Surendranath College Dispute: મોહમ્મદી તરન્નુમ 25 વર્ષથી શિક્ષક તરીકે કામ કરી રહ્યા છે અને સપ્ટેમ્બર 2007થી કોલકાતાની સુરેન્દ્રનાથ કોલેજમાં વાઇસ પ્રિન્સિપાલ અને શિક્ષક-પ્રભારીના પદ પર છે. 11 સપ્ટેમ્બરે તેમણે રાજીનામાના એક પત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જે પહેલાં વિદ્યાર્થીઓએ તેમને તેમની જ ઑફિસમાં આશરે 23 કલાક સુધી ઘેરી રાખ્યા હતા.
તેમનું કહેવું છે કે વિદ્યાર્થીઓએ તેમના માટે રાજીનામાનો પત્ર તૈયાર કર્યો હતો અને તેના પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે તેમને મજબૂર કર્યા હતા.
પોલીસ સુરક્ષા હેઠળ તેઓ ત્યાંથી ગયા બાદ અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP)ના નેતૃત્વ હેઠળ વિદ્યાર્થીઓનું એક જૂથ તેમના ચેમ્બરમાં ઘૂસ્યું, અગરબત્તીઓ સળગાવી અને ગંગાજળનો છંટકાવ કર્યો. તેમનું કહેવું હતું કે તેઓ ચેમ્બરનું ‘શુદ્ધિકરણ’ કરી રહ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમણે એવા પોસ્ટર લગાવ્યા, જેમાં તેમના રાજીનામાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેઓ પહેલેથી જ રાજીનામાના પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરી ચૂક્યા હતા.
તરન્નુમે જણાવ્યું, ‘વિદ્યાર્થીઓ તરફથી જાતિ, ધર્મ અને રાજકારણને લઈને એટલી ગાળો અને એટલી અશ્લીલ ટિપ્પણીઓ સાંભળવી પડી કે હું બે દિવસ સુધી બીમાર રહી. તેમણે મને ગાળો આપી, મારી મજાક ઉડાવી અને દરેક પ્રકારની વાંધાજનક વાતો કહી. આટલી વધારે માનસિક સતામણી સહન કર્યા બાદ પણ મેં નિર્ણય કર્યો છે કે જ્યાં સુધી તેઓ મને મારી નહીં નાખે, ત્યાં સુધી હું રાજીનામું નહીં આપું.’
આંદોલનમાં સામેલ ચોથા વર્ષના વિદ્યાર્થી રજત અગરએ આ આરોપનો ઇનકાર કર્યો. તેમણે કહ્યું, ‘વાઇસ પ્રિન્સિપાલ જે દાવો કરી રહ્યા છે, તે ખોટો છે. તેમના પર કોઈ દબાણ કરવામાં આવ્યું ન હતું.’
1884માં સ્થાપિત અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતા સુરેન્દ્રનાથ બેનર્જીના નામ પરથી નામ આપવામાં આવેલી આ કોલેજના પૂર્વ વિદ્યાર્થીઓમાં રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને ખાલિદા જિયા સામેલ છે. કોલેજની ગવર્નિંગ બોડીની અધ્યક્ષતા હાલમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના વર્તમાન ધારાસભ્ય કરી રહ્યા છે.
મામલો અહીં સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યો?
વિવાદ હાજરીને લઈને છે. કાયદાના વિદ્યાર્થીઓ માટે સેમેસ્ટર પરીક્ષામાં બેસવા માટે 65 ટકા હાજરી ફરજિયાત છે. વિદ્યાર્થીઓના એક વર્ગની હાજરી આનાથી ઓછી હતી. આઠમા સેમેસ્ટરની પરીક્ષાઓ 29 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થવાની છે. તરન્નુમે પોતાના વિદ્યાર્થીઓને કહ્યું કે હાજરી સંબંધિત નિયમ લાગુ કરવામાં આવશે.
તરન્નુમે કહ્યું, ‘એક જૂથ વિદ્યાર્થીઓને વર્ગોમાં આવવાથી રોકી રહ્યું છે અને સાથે વિવિધ પ્રકારની માંગણીઓ કરી રહ્યું છે. હું સરકારી કર્મચારી છું અને સરકારી નિયમો અનુસાર કામ કરી રહી છું.’
જોકે, કથિત શુદ્ધિકરણની વિધિ એ દર્શાવે છે કે કોઈ વ્યક્તિની હાજરીને કારણે આ સ્થળ અન્ય કેટલાક લોકોને પોતાના માટે યોગ્ય લાગ્યું નહોતું. નોંધનીય છે કે અનુચ્છેદ 17 કોઈપણ સ્વરૂપમાં અસ્પૃશ્યતાને નાબૂદ કરે છે અને નાગરિક અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1955 તેના કારણે થતા ભેદભાવને અમલમાં મૂકવાને ગુનો બનાવે છે, પરંતુ અહીં આમાંથી કોઈ પણ લાગુ પડતું નથી. બંને જોગવાઈઓ જાતિના સંદર્ભમાં છે.
જોકે, તરન્નુમ એક મુસ્લિમ મહિલા છે અને કોલેજમાં ઝડપથી વધી રહેલા BJP અને અન્ય હિન્દુત્વ સંગઠનો સાથે જોડાયેલા વિદ્યાર્થી જૂથોની હાજરી વચ્ચે તેઓ તેમના નિશાન પર આવી ગયા છે.
સુરેન્દ્રનાથ કોલેજમાં ABVPનું કોઈ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરાયેલ એકમ નથી. તેમ છતાં, કોલેજ પરિસરની અંદર ધ્વજ લગાવનાર આ એકમાત્ર સંગઠન છે. તેના કોલેજ નેતા સંબિત દાસે કહ્યું, ‘અમે તેમનો ચહેરો જોવા માંગતા નથી. અમે તેમનું રાજીનામું ઇચ્છીએ છીએ. અમે આ માંગ પર અડગ છીએ.’
તરન્નુમે કહ્યું કે આ આયોજનબદ્ધ હુમલા પાછળ કોણ છે તેની તેમને જાણ છે. તેમણે કહ્યું, ‘પરંતુ હું કોઈનું નામ નહીં લઉં. હું પોલીસમાં ફરિયાદ પણ નોંધાવીશ નહીં. તેઓ મારા પોતાના બાળકો જેવા છે.’
તરન્નુમે આ ઘટનાના તાત્કાલિક બાદ જ સરકારને ઈમેલ મોકલીને જણાવ્યું હતું કે તેમણે દબાણ હેઠળ રાજીનામાના પત્ર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. 12 સપ્ટેમ્બરે તેમણે જાહેરમાં તે પત્રને નકારી કાઢ્યો હતો.
જોકે, જે સત્તાધિકારીને આ પત્ર મળ્યો છે, તેણે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું નથી. ગવર્નિંગ બોડી, જેના અધ્યક્ષ BJP ધારાસભ્ય કૌસ્તવ બાગચી છે, તેણે એવું કહ્યું નથી કે રાજીનામાનો પત્ર અમાન્ય છે. ન તો ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગે એવું કોઈ નિવેદન આપ્યું છે.
બાગચીનું કહેવું છે કે તેમણે વિદ્યાર્થીઓ તરફથી તરન્નુમ વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલી ફરિયાદો ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગને મોકલી આપી છે. આશરે એક સપ્તાહ વીતી જવા છતાં સત્તાવાર રીતે એ સ્પષ્ટ નથી કે કોલેજમાં વાઇસ પ્રિન્સિપાલ છે કે નહીં.
બાગચીએ દાવો કર્યો, ‘તમામ વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષામાં બેસી શકે તે સુનિશ્ચિત કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓએ તે પ્રોફેસર વિરુદ્ધ ઘણી ફરિયાદો કરી છે. મેં તે મામલાઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગને મોકલી આપ્યા છે. મને આશા છે કે હવે સારું વાતાવરણ પાછું આવશે.’
સુરેન્દ્રનાથ કોલેજ એક જ ઇમારતમાંથી દિવસ અને સાંજ બંને સમયે કોલેજ ચલાવે છે. વિદ્યાર્થીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કોલેજના લગભગ દરેક રૂમ પર રાજકીય રીતે પ્રભાવશાળી સાંજના કોલેજ વર્ગનું નિયંત્રણ છે. 916 વિદ્યાર્થીઓ ધરાવતા કાયદા વિભાગની પોતાની કોઈ ઑફિસ પણ નથી.
બીજા વર્ષના વિદ્યાર્થી અનુરાગ રોયે કહ્યું, ‘કોલેજમાં વર્ગો થતા નથી કારણ કે શિક્ષકો આવતા નથી. દૂરના વિસ્તારોમાંથી આવતા વિદ્યાર્થીઓએ કોઈ ક્લાસમાં હાજરી આપ્યા વિના પાછા ફરવું પડે છે. સ્વાભાવિક રીતે જ કોલેજ આવવાની પ્રવૃત્તિ ઘટી રહી છે.’
પશ્ચિમ બંગાળ કોલેજ એન્ડ યુનિવર્સિટી ટીચર્સ એસોસિએશનના સચિવ નિલય કુમાર સાહાએ કહ્યું કે એકંદરે સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. સાહાએ કહ્યું, ‘કોવિડ બાદના સમયગાળામાં સમગ્ર રાજ્યની કોલેજોમાં આ વલણ વધ્યું છે કે વિદ્યાર્થીઓ પ્રવેશ લીધા બાદ વર્ગોમાં આવવાને બદલે પૈસા કમાવવા માટે અન્ય કામ કરવા લાગે છે. સાથે જ, અગાઉની સરકારે વિદ્યાર્થીઓની આ હાજરીને લઈને બિલકુલ હસ્તક્ષેપ કર્યો ન હતો.’
હવે શિક્ષકો રવિવારે પણ વર્ગો ચલાવી રહ્યા છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ 29 સપ્ટેમ્બર પહેલાં 65 ટકા હાજરીનું માપદંડ પૂર્ણ કરી શકે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે તરન્નુમ પોતે કલકત્તા યુનિવર્સિટી સાથે સંકલન કરીને આ વર્ગોની વ્યવસ્થા કરી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે, ‘હું નથી ઇચ્છતા કે તેમને નુકસાન સહન કરવું પડે.’
