્ટે રેકોર્ડ પરના તમામ પુરાવાઓનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવું જોઈએ. સાથે જ, પક્ષકારોની સામાજિક સ્થિતિ, તેમનું બેકગ્રાઉન્ડ અને અન્ય બાબતો પર પણ વિચાર કરવો જરૂરી છે.
૨. કેસની વિગતો અને હાઈ કોર્ટનો નિર્ણય
આ મામલો ૨૦૦૯ માં થયેલા એક લગ્નનો છે, જેને ૨૦૧૦ માં એક પુત્ર થયો હતો. લગ્નમાં અનબન થતા તેમની વચ્ચે કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ થઈ.
પતિની અરજી: પતિએ પહેલા ક્રૂરતાના આધારે છૂટાછેડાની અરજી આપી, જે પાછળથી પાછી ખેંચી લીધી. ત્યારબાદ ૨૦૧૩ માં તેણે છોડી દેવાના (Desertion) આધારે ફરી છૂટાછેડાની અરજી આપી, જેનો પત્નીએ વિરોધ કર્યો.
નીચલી અને હાઈ કોર્ટનો ચુકાદો: નીચલી અદાલતે ૨૦૧૮ માં પતિની અરજી ફગાવી દીધી હતી, પરંતુ હાઈ કોર્ટે પતિની અપીલ મંજૂર રાખીને છૂટાછેડા મંજૂર કર્યા હતા.
SC ની નોંધ: સુપ્રીમ કોર્ટે જોયું કે હાઈ કોર્ટે પતિની વાત માની લીધી, પરંતુ પત્નીની એ દલીલ પર ધ્યાન ન આપ્યું કે તેને સાસરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવી હતી અને અલગ રહેવા મજબૂર કરાઈ હતી.
૩. સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈ કોર્ટને કયા મુદ્દાઓ પર વિચારણા કરવા કહ્યું?
સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈ કોર્ટને આ મામલે કાયદા મુજબ નવેસરથી વિચારણા કરવા માટે પાછો મોકલી દીધો છે અને આ મુદ્દાઓ પર સૌપ્રથમ વિચારણા કરવા કહ્યું છે:
શું પત્નીને સાસરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવી હતી કે તેણે જાતે જ પતિને છોડી દીધો હતો?
શું પહેલી છૂટાછેડાની અરજી પાછી ખેંચી લેવાથી, તે જ કારણસર બીજી અરજી દાખલ કરવા પર રોક લાગવી જોઈતી હતી?
શું પતિએ પત્નીને સાસરીમાં રહેવાની મંજૂરી ન આપીને, અથવા બાળકને પ્રેમ, સંભાળ અને ભરણપોષણ ન આપીને ક્રૂરતા કરી હતી?
બેન્ચે કહ્યું કે હાઈ કોર્ટના નિર્ણયમાં તેમને આવું કોઈ વિશ્લેષણ મળ્યું નથી. કોર્ટે બંને પક્ષોને ૨૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ હાઈ કોર્ટમાં હાજર થવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
