Cyber Scam Rise in India: મેટા (Meta) એ તાજેતરમાં ‘Adversarial Threat Report 2026’ જાહેર કર્યો છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત સાયબર સ્કેમ કરનારાઓનું દુનિયામાં બીજા નંબરનું સૌથી મોટું નિશાન બની ગયું છે. આનો અર્થ એ છે કે વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ સાયબર સ્કેમનો ભોગ બનતા દેશોની યાદીમાં ભારત હવે અમેરિકા પછી તરત જ બીજા સ્થાને છે. આ વધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો દુરુપયોગ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
પ્રોફેશનલ કંપનીની જેમ કામ કરે છે સાયબર ગુનેગારો
મેટાના રિપોર્ટ મુજબ, હવે સાયબર ગુનેગારો એકલા નહીં પણ મોટા ગ્રુપમાં કામ કરી રહ્યા છે. આ ગ્રુપ કોઈ પ્રોફેશનલ કંપનીની જેમ સંગઠિત હોય છે. તેઓ સોશિયલ મીડિયા, મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ અને વિવિધ ડિજિટલ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને શિકારને ઓળખે છે અને મોટા પાયે છેતરપિંડી આચરે છે.
AIનો તેજીથી વધી રહ્યો છે દુરુપયોગ
રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે સાયબર છેતરપિંડીમાં AIનો ઉપયોગ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યો છે:
નકલી પ્રોફાઇલ: ગુનેગારો AIની મદદથી અસલી લાગે તેવા મેસેજ, નકલી પ્રોફાઇલ અને ફિશિંગ વેબસાઇટ બનાવી રહ્યા છે.
ડીપફેક: ડીપફેક ટેકનોલોજીએ અસલી અને છેડછાડ કરેલા કન્ટેન્ટ વચ્ચેનો તફાવત ખતમ કરી દીધો છે.
ન્યુડિફાય એપ્સ: AI સંચાલિત ‘ન્યુડિફાય એપ્સ’ પણ મોટો ખતરો બની છે, જે કોઈની પણ મરજી વિના નકલી અશ્લીલ તસવીરો બનાવી શકે છે.
2024માં 22 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન
ભારતમાં સાયબર ગુનાઓને કારણે થતા નાણાકીય નુકસાનમાં પણ તોતિંગ વધારો થયો છે. વર્ષ 2024માં આ આંકડો 22 હજાર કરોડ રૂપિયાને પાર કરી ગયો હતો. હવે સાયબર ગુનેગારો AI દ્વારા એવા ફિશિંગ સ્કેમ કરે છે કે સામાન્ય માણસ માટે તેને ઓળખવા અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયા છે.
આ રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારતીય યુઝર્સે ડિજિટલ રીતે વધુ જાગૃત થવાની જરૂર છે. ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે સાવચેતી રાખવી અને ઓનલાઈન જોખમોને સમજવા હવે અનિવાર્ય બની ગયા છે જેથી આવા કૌભાંડોની અસરને ઘટાડી શકાય.
